II SA/Wa 761/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędziowie WSA Danuta Kania, Adam Lipiński (spr.), , Protokolant specjalista Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2013 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat A. A. kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) oraz kwotę 55,20 zł (słownie: pięćdziesiąt pięć złotych 20/100), stanowiącą 23% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 4 Kpa, decyzją z dnia [...] marca 2013 r. utrzymał w mocy swoją poprzedzającą decyzję z dnia [...] grudnia 2012 r. o odmowie przyznania M. K. renty rodzinnej w drodze wyjątku po zmarłym ojcu – J. K. Jak wynika z akt sprawy i uzasadnienia decyzji z dnia [...] marca 2013 r. o przyznanie świadczenia wystąpiła matka zainteresowanej – B. R. Po wydaniu decyzji odmownej z dnia [...] grudnia 2012 r., M. K. uzyskała pełnoletniość ([...] grudnia 2012 r.) i w dalszym postępowaniu występowała już samodzielnie. M. K. urodziła się w dniu [...] grudnia 1994 r. Jej ojciec – J. K. urodził się w 1958 r. i zmarł w dniu [...] czerwca 2012 r. Na przestrzeni 54 lat życia J. K. udokumentowano jedynie 12 lat, 9 miesięcy i 2 dni okresów składkowych. W 10-leciu przed śmiercią (od dnia 18 czerwca 2002 r. do dnia [...] czerwca 2012 r.) - zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych, wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym - udokumentowano tylko 19 dni takich okresów. W okresie od dnia 21maja 1996 r. do dnia 4 marca 2012 r. J. K. nie podejmował zatrudnienia ani innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym oraz ubezpieczeniami emerytalnymi i rentowymi. Z akt sprawy nie wynika, aby w wykazanych okresach nie mógł on kontynuować zatrudnienia, na skutek szczególnych okoliczności spowodowanych stanem zdrowia, zwłaszcza gdy uwzględni się fakt, że nie orzeczono wobec niego całkowitej niezdolności do pracy. Zatem, w ocenie organu nie istniały okoliczności (np. stan zdrowia), które uniemożliwiałyby kontynuowanie zatrudnienia, co było niezbędne do uzyskania uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. W sprawie nie przedłożono nadto żadnego materiału dowodowego świadczącego o tym, że wykazane okresy braku ubezpieczenia były spowodowane szczególnymi okolicznościami. Także fakt zarejestrowania J. K. w urzędzie pracy jako osoby bezrobotnej, nie stanowi ani okresu składkowego, ani nie stanowi sam w sobie, okoliczności usprawiedliwiającej brak zatrudnienia. Powołując się na powyższe okoliczności, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdził brak wystąpienia w sprawie szczególnych okoliczności, uzasadniających, zgodnie z treścią art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) przyznanie dochodzonego świadczenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. K. wskazała, iż jej ojciec był alkoholikiem. Jego leczenie w Poradni Odwykowej w G. było bezskuteczne. M. K. pragnie ukończyć szkolę fryzjerską, w czym upatruje możliwość usamodzielnienia się. Na rozprawie pełnomocnik skarżącej podniósł, iż z informacji uzyskanej od skarżącej dowiedział się, że w dacie składania wniosku skarżąca była niezdolna do pracy z uwagi na chorobę serca. Z uwagi na działanie matki skarżącej, a później skarżącej, bez zawodowego pełnomocnika, okoliczność ta nie została ujawniona w postępowaniu administracyjnym. Obecnie skarżąca nie jest już niezdolna do pracy. W odpowiedzi na skargę, pełnomocnik Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wnosił o jej oddalenie, wskazując na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W niniejszej sprawie sądem tym jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Badana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 2004 r. nr 39, poz. 353 ze zm.) ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym do przyznania tego świadczenia niezbędne jest łączne spełnienie wszystkich wyżej wymienionych warunków. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo ocenił zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy, nie dopatrując się wystąpienia szczególnych okoliczności, które usprawiedliwiałyby brak wypracowania przez J. K. odpowiedniego stażu ubezpieczeniowego, uprawniającego jego córkę – M. K. do uzyskania po śmierci ojca renty rodzinnej w drodze wyjątku. Wypracowanie przez 54 letniego mężczyznę zaledwie niepełnych 13 lat ubezpieczenia, w tym w okresie ostatnich 5 lat życia tylko 19 dni okresów składkowych są całkowicie nieadekwatne do wieku J. K. W sprawie występuje także brak jakichkolwiek okoliczności uzasadniających taką bezczynność zawodową, poza bezrobociem, co w żaden sposób nie może stanowić okoliczności wyjątkowej, w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie powyższe ustalenia przemawiają za prawidłowością podjętych przez organ rozstrzygnięć. Nadto, M. K. od dnia [...] grudnia 2012 r. jest osobą pełnoletnią i nawet zakładając (na co wskazuje pełnomocnik skarżącej na rozprawie), iż przez pewien okres była ona niezdolna do pracy z uwagi na chorobę serca, to wobec permanentnej bezczynności zawodowej jej ojca, brak jest w sprawie usprawiedliwienia dla braku wypracowania przez J. K. niezbędnego minimalnego okresu składkowego, warunkującego przyznanie renty rodzinnej, co z kolei uniemożliwia zastosowanie dobrodziejstwa przepisu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Podkreślenia wymaga tu, iż poprzez sformułowanie "szczególne okoliczności" rozumie się okoliczności leżące po stronie osoby, na której spoczywa obowiązek wypracowania stosownego okresu ubezpieczeniowego (to jest na J. K.), nie zaś po stronie osoby mającej czerpać z faktu wypracowania tego okresu korzyści w postaci renty rodzinnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dostrzega potrzeby skarżącej, jej chęć ukończenia szkoły fryzjerskiej i dążenie do usamodzielnienia się. Jednakże konstrukcja prawna przepisu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i przyznanie dochodzonego w tym trybie świadczenia, uzależnione jest nie od sytuacji materialnej skarżącej i jej sytuacji życiowej, ale od istnienia obiektywnych okoliczności usprawiedliwiających brak po stronie ubezpieczonego wypracowania minimalnych okresów ubezpieczenia. Po stronie J. K. usprawiedliwienia tych okoliczności nie sposób się doszukać. Drastycznie długi okres pozostawania J. K. bez zatrudnienia świadczy, iż jego próbę przezwyciężenia choroby alkoholowej, nie można uznać za walkę z tym nałogiem i chęć zmiany swojego życia. Także, co słusznie podkreślił organ w uzasadnieniu decyzji, fakt zarejestrowania J. K. w urzędzie pracy jako osoby bezrobotnej, nie stanowi ani okresu składkowego, ani nie stanowi sam w sobie, okoliczności usprawiedliwiającej brak zatrudnienia. Podjęte w niniejszej sprawie decyzje Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2013 r. i wcześniejsza z dnia [...] grudnia 2012 r., odmawiająca przyznania świadczenia w drodze wyjątku są z powyższych względów zasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się naruszenia prawa przy podejmowaniu tych decyzji, które mogłoby skutkować ich uchyleniem bądź stwierdzeniem ich nieważności. Dlatego mając powyższe na uwadze na podstawie przepisów art. 132, art. 151, a w zakresie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu na podstawie art. 205 i art. 209 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku.