II SA/Wa 754/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karolina Kisielewicz, Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Asesor WSA Mateusz Rogala, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 marca 2024 r. sprawy ze skargi A. B. na postanowienie Szefa Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji Ośrodka Zamiejscowego w [...] z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia oddala skargę Postępowanie w sprawie zainicjował wniosek A. B. z dnia [...].09.2022 r. w którym - powołując się na swój interes prawny - zwróciła się o wydanie zaświadczenia o podstawie prawnej zwolnienia ze służby wojskowej byłego męża (rozwód w 1988 r.) Z. B. argumentując, iż dokument ten jest jej potrzebny w celu przeprowadzenia unieważnienia ślubu kościelnego. Postanowieniem z dnia [...].09.2022r. Szef Wojskowego Centrum Rekrutacji w [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie a rozpoznając zażalenie, postanowieniem z dnia [...] listopada 2022 r. Szef Ośrodka Zamiejscowego Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji w [...] uchylił zaskarżone postanowienie. Rozpoznając sprawę ponownie Szef Wojskowego Centrum Rekrutacji w [...] pismem z dnia [...].11.2022 r. wezwał Wnioskodawczynię do doprecyzowania swojego żądania, poprzez wykazania swojego interesu prawnego, informując o treści art. 73 ust.1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz.U. z 2022 r. poz. 655 z póżn. zm.). W odpowiedzi na to wezwanie Wnioskodawczyni pismem datowanym na [...].12.2022 r. poinformowała, że: "zgodnie z prawem obywatelskim, a przede wszystkim w tej sprawie prawem kanonicznym, jako żona posiada tzw. Legitymację czynną do bycia stroną w procesie tzw. biskupim o unieważnienie ślubu kościelnego, wobec czego posiada prawo do pozyskania wszelkich dokumentów dotyczących tej sprawy". Szef Wojskowego Centrum Rekrutacji w [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2022 [...] ponownie odmówił wydania zaświadczenia z powołaniem się na wskazany wyżej art. 73 ust.1 ww. ustawy. Rozpoznając sprawę wskutek wniesionego zażalenia Szef Ośrodka Zamiejscowego Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji w [...] postanowieniem z dnia [...].02.2023r. utrzymał w mocy skarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 73 ust.1 ww. ustawy dane osobowe zgromadzone w ewidencji wojskowej mogą być udostępniane: 1) dowódcom jednostek wojskowych oraz ich przełożonym - jeżeli wymagają tego ich zadania; 2) sądom wojskowym, powszechnym jednostkom organizacyjnym prokuratury, w których utworzono komórki organizacyjne do spraw wojskowych. Służbie Kontrwywiadu Wojskowego, Służbie Wywiadu Wojskowego i Żandarmerii Wojskowej -jeżeli wymagają tego ich zadania; 3) sądom powszechnym, powszechnym jednostkom organizacyjnym prokuratury. Policji, Straży Granicznej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Centralnemu Biuru Antykorupcyjnemu i Służbie Ochrony Państwa -jeżeli wymagają tego ich zadania i jest to niezbędne do prowadzonego przez nie postępowania; 4) pracodawcom - w zakresie stosunku zatrudnianych przez nich pracowników do obowiązku obrony oraz rodzaju i terminu wykonania tego obowiązku; 5) osobom, których dotyczą dane osobowe zgromadzone w ewidencji wojskowej; 6) innym podmiotom uprawnionym na podstawie odrębnych przepisów. Organ wyjaśnił też pojęcie interesu prawnego oraz faktycznego podnosząc, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego panuje zgodny pogląd, iż żeby mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym to tyle, co wskazać przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którym składający wniosek opiera swoje żądanie. Od interesu prawnego dającego prawa strony należy odróżnić interes faktyczny, który nie jest chroniony przez obowiązujące normy prawne. W przypadku bowiem interesu faktycznego dany podmiot jest bezpośrednio zainteresowany korzystnym dla siebie rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, ale nie może tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa - mającymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu. Interes faktyczny w postępowaniu administracyjnym może mieć więc każdy, kto ze względu na swoją rzeczywistą sytuację lub subiektywne przekonanie, jest zainteresowany rozstrzygnięciem danej sprawy administracyjnej. Odnosząc się do meritum sprawy organ wskazał, że wnioskodawczyni, niewątpliwie posiadając interes faktyczny w stwierdzeniu nieważności małżeństwa kościelnego, uregulowanego kanonami Kodeksu Prawa Kanonicznego z 1983 r. w drodze uzyskania stosownego orzeczenia przed właściwym sądem kościelnym (diecezjalnym), ale nie należy jednak do żadnej z kategorii osób lub podmiotów, enumeratywnie wskazanych w dyspozycji art. 73 ust.1 pkt 1-6 ww. ustawy, uprawnionych do skutecznego żądania udostępnienia owych danych. Dlatego w ocenie organu wniesione żądanie musiało zostać negatywnie załatwione. Skargę do tut. Sąd od powyższego postanowienia wywiodła A. B. zarzucając organowi naruszenie jej podstawowych praw obywatelskich zawartych w Konstytucji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr.153, poz.1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotowe postanowienie według powyższych kryteriów, uznać należy, iż nie narusza ono prawa. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy skarżąca posiada przymiot uczestnika postępowania które chciała zainicjować. Clou problemu była więc materia przysługiwania skarżącej w powyższym postępowaniu interesu prawnego. W ocenie tut. Sądu na w/postawione pytanie należało udzielić negatywnej odpowiedzi. Przede wszystkim podkreślenia wymaga to, że pojęcie interesu prawnego jest diametralnie inne od pojęcia interesu faktycznego. Źródłem interesu prawnego musi być konkretny przepis prawa. Tylko on może stanowić i stanowi emanację omawianego statusu strony postępowania. Inaczej rzecz ujmując, jedynie w sytuacji, gdy konkretny przepis prawa przyznaje określonemu podmiotowi uprawnienia do działania w danym postępowaniu, podmiot ten będzie posiadał interes prawny uprawniający go do uczestnictwa w owym postępowaniu i w konsekwencji do jego zainicjowania. Co wielce istotne, chodzi tu tylko o przepisy prawa powszechnie obowiązującego a nie o jakiekolwiek regulacje wewnętrzne. Przenosząc powyższe uwagi na realia faktyczne niniejszej sprawy zgodzić należało się z organem, iż skarżąca nie posiada przymiotu uczestnika tego postępowania jakie chciała zainicjować. Konsekwentnie nie posiada więc również interesu prawnego w skutecznym żądaniu wszczęcia owego postępowania. Żaden przepis prawa nie przyznaje jej bowiem uprawnień, do takiego działania. W szczególności żaden przepis prawa nie nakłada na skarżącą obowiązku posiadania zaświadczenia o żądanej przez nią treści. Sama z resztą skarżąca – pomimo wezwania ją przez organ do wykazania interesu prawnego – nie była w stanie skonkretyzować żadnej normy prawnej z której wynikałby takowy interes. Powoływanie się zaś przez stronę na "podstawowe prawa obywatelskie zawarte w Konstytucji" jawiło się jako wyjątkowo niedokładne i zbyt ogólnikowe. Powyższych konkluzji nie zmienia fakt, iż sporne zaświadczenie skarżąca chciała przedłożyć w postępowaniu dotyczącym unieważnienia jej ślubu kościelnego. Pomijając już bowiem okoliczność, ze prawo kanoniczne nie jest źródłem powszechnie obowiązujących praw i obowiązków na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, to sam fakt bycia stroną w procesie biskupim o unieważnienie małżeństwa nie przekłada się na powstanie po stronie wnioskodawczyni obowiązku prawnego do dysponowania żądanym zaświadczeniem. Reasumując raz jeszcze należało podkreślić, że skarżąca nie posiada przymiotu uczestnika tego postępowania które chciała wszcząć. W takiej sytuacji organ, po otrzymaniu wniosku pochodzącego od nieuprawnionego podmiotu (nie legitymującego się interesem prawnym w uczestnictwie w danym postępowaniu), musiał wydać skarżone rozstrzygnięcie. W tym stanie sprawy, nie podzielając argumentów zawartych w złożonej skardze, oraz uznając iż organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy, oraz iż przy wykonywaniu tych czynności nie naruszył przepisów prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.).