II SA/Wa 763/15

WyrokWSA w Warszawie2016-01-13

Skład orzekający: Sławomir Antoniuk, Stanisław Marek Pietras, Eugeniusz Wasilewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy funkcjonariuszowi Straży Granicznej przysługuje ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany czas wolny od służby (nadgodziny) wypracowany przed dniem 24 sierpnia 2005 r., tj. przed wejściem w życie przepisów wprowadzających takie świadczenie?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że funkcjonariuszowi Straży Granicznej nie przysługuje ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany czas wolny od służby (nadgodziny) wypracowany przed dniem 24 sierpnia 2005 r. Zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. nowelizującej ustawę o Straży Granicznej, prawo do ekwiwalentu przysługuje wyłącznie za służbę pełnioną po dniu wejścia w życie tej ustawy. Przepis ten nadal obowiązuje i nie został zmieniony przez późniejsze nowelizacje, w tym ustawę z dnia 27 września 2013 r.
Stan faktyczny
Skarżący R. W., funkcjonariusz Straży Granicznej, domagał się wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za 509,5 godziny niewykorzystanego czasu wolnego od służby, które wypracował przed dniem 24 sierpnia 2005 r. Organy administracji odmówiły wypłaty tego ekwiwalentu, wskazując na przepisy ustawy nowelizującej z dnia 22 kwietnia 2005 r., które przyznały prawo do ekwiwalentu jedynie za służbę pełnioną po dacie wejścia w życie tej ustawy. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, pominięcie zmian wprowadzonych ustawą z dnia 27 września 2013 r. oraz naruszenie Konstytucji RP.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk Sędziowie WSA Stanisław Marek Pietras Eugeniusz Wasilewski (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Duszyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi R. W. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby oddala skargę. Komendant Główny Straży Granicznej decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 118 ust. 2 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2014 r., poz. 1402 ze zm.) i art. 23 ust. 1 w związku z art. 26 pkt 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o zmianie ustawy o Straży Granicznej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 90, poz. 757), po rozpatrzeniu odwołania R. W., utrzymał w mocy decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej nr [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. o odmowie wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż R. W. rozkazem personalnym nr [...] Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] grudnia 2013 r. został zwolniony ze służby z dniem [...] stycznia 2014 r. na podstawie art. 45 ust. 2 pkt 11 ustawy o Straży Granicznej. W związku z wniesionym odwołaniem Komendant Główny Straży Granicznej decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2014 r. uchylił zaskarżony rozkaz w części dotyczącej terminu zwolnienia ze służby orzekając, że zwolnienie nastąpi z dniem [...] czerwca 2014 r. R. W. wnioskiem z dnia [...] grudnia 2014 r. zwrócił się do Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej o wypłatę ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby w wymiarze 600 godzin, który zaskarżoną decyzją nr [...] odmówił wypłaty ekwiwalentu za 509,5 godziny. Organ ten stwierdził, że zgodnie z rocznymi kartami urlopowymi R. W. posiadał 509,5 nadgodziny wypracowane przed dniem 23 sierpnia 2005 r. i 15 nadgodzin wypracowanych po dniu 24 sierpnia 2005 r. oraz wskazał, że na podstawie art. 23 ust. 1 w związku z art. 26 pkt 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o zmianie ustawy o Straży Granicznej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 90, poz. 757) wspomniany ekwiwalent przysługuje za służbę w wymiarze przekraczającym normę określoną w art. 37 ust. 2 pełnioną po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy. Zatem za 15 nadgodzin wypracowanych po dniu 24 sierpnia 2005 r. wypłacony został ekwiwalent pieniężny, natomiast brak jest podstaw prawnych do wypłaty tego ekwiwalentu za nadgodziny wypracowane przed dniem 23 sierpnia 2005 r. W odwołaniu od powyższej decyzji skierowanym do Komendanta Głównego Straży Granicznej R. W. zarzucił decyzji organu I instancji: 1. błąd w ustaleniach prawnych i faktycznych, w wyniku czego bezzasadnie odmówiono mu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany czas wolny od służby w wymiarze 509,5 godzin, 2. pominięcie w sprawie, że z przyczyn stojących po stronie Straży Granicznej, nie udzielono mu czasu wolnego w zamian za ponadnormatywny czas służby, a nadto, że nie miał możliwości wykorzystania czasu wolnego od służby we wskazanym w decyzji okresie, 3. pominięcie w sprawie, że obowiązek skierowania go na wolne i umożliwienia mu zrekompensowania nadgodzin w formie czasu wolnego spoczywał na Straży Granicznej, który to obowiązek Straż Graniczna sukcesywnie naruszała przez poszczególne lata jego służby w Straży Granicznej, 4. mające wpływ na wynik sprawy rażące naruszenie art. 37 ust. 2 i ust. 3 w zw. z art. 118 ust. 2 ustawy o Straży Granicznej, 5. mające wpływ na wynik sprawy rażące naruszenie art. 23 ust. 1 w zw. z art. 26 pkt 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o zmianie ustawy o Straży Granicznej, 6. pominięcie w sprawie zmian wprowadzonych do ustawy o Straży Granicznej ustawą z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r., poz. 1351), przez co również decyzję oparto na nieaktualnym stanie prawnym, 7. naruszenie ustawy zasadniczej, w szczególności art. 32 Konstytucji RP, poprzez wprowadzenie w interpretacji organu administracji, dyskryminacji funkcjonariuszy, którzy mieli godziny ponadnormatywne sprzed 24 sierpnia 2005 r., w porównaniu do funkcjonariuszy Straży Granicznej po tym okresie, 8. pominięcie przy wydawaniu decyzji przepisu z § 10 ust. 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 czerwca 2002 r. w sprawie rozkładu czasu służby funkcjonariuszy Straży Granicznej - iż, czas wolny w zamian za służbę pełnioną poza rozkładem czasu służby funkcjonariusz jest obowiązany wykorzystać do dnia zwolnienia ze służby, a przełożony właściwy w sprawach osobowych ma obowiązek mu to ułatwić, który to obowiązek został naruszony przez organy Straży Granicznej. W związku z powyższymi zarzutami wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie mu równoważnika pieniężnego za niewykorzystany czas w Straży Granicznej w wymiarze przekraczającym normę określoną w art. 37 ust. 2 ustawy o Straży Granicznej w wysokości 509,5 godzin. Komendant Główny Straży Granicznej, uznał zarzuty odwołania za niezasadne i w uzasadnieniu decyzji podkreślił, iż art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o zmianie ustawy o Straży Granicznej oraz niektórych innych ustaw stanowi, że ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany czas wolny od służby, o którym mowa w art. 1 pkt 36, przysługuje za służbę w wymiarze przekraczającym normę określoną w art. 37 ust. 2 ustawy wymienionej w art. 1, pełnioną po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy. Z art. 26 tej ustawy zawierającego przepisy przejściowe wynika z kolei, że art. 1 pkt 36 (dotyczący art. 118 ust. 1 pkt 2, ust. 2 i ust. 2a w brzmieniu przyznającym prawo do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny) wszedł w życie z dniem 24 sierpnia 2005 r. (art. 26 pkt 1), natomiast art. 23 wszedł w życie z dniem 24 czerwca 2005 r. (zdanie wstępne w art. 26). Organ zaznaczył jednocześnie, iż wbrew twierdzeniom R. W. fakt, iż nie wykorzystał on wypracowanych nadgodzin nie obciąża Straży Granicznej. Straż Graniczna nie dysponuje bowiem jego raportami o udzielenie czasu wolnego (zaopatrzonymi w adnotację o odmowie jego udzielenia bądź innymi dowodami wskazującymi na odmowę) ani z okresu od dnia wypracowania nadgodzin do daty wejścia w życie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r, ani nawet później do dnia zawieszenia w czynnościach ([...] lutego 2006 r.). Straż Graniczna nie odpowiada również za niemożliwość wykorzystania wypracowanych nadgodzin w okresie zawieszenia w czynnościach służbowych, ponieważ zawieszenie w czynnościach służbowych było jedną z czynności następczych wobec wszczęcia w stosunku do funkcjonariusza postępowania karnego. Organ zauważył też, że powołane w odwołaniu rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 czerwca 2002 r. zostało zastąpione rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 10 czerwca 2009 r. w sprawie rozkładu czasu służby funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. Nr 95, poz. 794 z późn. zm.). Rozporządzenie to weszło w życie z dniem 4 lipca 2009 r. i nie zawiera przepisu odpowiadającego treścią przepisowi § 10 ust. 4 rozporządzenia z dnia 17 czerwca 2002 r., na który powołuje się odwołujący stanowiącemu, iż czas wolny w zamian za służbę pełnioną poza rozkładem czasu służby funkcjonariusz jest obowiązany wykorzystać do dnia zwolnienia ze służby, a przełożony właściwy w sprawach osobowych ma obowiązek mu to ułatwić. Organ podniósł również, że Trybunał Konstytucyjny w pkt 8 wyroku z dnia 23 lutego 2010 r. sygn. akt K 1/08 uznał, że "Art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, w części obejmującej słowa "nie więcej jednak niż za ostatnie 3 lata kalendarzowe" jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 2 Konstytucji oraz, że nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 i art. 32 ust. 1 Konstytucji.". Nie oznacza to jednak, że Trybunał Konstytucyjny uznał również niekonstytucyjność art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy o Straży Granicznej, czy też art. 118 ust. 2 i 2a tej ustawy, ponieważ Trybunał nie odnosił się w tym wyroku do żadnego przepisu ustawy o Straży Granicznej. W wykonaniu powyższego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dniem 5 grudnia 2013 r. weszła w życie ustawa z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw. Przepis art. 2 tej ustawy zmienił m. in. dotychczasowe brzmienie art. 118 ust. 1 pkt 2, ust. 2 i uchylił art. 118 ust. 2a ustawy o Straży Granicznej, ograniczające do trzech lat wypłatę ekwiwalentu za niewykorzystane przed zwolnieniem ze służby urlopy wypoczynkowe lub urlopy dodatkowe oraz ekwiwalent za niewykorzystany czas wolny od służby udzielany na podstawie art. 37 ust. 3. Organ zaznaczył, że ustawa z dnia 27 września 2013 r. nie zawiera przepisu przejściowego, który by określał sposób traktowania okresów niewykorzystanych urlopów i czasu wolnego do których funkcjonariusz nabył prawo przed dniem jej wejścia w życie. Z uzasadnienia projektu tej ustawy (senacki druk nr 387 z dnia 15 marca 2012 r.) wynika jednak, że ... obradujące wspólnie komisje senackie - Komisja Praw Człowieka, Praworządności i Petycji, Komisja Rodziny i Polityki Społecznej i Komisja Ustawodawcza, wprowadziły do projektu jedną poprawkę polegającą na skreśleniu przepisu art. 10 przewidującego retroaktywne działanie nowego prawa. Komisje przychyliły się też do poglądu, że przyznanie prawa do ekwiwalentu z mocą wsteczną rodziłoby poważne konsekwencje dla finansów publicznych. Organ podkreślił, że zrezygnowanie przez ustawodawcę z występującego w art. 118 ust. 2 ograniczenia wypłacania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby udzielany na podstawie art. 37 ust. 3, nie więcej jednak niż za ostatnie 3 lata, nie spowodowało przyznania prawa do ekwiwalentu "za nadgodziny" wypracowane przed dniem 24 sierpnia 2005 r., gdyż po pierwsze nie było to intencją ustawodawcy, a po drugie, przed tym dniem funkcjonariuszom Straży Granicznej (a także innych służb) nie przysługiwało prawo do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby (czy ekwiwalentu za niewykorzystane urlopy dodatkowe). Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 23 lutego 2010 r. nie uznał natomiast za niezgodny z Konstytucją art. 23 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. W konsekwencji tego ustawa z dnia 27 września 2013 r. nie zmieniła art. 23 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. Skoro zatem przepis wprowadzający do ustawy o Straży Granicznej możliwość wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby tj. art. 1 pkt 36 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. wszedł w życie z dniem 24 sierpnia 2005 r., a art. 23 uregulował, że ekwiwalent przysługuje za służbę ... pełnioną po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy to nie można odmowy wypłaty ekwiwalentu za czas przed przyznaniem tego prawa uważać za rażące naruszenie prawa, czy też za przejaw jakiejkolwiek dyskryminacji. W skardze na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R. W. zarzucił: 1. mające wpływ na wynik sprawy naruszenie prawa materialnego tj. art. 118 ust. 2 ustawy z dnia 12 października 1990r. o Straży Granicznej (w brzmieniu obowiązującym w dniu zwalniania skarżącego ze służby w SG tj. na dzień [...] czerwca 2014r.), polegające na jego nieprawidłowym zastosowaniu, przez co niesłusznie zlimitowano skarżącemu okres za który przysługuje skarżącemu prawo do ekwiwalentu za niewykorzystany czas wolny od służby i odmówiono skarżącemu wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby, za okres sprzed 23 sierpnia 2005 r., 2. oparcie rozstrzygnięcia w zaskarżonej decyzji na nieobowiązującym stanie prawnym tj. na treści przepisów art. 23 ust. 1 w zw. z art. 26 pkt 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o zmianie ustawy o Straży Granicznej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 90, poz. 757), 3. pominięcie w sprawie zmian wprowadzonych nowelizacją do ustawy o SG - Ustawa z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw (Dż. U. z 2013 r. poz. 1351), oraz zasady lex posterior derogat legi priori, albowiem kolejnymi nowelizacjami zmieniono przepis art. 118 ustawy o Straży Granicznej i zasady przyznawania ekwiwalentu za niewykorzystany czas wolny od służby, znosząc ograniczenia czasowe wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany czas wolny od służby i dezaktualizując zasady wprowadzonej nowelizacją - ustawą z dnia 22 kwietnia 2005 r. o zmianie ustawy o Straży Granicznej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 90, poz. 757), jak również dezaktualizując wynikające z tej nowelizacji limity czasowe wypłaty tego ekwiwalentu pieniężnego. Stosując normy prawne z nowelizacji tj. ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r., pominięto jednocześnie, że kolejna nowelizacja wprowadzoną ustawą z dnia 27 września 2013 r. wynikała bezpośrednio z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 lutego 2010 r. sygn. akt K 1/08, w którym to wyroku Trybunał Konstytucyjny uznał, że analogiczny przepis w ustawie o Policji, jak rozpatrywany art. 118 ust 2 ustawy o Straży Granicznej obejmujący słowa "nie więcej jednak jak za 3 lata kalendarzowe" został uznany za niezgodny z Konstytucją RP. Tym samym normę prawną limitującą okres wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany czas wolny od służby, uznano za rozwiązanie niekonstytucyjne. To, iż wyrok ten swoją donośnością dotyczył również rozwiązania przyjętego w ustawie o SG, świadczy dobitnie fakt, iż nowelizacją wprowadzoną ustawą z dnia 27 września 2013 r. zmieniono nie tylko ustawę o Policji, ale i również ustawę o Straży Granicznej. Okoliczności te nie sposób było pomijać, przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy. Przepisy nowelizacji ustawą z dnia 27 września 2013r. weszły w sposób bezpośredni (bez przepisów przejściowych), co oznaczać musiało nakaz i konieczność, uznania iż: 1. po pierwsze przepisy przejściowe wprowadzone "starą" nowelizacją z dnia 22 kwietnia 2005 r. przestały obowiązywać, w tym również art 23 tej nowelizacji; 2. po wtóre, iż z mocy bezpośredniego stosowania "nowej" nowelizacji ustawą z dnia 27 września 2013 r., z dniem wejścia w życie tej nowelizacji, przestały obowiązywać jakiekolwiek limity czasowe dotyczące wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany czas wolny od służby. W związku z powyższymi zarzutami skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania celem wypłacenia skarżącemu ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby w wymiarze 509,5 godziny. W uzasadnieniu skargi skarżący zaznaczył, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji zupełnie pominięto nowy stan prawny wprowadzony ustawą z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw. Ponadto, Komendant Główny Straży Granicznej SG niesłusznie zarzuca mu, że nie chciał wybrać czasu wolnego od służby. Mając na względzie władczy charakter służby polegającej na podporządkowaniu oraz regulacje w tym zakresie, należało przyjąć, że wybranie przez skarżącego czasu wolnego od służby w zmian za czas ponadnormatywny w służbie, było obowiązkiem Straży Granicznej. Tymczasem w materiale sprawy nie sposób dopatrzeć się, ażeby na przestrzeni kilku lat Straż Graniczna ten obowiązek realizowała. Organ doprowadził tym samym do kumulacji nadgodzin w służbie aż do 509,5 godzin, co stanowi okres prawie 1,5 roku. Powyższe świadczy o rażącym lekceważeniu przez organy obu instancji przepisów dotyczących czasu w służbie podczas, gdy z uwagi na władczy charakter służby i poddanie skarżącego reżimowi służby mundurowej, był on zdany na swoich przełożonych. Komendant Główny Straży Granicznej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do tego, czy skarżący może skutecznie ubiegać się o wypłatę ekwiwalentu pieniężnego za ponadnormatywny czas służby, jeśli owe nadgodziny zostały przez niego wypracowane przed dniem 24 sierpnia 2005 r. W myśl art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2014 r., poz. 1402) czas pełnienia służby funkcjonariusza jest określony wymiarem jego obowiązków, z uwzględnieniem prawa do wypoczynku. Zgodnie zaś z ust. 2 cytowanego artykułu, czas pełnienia służby funkcjonariusza wynosi 40 godzin tygodniowo w przyjętym okresie rozliczeniowym, nie przekraczającym 3 miesięcy. Natomiast ust. 3 ww. artykułu stanowi, iż w zamian za czas służby przekraczający normę określoną w ust. 2 funkcjonariuszowi przysługuje czas wolny od służby w tym samym wymiarze. Świadczenie w postaci ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby udzielany na podstawie art. 37 ust. 3, zostało wprowadzone do ustawy o Straży Granicznej ustawą z dnia 22 kwietnia 2005 r. o zmianie ustawy o Straży Granicznej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 90, poz. 757). Wcześniej ustawa o Straży Granicznej w ogóle nie przewidywała takiego świadczenia. Nowelizacja dokonana ustawą z dnia 22 kwietnia 2005 r. wprowadziła uprawnienie dla zwolnionych funkcjonariuszy do otrzymania m.in. ekwiwalentu za niewykorzystany czas wolny od służby, udzielony na podstawie art. 37 ust. 3 nie więcej jednak niż za ostatnie 3 lata. Jednocześnie w art. 23 ust. 1 omawianej noweli zastrzeżono, że ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany czas wolny od służby przysługuje za służbę w wymiarze przekraczającym normę określoną w art. 37 ust. 2 ustawy o Straży Granicznej, pełnioną po dniu wejścia w życie ustawy nowelizującej. Ta zaś weszła w życie w dniu 24 sierpnia 2005 r. Z powyższego zapisu ustawy nowelizującej wynika, że uprawnienie do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby przysługuje funkcjonariuszom Straży Granicznej dopiero za służbę pełnioną od dnia 24 sierpnia 2005 r. Tym samym ma rację organ, że skarżący nie może skutecznie ubiegać się o wypłatę ekwiwalentu pieniężnego za służbę w wymiarze ponadnormatywnym pełnioną, do dnia 23 sierpnia 2005 r. W związku z treścią art. 23 ust. 1 ustawy nowelizującej, na wynik rozpatrywanej sprawy nie może mieć wpływu podnoszony przez skarżącego zarzut naruszenia przez przełożonych art. 37 ust. 3 ustawy o Straży Granicznej, który przewiduje w zamian za czas służby przekraczający określoną przepisem normę czas wolny od służby w tym samym wymiarze, a także § 10 ust. 4 nie obowiązującego już rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 czerwca 2002 r. w sprawie rozkładu czasu służby funkcjonariuszy Straży Granicznej, bowiem dla oceny zasadności roszczenia o ekwiwalent pieniężny nie ma znaczenia to, dlaczego skarżący tego czasu wolnego nie wykorzystał. Wbrew zarzutom skargi, organ zaskarżonym rozstrzygnięciem nie naruszył normy art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowiącego o równości wszystkich wobec prawa, ponieważ przepis ten ma charakter klauzuli generalnej i nie może stanowić samoistnej podstawy dochodzenia roszczeń. Taką podstawę stanowi zaś w przypadku wypracowania przez funkcjonariusza Straży Granicznej godzin ponadnormatywnych art. 118 ustawy o Straży Granicznej. Regulacja w nim zawarta, odnosząca się do możliwości przyznawania ekwiwalentu pieniężnego za nadgodziny, w związku z treścią art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o zmianie ustawy o Straży Granicznej oraz niektórych innych ustaw, wprowadza jednak cezurę czasową, którą stanowi wspomniany wyżej dzień 24 sierpnia 2005 r. Za godziny ponadnormatywne, wypracowane przed tym dniem, ww. ekwiwalent zatem nie przysługuje. Czy ta regulacja jest słuszną i celową a w szczególności dlaczego nie nadano ww. przepisowi mocy wstecznej, jest, jak zwrócił na to uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 września 2007 r. sygn. akt I OSK 1982/06 (publ. https://cbois.nsa.gov.pl) i który to pogląd skład orzekający w tej sprawie podziela, zagadnieniem leżącym poza zakresem badania Sądu. Kwestia ta - jak przyjmuje się zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie - należy bowiem do sfery objętej swobodą przysługującą organowi władzy ustawodawczej, której członkowie ponoszą odpowiedzialność polityczną. W stanie faktycznym niniejszej sprawy, na ocenę zasadności roszczenia skarżącego nie może mieć też wpływu nowelizacja art. 118 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 ustawy o Straży Granicznej wprowadzona ustawą z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r., poz. 1351), która zniosła ograniczenie, że ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany czas wolny od służby przysługuje "nie więcej niż za ostatnie 3 lata". Przyczyną odmowy wypłaty skarżącemu ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby w wymiarze przekraczającym normę określoną w art. 37 ust. 2 ustawy o Straży Granicznej, nie było to, że ubiegał się o wypłatę ekwiwalentu za więcej niż 3 lata wstecz. Istota problemu w tej sprawie dotyczyła natomiast tego, że z mocy art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. nowelizującej ustawę o Straży Granicznej ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany czas wolny od służby przysługuje funkcjonariuszom Straży Granicznej dopiero za służbę pełnioną od dnia 24 sierpnia 2005 r., a przepis ten nadal obowiązuje i nie został zmieniony ani uchylony przez ustawę nowelizującą z dnia 27 września 2013 r. W związku z powyższym brak było podstawy prawnej do przyznania skarżącemu dochodzonego przez niego ekwiwalentu pieniężnego za służbę pełnioną przed tą datą. Mając powyższe na uwadze i uznając zarzuty za nieuzasadnione, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło