II SA/Wa 761/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Sędziowie WSA Andrzej Kołodziej (spr.) Stanisław Marek Pietras Protokolant Mateusz Rogala po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2010 r. sprawy ze skargi B.K. na postanowienie Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oddala skargę. W dniu 10 lutego 2005 r. B.K. złożył w Instytucie Pamięci Narodowej w W. wniosek o udostępnienie dokumentów/zapytanie o status pokrzywdzonego na podstawie ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. Nr 155, poz. 1016 ze zm.); zwanej dalej ustawą o IPN. W trakcie realizacji powyższego wniosku weszła w życie nowelizacja wymienionej wyżej ustawy o IPN, uchylająca art. 6 tej ustawy, w brzmieniu obowiązującym przed 15 marca 2007 r., będący podstawą rozstrzygnięć w zakresie statusu osoby pokrzywdzonej i w związku z tym został on potraktowany jako wniosek o udostępnienie do wglądu kopii dokumentów, o którym mowa w art. 30 ust. 1 powołanej ustawy. Dyrektor Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w W. decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] odmówił wnioskodawcy udostępnienia żądanych dokumentów. Od przedmiotowej decyzji B.K. w dniu 1 grudnia 2009 r. złożył odwołanie. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] Prezes Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.); zwanej k.p.a. w zw. z art. 43 ust. 1 ustawy o IPN, zawiesił postępowanie odwoławcze od decyzji z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] z uwagi na wystąpienie zagadnienia wstępnego. W dniu 15 lutego 2010 r. (data stempla pocztowego) B.K. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy od powyższego postanowienia. Prezes Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu postanowieniem z dnia [...] marca 2010 r. nr [...], na podstawie art. 134 w zw. z art. 141 § 2 w zw. z art. 144 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., stwierdził uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od postanowienia tego organu z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] zawieszającego postępowanie odwoławcze od decyzji z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] o odmowie udostępnienia B.K. dokumentów. W uzasadnieniu organ wskazał, że w pouczeniu postanowienia z dnia [...] stycznia 2010 r. wnioskodawca został prawidłowo poinformowany, że w przypadku niezadowolenia z powyższego rozstrzygnięcia może w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia wnieść wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Odpis powyższego postanowienia doręczono stronie w dniu 3 lutego 2010 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, a zatem bieg terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozpoczął się w dniu 4 lutego 2010 r., a zakończył z upływem 10 lutego 2010 r. W ocenie organu B.K. uchybił ustawowemu terminowi do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, bowiem wniósł go dopiero w dniu 15 lutego 2010 r. Jednocześnie nie złożył w nim wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie B.K. zakwestionował postanowienie Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] marca 2010 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu. Wskazał, że postanowienie z dnia [...] stycznia 2010 r. odebrała jego żona, podczas gdy on w tym okresie przebywał poza miejscem zamieszkania. Tak więc, w jego ocenie, przekroczenie 7 - dniowego terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nastąpiło bez jego winy, bowiem niezwłocznie po powrocie do domu dokonał tej czynności i przesłał wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym stosownie do § 2 art. 1 powołanej ustawy kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. W przedmiotowej sprawie kontroli Sądu poddane zostało postanowienie Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od postanowienia z dnia [...] stycznia 20010 r. nr [...] zawieszającego postępowanie odwoławcze od decyzji z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] o odmowie udostępnienia B.K. dokumentów. Stosownie do art. 141 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Zażalenia wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie (§ 2). W sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań (art. 144 k.p.a.). W myśl zaś art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Zgodnie z art. 134 k.p.a., organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy). Użyte przez ustawodawcę sformułowanie "organ odwoławczy stwierdza" oznacza obowiązek organu odwoławczego stwierdzenia uchybienia terminu w sytuacji, gdy odwołanie (wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) zostało wniesione po jego upływie. Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia ogranicza się zatem do oceny, czy istotnie doszło do uchybienia terminu oraz do ustalenia, czy w sprawie nie został wniesiony wniosek strony o przywrócenie terminu, bowiem taki wniosek wyłączyłaby czasowo możliwość wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z zestawienia dat doręczenia B.K. postanowienia z dnia [...] stycznia 2010 r. (karta nr 10) wynika, że przedmiotowe postanowienie zostało mu doręczone w dniu 3 lutego 2010 r. (dowód: zwrotne potwierdzenie odbioru znajduje się w aktach administracyjnych, karta nr 16), zaś wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący wniósł w dniu 15 lutego 2010 r. (dowód: data stempla pocztowego na kopercie, karta nr 8), a zatem niewątpliwie z uchybieniem 7-dniowego terminu, o którym mowa w art. 127 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. W ocenie Sądu powyższa okoliczność przesądza, że zaskarżone postanowienie, stwierdzające uchybienie terminu, jest zgodne z prawem. Odnosząc się zaś do zarzutu skarżącego związanego z przyczyną uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy to wskazać należy, że nie może on być przedmiotem rozważań w niniejszym postępowaniu, bowiem w kwestii wniosku o przywrócenie terminu władne są orzekać wyłącznie organy administracyjne, a rolą Sądu jest jedynie kontrola legalności działań podejmowanych przez te organy. Trafnie zatem Prezes Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu uznał, że brak było podstaw do merytorycznego rozpoznania środka zaskarżenia, albowiem wniesiony został po terminie. Merytoryczne rozpoznanie sprawy stanowiłoby rażące naruszenie prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 grudnia 1998 r., sygn. akt IV SA 2294/96, Lex nr 45698, analogicznie Lex – 43307). Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.