II SA/Wa 757/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędziowie WSA Adam Lipiński (spr.), Maria Werpachowska, , Protokolant specjalista Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi R. W. na rozkaz personalny Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby – oddala skargę – Szef Służby Kontrwywiadu Wojskowego rozkazem personalnym z dnia [...] marca 2017 r. utrzymał w całości w mocy swój poprzedzający rozkaz personalny z dnia [...] listopada 2016 r. o zwolnieniu [...] R. W. ze służby w Służbie Kontrwywiadu Wojskowego. W podstawie procesowej wydania rozkazu organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 Kpa, zaś jako podstawę materialno-prawną rozstrzygnięcia art. 13 ust. 3 zdanie drugie ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r. o służbie funkcjonariuszy Służby Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służby Wywiadu Wojskowego (D.U. z 2016 r., poz. 740 ze zm.). W uzasadnieniu rozkazu personalnego z dnia [...] marca 2017 r. organ wskazał, co następuje: Rozkazem personalnym z dnia [...] grudnia 2015 r. Szef Służby Kontrwywiadu Wojskowego zwolnił funkcjonariusza SKW [...] R. W. ze stanowiska służbowego Zastępcy Dyrektora - Pełnomocnika do spraw Ochrony Informacji Niejawnych w Biurze Pełnomocnika Ochrony i Bezpieczeństwa Wewnętrznego SKW i przeniósł do dyspozycji. W dniu [...] listopada 2016 r. przeprowadzono z funkcjonariuszem rozmowę kadrową, podczas której zaproponowano mu stanowisko służbowe Głównego Specjalisty w Ekspozyturze w W., Inspektorat SKW w P., na jakie miałby być wyznaczony z dyspozycji Szefa SKW. Funkcjonariusz złożył oświadczenie, że nie wyrażą zgody na przeniesienie na to stanowisko. Z tych przyczyn, na podstawie art. 13 ust. 3 zdanie drugie ustawy o służbie funkcjonariuszy Służby Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służby Wywiadu Wojskowego, w dniu [...] listopada 2016 r. wydano rozkaz personalny o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby w SKW. Rozpatrując wniosek funkcjonariusza o ponowne rozpatrzenie sprawy (odwołanie) organ nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia. [...] W. nie wyraził zgody na przeniesienie na stanowisko służbowe zaproponowane mu w związku z upływem maksymalnego okresu pozostawania w dyspozycji. W tej sytuacji rozstrzygnięcie organu mogło być tylko takie, jak wynika to z art. 13 ust. 3 zd. 2 pragmatyki służbowej. Przytoczony przepis stanowi, że w razie nie wyrażenia zgody na przeniesienie na stanowisko służbowe po okresie dyspozycji funkcjonariusza zwalnia się ze służby. Użycie przez ustawodawcę określenia "zwalnia się" oznacza, że Szef SKW jest zobligowany wydać decyzję w sprawie zwolnienia ze służby. Dlatego zaskarżony rozkaz personalny wydany był zgodnie z prawem. Ustosunkowując się do zarzutów funkcjonariusza, Szef SKW, wskazał, iż stanowisko zaproponowane funkcjonariuszowi było stanowiskiem niższym od stanowiska zajmowanego przez niego bezpośrednio przed przeniesieniem do dyspozycji. Należy jednak podkreślić, że stanowisko na które funkcjonariusz może być przeniesiony po okresie przebywania w dyspozycji nie musi być stanowiskiem równorzędnym (wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2009 sygn. akt I OSK 701/09 – wyrok ten dotyczy funkcjonariusza Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, jednakże że przepis art. 57 ustawy pragmatycznej ABW stanowi odpowiednik art. 16 ustawy pragmatycznej SKW i dlatego, w ocenie organu znajduje tu odpowiednie zastosowanie). Organ stwierdził, iż w okresie pozostawania w dyspozycji, funkcjonariusz kilkakrotnie wskazywał stanowiska służbowe, na które chciał być mianowany, jednakże w rozmowie z [...] listopada 2016 r. zaproponowano mu stanowisko służbowe Głównego Specjalisty w Ekspozyturze w W., a nie żadne ze stanowisk, o których pisał w składanych przez siebie wnioskach, albowiem [...] W. jest uznanym specjalistą z zakresu prowadzenia postępowań sprawdzających i przeniesienie służbowe do W. byłoby bardzo korzystne dla tamtejszej Ekspozytury. Takie przeniesienie wiązałoby się oczywiście z odpowiednimi świadczeniami socjalnymi, które ułatwiłyby adaptację w nowym miejscu zamieszkania. Natomiast przyczyny nie zaproponowanie wskazanych przez funkcjonariusza stanowisk nie należy do przedmiotu niniejszej sprawy. Organ podkreślił, iż funkcjonariusz miał świadomość, iż oświadczenie nie wyrażeniu zgody na przeniesienie na stanowisko służbowe po okresie dyspozycji ma swoją doniosłość i funkcjonariusz składający takie oświadczenie powinien liczyć się z konsekwencjami swojej decyzji. R. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której zaskarżonemu i poprzedzającemu go rozkazowi personalnemu Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego zarzucił obrazę przepisu prawa materialnego tj. art. 13 ust. 3 ustawy o służbie funkcjonariuszy Służby Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służby Wywiadu Wojskowego. Wskazując na powyższy zarzut, wniósł o uchylenie w całości obu tych rozkazów i nakazanie Szefowi Służby Kontrwywiadu Wojskowego wydanie rozkazu personalnego wyznaczającego skarżącego na określone stanowisko służbowe, równorzędne ze stanowiskiem zastępcy dyrektora jednostki organizacyjnej SKW albo na określone stanowisko, z zastosowaniem normy wynikającej z przepisu art. 78 ust. 2 ustawy o służbie funkcjonariuszy Służby Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służby Wywiadu Wojskowego. W uzasadnieniu skargi wskazał, iż w okresie pozostawania w dyspozycji, wielokrotnie bezskutecznie wskazywał stanowiska służbowe, na które chciał być mianowany. W ocenie skarżącego propozycja objęcia niższego stanowiska podobnie jak odwołanie go ze stanowiska nie była merytorycznie uzasadniona. W dniu [...] listopada 2016 r. dyrektor Biura Kadr i Szkolenia zaproponował mu objęcie stanowiska (o niższej 22 grupie uposażenia) - głównego specjalisty w Ekspozyturze SKW w W., żądając podjęcia natychmiastowej decyzji w zakresie wyrażenia zgody lub odmowy. Z uwagi na nowe niekorzystne warunki ekonomiczno - płacowe, oraz niższy status stanowiska skarżący nie wyraziłem zgody na tę propozycję. Skarżący podniósł, iż zaproponowane stanowisko nie mieści się w pojęciu "określone stanowisko", zawartym w art. 13 ust. 3 pragmatyki służbowej, wskazując na swoje wykształcenie i kwalifikacje oraz oceny służby. W odpowiedzi na skargę Szef Służby Kontrwywiadu Wojskowego wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu personalnego. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Stosunek służbowy funkcjonariuszy Służby Kontrwywiadu Wojskowego, tak samo jak stosunek służbowy funkcjonariuszy innych służb, jest regulowany przez przepisy prawa administracyjnego, a nie przez przepisy prawa pracy. Oznacza to, że materialną podstawą jego istnienia są przepisy ustawy o służbie funkcjonariuszy Służby Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służby Wywiadu Wojskowego. Taki stosunek służbowy powstaje w wyniku nominacji. Cechą charakterystyczną tego stosunku jest dyspozycyjność, rozumiana jako szczególne podporządkowanie się podmiotowi, który dokonał nominacji. Osoba pozostająca w stosunku służbowym ma obowiązek wykonywać polecenia przełożonych, a jej stosunek służbowy, ze względu na potrzeby i zadania związane z wykonywaniem służby, może być zmieniany przez jednostronne akty władcze. Jednostronność rozstrzygnięć w zakresie stosunku służbowego oznacza, że funkcjonariusze nie mogą "negocjować" warunków służby oraz innych elementów związanych z jej pełnieniem. Dlatego dobór funkcjonariusza do konkretnego stanowiska służbowego w Służbie Kontrwywiadu Wojskowego, należy do wyłącznego imperium Szefa tej Służby, które jest określone granicami przepisów ustawy pragmatycznej, tak jak dotyczy to wszystkich służb. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreśla, iż nie do skarżącego należy ocena, czy jego osoba nadaje się do objęcia określonego stanowiska służbowego. Mianowanie funkcjonariusza na stanowisko służbowe wyznacza przede wszystkim interes społeczny, czyli interes służbowy formacji, w której służy oraz w dalszej kolejności słuszny interes funkcjonariusza. Należy stwierdzić, iż również nie jest rolą sądu administracyjnego podważanie trafności dokonanego przez przełożonego wyboru konkretnych funkcjonariuszy na wakujące stanowiska. Przełożony ma wiedzę o sytuacji kadrowej podległej mu jednostki i wyboru dokonuje według uznania, właściwego dla konkretnej sytuacji, zakresu zadań i doboru personelu. Sąd administracyjny, dokonując kontroli legalności takiego rozkazu personalnego, nie może wkraczać w politykę kadrową. Natomiast zadaniem sądu administracyjnego jest jedynie badanie, czy decyzja przełożonego, kształtująca stosunek służbowy funkcjonariusza, odpowiada prawu – w tym przypadku przepisom ustawy o służbie funkcjonariuszy Służby Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służby Wywiadu Wojskowego, w brzmieniu obowiązującym dla daty wydania objętego kontrolą sądu administracyjnego rozkazu personalnego (decyzji). Zgodnie z art. 13 ustawy pragmatycznej: 1. Funkcjonariusza można odwołać z zajmowanego stanowiska i przenieść do dyspozycji odpowiednio Szefa SKW albo Szefa SWW. 2. Funkcjonariusz może pozostawać w dyspozycji odpowiednio Szefa SKW albo SWW, nieprzerwanie nie dłużej niż 12 miesięcy. 3. Po upływie okresu, o którym mowa w ust. 2, funkcjonariusza przenosi się na określone stanowisko służbowe, a w razie niewyrażenia przez niego pisemnej zgody na przeniesienie na to stanowisko, funkcjonariusza zwalnia się ze służby z zachowaniem uprawnień przewidzianych dla funkcjonariuszy zwalnianych na podstawie art. 19 ust. 2 pkt 7, chyba że spełnia warunki do zwolnienia ze służby na korzystniejszych zasadach. W niniejszej sprawie skarżący rozkazem personalnym z dnia [...] grudnia 2015 r. Szef Służby Kontrwywiadu Wojskowego został zwolniony ze stanowiska służbowego: Zastępcy Dyrektora - Pełnomocnika do spraw Ochrony Informacji Niejawnych w Biurze Pełnomocnika Ochrony i Bezpieczeństwa Wewnętrznego SKW i przeniesiony do dyspozycji Szefa SKW. Został zatem spełniony ustęp 1 wskazanego przepisu. W dniu [...] listopada 2016 r. przeprowadzono z funkcjonariuszem rozmowę kadrową, podczas której zaproponowano mu niższe stanowisko służbowe - Głównego Specjalisty w Ekspozyturze w W., Inspektorat SKW w P., na jakie miałby być wyznaczony z dyspozycji Szefa SKW. Funkcjonariusz złożył oświadczenie, że nie wyrażą zgody na przeniesienie na to stanowisko. Został zatem spełniony ustęp 3 wskazanego przepisu. Tak się właśnie stało w niniejszej sprawie. Skarżący został rozkazem personalnym z dnia [...] listopada 2016 r. o zwolniony ze służby w Służbie Kontrwywiadu Wojskowego i rozkaz ten został utrzymany w mocy, rozkazem z dnia [...] marca 2017 r. Trafnie normę powyższą interpretuje organ, iż użycie przez ustawodawcę określenia "zwalnia się" oznacza, że Szef SKW jest zobligowany wydać decyzję w sprawie zwolnienia ze służby, wobec spełnienia przesłanek wskazanych w art. 13 ust. 3 ustawy pragmatycznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pełni aprobuje takie rozumienie powyższego przepisu. Pragmatyka służbowa wyraźnie i precyzyjnie określa przyszłe kształtowanie stosunku służbowego funkcjonariusza SKW, pozostającego w dyspozycji, który odmówi przeniesienia na niższe stanowisko służbowe. Przepisy art. 13 ustawy określają szczegółowo tryb postępowania w stosunku do funkcjonariusza, któremu zakończył się okres pozostawania w dyspozycji. Organ ma obowiązek przenieść go na określone stanowisko służbowe. Jeżeli funkcjonariusz wyraża na to zgodę, to decyzja (rozkaz personalny) o przeniesieniu zostaje mu doręczona i obejmuje on z dniem wskazanym w decyzji nowe stanowisko służbowe. Funkcjonariusz może również nie przyjąć stanowiska służbowego – "nie wyrazić pisemnej zgody na przeniesienie na to stanowisko" (jak to określa przepis), jednakże wtedy musi zostać ze służby zwolniony. Klarowna konstrukcja wyżej wskazanego przepisu art. 13 ustawy nie pozostawia tu żadnej innej możliwości rozstrzygnięcia sprawy przez organ, jak tylko wydanie decyzji (rozkazu personalnego) o zwolnieniu takiego funkcjonariusza ze służby. Art. 13 ustawy o SKW nie daje funkcjonariuszowi żadnej możliwości do "negocjowania" z przełożonym jakie stanowisko służbowe ma być "określonym stanowiskiem służbowym", na które ma zostać przeniesiony, zgodnie z przepisem art. 13 ust. 3. Nadmienić tu także należy, iż norma art. 13 ust. 3 ustawy pragmatycznej ma charakter lex specjalis, bowiem może zostać zastosowana jedynie do funkcjonariusza pozostającego w dyspozycji. Dlatego też użyte w niej sformułowanie "określone stanowisko służbowe" może być także stanowiskiem niższym, niż zajmowane przez funkcjonariusza przed przeniesieniem go do dyspozycji. Z tej też przyczyny nie ma tu odpowiedniego zastosowania art. 78 ust. 2 ustawy pragmatycznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się naruszenia prawa przez organ przy podejmowaniu objętych skargą rozkazów personalnych, które to naruszenia mogłyby stanowić o ich uchyleniu albo stwierdzeniu nieważności i dlatego, na mocy art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.