II SA/Wa 764/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Szustakiewicz, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska, WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Protokolant Sylwia Falkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2008 r. sprawy ze skargi T. B. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji w sprawie odmowy przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego z naruszeniem prawa - oddala skargę - Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] maja 2008 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 151 § 2 i 146 § 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] stwierdzającą, że ostateczna decyzja Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2000 r. nr [...] w sprawie dotyczącej odmowy przyznania T. B. prawa do świadczenia przedemerytalnego wydana została z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu powyższej decyzji Minister Pracy i Polityki Społecznej podniósł, że w dniu 4 stycznia 2000 r. T. B. zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w W. i decyzją Starosty Powiatu [...] z dnia [...] stycznia 2000 r. nr [...] przyznano jej status osoby bezrobotnej od dnia 4 stycznia 2000 r. i prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 12 stycznia 2000 r. Kolejną decyzją z dnia [...] kwietnia 2000 r. nr [...] Starosta Powiatu [...] odmówił przyznania T. B. prawa do świadczenia przedemerytalnego. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2000 r. nr [...]. W dniu 13 marca 2007 r. T. B. zwróciła się z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie odmowy przyznania jej świadczenia przedemerytalnego. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] Wojewoda [...] wznowił postępowanie zakończone ostateczną decyzją odmawiającą przyznania wnioskodawczyni prawa do świadczenia przedemerytalnego. Następnie decyzją z dnia [...] października 2007 r. nr [...] odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] czerwca 2000 r. Na skutek wniesienia przez stronę odwołania, decyzją Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...]. decyzja ta została uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Kolejną decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] Wojewoda [...] ponownie odmówił uchylenia własnej decyzji z dnia [...] czerwca 2000 r. Od tej decyzji T. B. wniosła odwołanie, na podstawie którego Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Wykonując zalecenia organu II instancji Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] stwierdził, że ostateczna decyzja Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2000 r. w sprawie dotyczącej odmowy przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego została wydana z naruszeniem przepisów prawa. T. B. wniosła od powyższej decyzji odwołanie uznając, iż zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie jest dla niej krzywdzące, albowiem nie przyznaje jej należnego świadczenia pieniężnego o które ubiega się od wielu lat. Po przeanalizowaniu materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy, organ II instancji stwierdził, że zaskarżone rozstrzygnięcie było słuszne i zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. W motywach podjętej w dniu [...] maja 2008 r. decyzji Minister podniósł, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością procesową, wyliczoną wyczerpująco w przepisach prawa procesowego, tj. w art. 145 § 1 i art. 145a § 1 k.p.a. Celem postępowania wznowieniowego jest usunięcie ewentualnych wadliwości zakończonego postępowania zwykłego, ustalenie, czy i w jakim zakresie wadliwość postępowania zwykłego wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym oraz w razie stwierdzenia określonej wadliwości decyzji dotychczasowej doprowadzenie do jej uchylenia i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy albo stwierdzenie, że decyzja dotychczasowa wydana została z określonym naruszeniem prawa (art. 151 § 1 pkt 1 i 2 oraz § 2 k.p.a.). Sposób postępowania organu, po wznowieniu postępowania wyznaczają przepisy art. 151 k.p.a. Wynika z nich, że jeżeli organ stwierdzi istnienie podstaw do uchylenia decyzji, zawartych w art. 145 § 1 k.p.a., to uchyla decyzję dotychczasową i wydaje nową decyzję, rozstrzygającą o istocie sprawy (art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.). Zasada ta doznaje jednak ograniczenia, w sytuacji przewidzianej w § 2 art. 151. Ma ona miejsce wówczas, gdy w sprawie występują okoliczności, o których mowa w art. 146 k.p.a. Zgodnie z art. 146 § 1 k.p.a., uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Z akt administracyjnych wynika, iż w dniu 13 marca 2007 r. T. B. wniosła o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2000 r. Decyzja ta została jej doręczona w dniu 4 lipca 2000 r. Żądanie wznowienia postępowanie zakończonego tą decyzją wniesiono dnia 13 marca 2007 r. Termin 5-letni od dnia doręczenia decyzji określony w art. 146 § 1 k.p.a. upłynął w dniu 4 lipca 2005 r. i tylko do tego czasu mogła zapaść decyzja oparta na dyspozycji art. 151 § 1 k.p.a., tj. decyzja rozstrzygająca sprawę co do istoty. Na marginesie Minister zauważył, że w rozpatrywanej sprawie nie występuje żadna z przesłanek art. 145 § 1 k.p.a. Z akt sprawy wynika, że podstawą wszczęcia postępowania w rozpatrywanej sprawie było przedstawione przez T. B. postanowienie Sądu Rejonowego dla W. [...] I Wydział Cywilny z dnia [...] marca 2007 r. sygn. akt [...] o sprostowaniu aktu urodzenia. Dokument ten nie może zostać uznany za nowy dowód istniejący w dniu wydania decyzji (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.), ponieważ nie istniał w dniu wydania decyzji ostatecznej. Decyzja Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] maja 2008 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez T. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wymieniona podniosła, iż w 2000 r. Starosta Powiatu [...], a następnie Wojewoda [...], odmówili jej przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego z powodu niespełnienia przesłanki określonej w art. 37k ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Zdaniem organów, skarżąca w roku kalendarzowym, w którym został z nią rozwiązany stosunek pracy, nie legitymowała się ukończeniem 55 lat życia, bowiem urodziła się ona w dniu [...] , a stosunek pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy został z nią rozwiązany w dniu [...] grudnia 1999 r. Tymczasem w dniu rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy w W. – 4 stycznia 2000 r. skarżąca spełniała warunki do uzyskania świadczenia emerytalnego. Wskazała, iż faktycznie urodziła się ona w dniu [...] , lecz wskutek działań wojennych w dokumentach metrykalnych przyjęto błędnie datę chrztu [...] jako datę urodzenia. Już w odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżąca powoływała się na kościelne świadectwo ślubu, w której podano prawidłową datę jej urodzenia. Następnie podjęła kroki prawne zmierzające do sprostowania aktu urodzenia i w dniu [...] marca 2007 r. uzyskała stosowne postanowienie Sądu Rejonowego dla W. [...]. Podniosła, iż na skutek zaniedbań organów administracji została pozbawiona należnego jej świadczenia. Wskazała na nieprawidłowości, jakich jej zdaniem, dopuściły się organy administracji od 2000 r. do dnia wydania zaskarżonej decyzji, w szczególności zwróciła uwagę na wadliwość prawną licznych postępowań prowadzonych przez Wojewodę [...]. Podniosła, iż po uzyskaniu przez nią sprostowanego aktu urodzenia, sprawa nie została właściwie załatwiona przez wydanie decyzji merytorycznej. Wskazała ponadto na konieczność wyciągnięcia konsekwencji wobec osób winnych zaniedbań w tej sprawie. W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że Sąd, rozpoznając skargę, ocenia czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 § 2 ww. ustawy, Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Oceniając zaskarżoną decyzję przez pryzmat powyżej wskazanych regulacji prawnych, skargę należy oddalić. Na wstępie wskazać należy, iż wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ją wydano, było dotknięte kwalifikowaną wadą przewidzianą w art. 145 § 1 k.p.a. lub zachodzi przesłanka określona w art. 145a § 1 k.p.a. Podstawą takiego postępowania jest zawsze zgodnie z art. 149 § 2 k.p.a. postanowienie o wznowieniu postępowania. Postanowienie o wznowieniu postępowania otwiera postępowanie, w którym właściwy organ rozpatruje ponownie sprawę zakończoną decyzją ostateczną badając, czy przyczyny wznowienia określone w art. 145 § 1 k.p.a. i art. 145a nie wpłynęły na treść decyzji. Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania kończy się decyzją, przy czym po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 k.p.a. mogą zapaść jedynie rodzaje rozstrzygnięć administracyjnych wyczerpująco wymienione w art. 151 § 1 i § 2 k.p.a. To znaczy, że organ wydaje decyzję, w której: 1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub 145a (art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.), 2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub 145a i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy (art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.), 3) ogranicza się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji - w przypadku, gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146 (art. 151 § 2 k.p.a.). Okolicznościami wymienionymi w art. 146 § 1 k.p.a. jest upływ terminu przedawnienia uchylenia decyzji wynoszący, w zależności od przyczyn wznowienia, 5 lub 10 lat od dnia doręczenia decyzji. Zgodnie z art. 146 § 1 k.p.a., uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8, nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Po upływie wskazanego terminu organ jest zobligowany wydać decyzję stwierdzającą wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa. Podkreślenia wymaga, że organ wydaje ją wtedy, gdy zaszły co prawda przesłanki wznowienia, lecz jednocześnie wystąpiły przesłanki negatywne z art. 146. Wydana decyzja nie eliminuje wówczas decyzji dotychczasowej, lecz stanowi podstawę do wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym. Roszczenie to wynika z art. 417 § 1 k.c., który stanowi, że za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Jak wynika z akt sprawy, Sąd Rejonowy dla W. [...] I Wydział Cywilny postanowieniem z dnia [...] marca 2007 r. sygn. akt [...] dokonał sprostowania aktu urodzenia T. P.(nazwisko panieńskie skarżącej), sporządzonego w Urzędzie Stanu Cywilnego [...], poprzez wpisanie w rubryce data urodzenia w miejsce daty [...] daty [...] oraz w rubryce miejsce urodzenia S. zamiast Z. Powołując się na to postanowienie, które w sposób odmienny niż orzeczono w 2000 r. kształtowało sytuację prawną skarżącej, T. B. pismem z dnia 13 marca 2007 r. wystąpiła o wypłatę świadczenia przedemerytalnego. Kolejnym pismem z dnia 18 kwietnia 2007 r. skarżąca sprecyzowała swój wniosek podnosząc, iż żąda wznowienia postępowania w sprawie świadczenia przedemerytalnego. W tym stanie rzeczy należało przyjąć, iż skarżąca jako przesłankę wznowienia wskazała art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Błędne ustalenie stanu faktycznego ujawnione wskutek nowych okoliczności faktycznych istniejących w dacie orzekania stanowi podstawę wznowienia postępowania. Zatem w niniejszej sprawie skarżąca powołała się na nowe istotne okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, lecz nieznane organowi, który wydał decyzję, powodujące zmianę oceny stanu faktycznego sprawy. Nadmienić należy, iż owe nowe istotne okoliczności faktyczne w tej sprawie mogły zostać przez stronę skutecznie podniesione wówczas, gdy zostało wydane ww. postanowienie sądowe. Wprawdzie to postanowienie nie stanowi dokumentu istniejącego w dacie wydania decyzji ostatecznej w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia, na co wskazywał organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, lecz pozwala ustalić, że ta nowa okoliczność faktyczna już wówczas występowała. Wobec powyższego, wbrew stanowisku Ministra wyrażonemu w końcowej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji, stwierdzić należy, iż przesłanka wznowieniowa w przedmiotowej sprawie zaistniała. Nie można zgodzić się z poglądem opierającym się na twierdzeniu, że sam fakt wystąpienia przesłanki przedawnienia uchylenia decyzji daje podstawę do wydania rozstrzygnięcia o wydaniu zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa. Aby zastosować regulację określoną w art. 151 § 2 k.p.a., trzeba wpierw stwierdzić, że przesłanka wznowieniowa wystąpiła. Zatem zaskarżona decyzja jest wadliwa, lecz nie można jej wzruszyć z powodu upływu okresu przedawnienia. W przeciwnym razie podjęcie rozstrzygnięcia stwierdzającego wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa byłoby możliwe tylko z powodu upływu wymaganego okresu przedawnienia, zarówno do decyzji poprawnej jak i wadliwej. Choć końcowa część uzasadnienia zaskarżonej decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z jej sentencją i stanowi istotną wadę procesową, to pozostawienie jej w obrocie podyktowane jest zakazem orzekania na niekorzyść stron. Samo kwestionowane rozstrzygnięcie jest zaś prawidłowe, albowiem ostateczna decyzja Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2000 r. została doręczona stronie w dniu 4 lipca 2000 r. T. B. żądanie wznowienia postępowania zakończonego tą decyzją wniosła w dniu 13 marca 2007 r. Zatem w tej sprawie 5-letni termin liczony od dnia doręczenia decyzji (określony w art. 146 § 1 k.p.a.) upłynął i organ orzekający mógł tylko podjąć decyzję opartą na przepisie art. 151 § 2 k.p.a. Treść art. 146 § 1 k.p.a. wskazuje, iż upływ określonych w nim terminów, jako negatywnej przesłanki do uchylenia w trybie wznowieniowym decyzji, jest bezwarunkowy, tj. niezależny od okoliczności, które to spowodowały (patrz wyrok NSA z dnia 25 czerwca 1999 r., sygn. akt IV SA 1018/97, publik. LEX nr 47227). Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.