II SA/Wa 764/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Pisula - Dąbrowska (spr.) Sędzia WSA Ewa Grochowska - Jung Sędzia WSA Olga Żurawska – Matusiak Protokolant Referent – stażysta Eliza Kusy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2011 r. sprawy ze skargi K.T. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na aplikację sędziowską i prokuratorską oddala skargę Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 29 ust. 4 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz. U. Nr 26, poz.157 ze zm.) w zw. z art. 104 § 1 oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury w Krakowie z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia K. T. na aplikację sędziowską i aplikację prokuratorską. W motywach uzasadnienia organ podał, że K. T. z uwagi na zakończenie szkolenia w Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury w Krakowie na aplikacji ogólnej, złożył w dniu [...] grudnia 2010 r. do Dyrektora tej Szkoły wniosek o kontynuowanie szkolenia na aplikacji sędziowskiej ewentualnie prokuratorskiej. Minister wskazał, iż organ I instancji, odmawiając przyjęcia strony na aplikację sędziowską i prokuratorską, podniósł, że o przyjęciu na aplikację prokuratorską albo sędziowską decyduje miejsce kandydata na liście klasyfikacyjnej aplikantów, o której mowa w art. 26 ust. 2 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, przy uwzględnieniu limitu miejsc na tych aplikacjach. Podał, że Minister Sprawiedliwości zarządzeniami z dnia 31 marca 2010 r. w sprawie zarządzenia naboru na aplikację sędziowską w 2010 r. (Dz. Urz. MS Nr 2, poz. 10) oraz w sprawie naboru na aplikację prokuratorską w 2010 r. (Dz. Urz. MS Nr 2, poz. 11), wyznaczył limity po 75 miejsc na każdej aplikacji. K. T. ukończył aplikację ogólną na [...] pozycji listy klasyfikacyjnej aplikantów, a limit miejsc na obu aplikacjach został wyczerpany po przyjęciu osób znajdujących się wyżej na liście klasyfikacyjnej. Organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie przyczyną wydania decyzji o odmowie przyjęcia K. T. na aplikację sędziowską lub prokuratorską był brak spełnienia przez aplikanta przesłanki związanej z umieszczeniem na liście klasyfikacyjnej na pozycji w granicach limitu określonego zarządzeniem tegoż ministra. Został on bowiem umieszczony na [...] pozycji listy klasyfikacyjnej z uwagi na sumę punktów ze wszystkich sprawdzianów i praktyk wynoszącą [...]. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości kluczowe znaczenie w sprawie ma wykładnia treści przepisu art. 26 ust. 3 ustawy, który należy interpretować z uwzględnieniem art. 25 ust. 5 stanowiącego, że w oparciu o opinie i oceny patrona każdej z praktyk, patron koordynator sporządza końcową opinię wraz z łączną oceną przebiegu wszystkich praktyk, które odbył aplikant. Przepis art. 26 ust. 3, zgodnie z jego literalną wykładnią winien być rozumiany w ten sposób, że o kolejności miejsca na liście klasyfikacyjnej aplikantów decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów (tyle ocen ile sprawdzianów) i praktyk (jedna ocena końcowa). Inna interpretacja tego przepisu czyniłaby ocenę łączną patrona koordynatora, o której mowa w art. 25 ust. 5 ustawy, bezprzedmiotową i bezcelową. Organ podniósł, że wskazuje na to wykładnia systemowa, zgodnie z którą treść przepisu analizuje się w kontekście regulacji prawnych zawartych w innych przepisach, w pierwszej kolejności znajdujących się w tym samym akcie prawnym. Systemowa wykładnia powołanych przepisów art. 26 ust. 3 i art. 25 ust. 5 zd. 2 ustawy, prowadzi do wniosku, że o miejscu na liście klasyfikacyjnej decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów oraz jedna ocena z praktyk, wyliczona zgodnie z zasadą wskazaną w art. 25 ust. 5 zd. 2 ustawy. Za takim stanowiskiem przemawia, jak wskazał organ, również wykładnia celowościowa treści omawianego przepisu, bowiem w myśl art. 52 pkt 2 ustawy, Minister Sprawiedliwości określi w drodze rozporządzenia m. in. sposób ustalenia systemu punktowego oceny zaliczania sprawdzianów i ich poprawek, praktyk i stażu objętych programem poszczególnych aplikacji mając na względzie konieczność jednolitej i obiektywnej oceny wiedzy i kwalifikacji aplikantów. Sprawdzian stanowi formę całościowej weryfikacji wiedzy kandydata, obejmującą zarówno wiedzę uzyskaną przez niego podczas zajęć teoretycznych, jak i umiejętności jej stosowania nabyte w trakcie praktyk. Natomiast ocena dokonana przez patrona praktyki nie ma charakteru oceny jednolitej i obiektywnej, stąd też jej zobiektywizowaniu służy właśnie łączna ocena wszystkich praktyk, dokonywana przez patrona koordynatora w postaci średniej arytmetycznej. Organ podkreślił ponadto, że w postępowaniu związanym z naborem na aplikacje sędziowską albo prokuratorską możliwość wniesienia odwołania została przewidziana jedynie od decyzji Dyrektora Krajowej Szkoły, który nie przeprowadza egzaminów i nie ustala ocen ze sprawdzianów i praktyk. Do jego kompetencji należy wyłącznie dokonanie ostatecznego ustalenia miejsca aplikanta na liście klasyfikacyjnej na podstawie liczby punktów uzyskanych przez kandydata ze sprawdzianów i praktyk. Ani ustawa, ani rozporządzenie, nie zawierają uregulowań dotyczących trybu zażaleniowego i odwoławczego od rozstrzygnięć komisji, o której mowa w rozporządzeniu, czy ocen wystawionych przez patronów i patrona koordynatora. Minister wskazał, że w toku postępowania odwoławczego mogą być poprawiane błędy rachunkowe oraz weryfikowana zgodność formalna ocen wystawionych przez komisję, o której mowa w rozporządzeniu, oraz ocen wystawionych przez patronów i patrona koordynatora. Minister Sprawiedliwości kontroluje także błędy w decyzji Dyrektora Krajowej Szkoły, np. w kwestii błędnego ustalenia, że kandydat nie zostaje przyjęty na aplikację sędziowską lub prokuratorską, mimo wysokiej pozycji na liście klasyfikacyjnej, ale nie ma, podobnie jak Dyrektor, uprawnień do merytorycznego podważania ocen ze sprawdzianów wystawionych przez komisję, o której mowa w rozporządzeniu, lub ocen wystawionych przez patronów za praktyki. Organ podniósł, iż badając niniejszą sprawę nie stwierdził, aby przy wyliczaniu punktów Dyrektor Krajowej Szkoły popełnił błędy rachunkowe, natomiast oceny ze sprawdzianów i praktyk mieszczą się w ustawowej skali i są zgodne z kryteriami ocen sporządzonymi przez komisję, o której mowa w rozporządzeniu, nie stwierdzono również innych uchybień czy naruszeń prawa. K. T., wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Ministra Sprawiedliwości zarzucił jej: naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 26 ust. 3 i art. 25 ust. 5 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury poprzez wyrażenie błędnego poglądu, iż wykładnia obu tych przepisów prowadzi do wniosku, że o miejscu na liście klasyfikacyjnej, o jakiej mowa w art. 26 ust. 2 i 3 ustawy, decyduje suma punktów uzyskanych ze wszystkich sprawdzianów i jedna ocena łączna, będąca średnią arytmetyczną wszystkich ocen uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich praktyk, podczas gdy prawidłowa interpretacja tych przepisów prowadzi do jednoznacznego wniosku, że o kolejności takiej decyduje suma wszystkich uzyskanych ocen, zarówno z praktyk, jak i sprawdzianów. Z uwagi na powyższe zarzuty skarżący wniósł: 1) o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury wydanej w sprawie 2) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu nie zgodził się z przyjętą przez organ wykładnią art. 25 ust. 5 zd. 2 ustawy. Jego zdaniem słowo "łączna" użyte przez ustawodawcę oznacza "powstałą z połączenia, tworzącą sumę czegoś", zgodnie z definicją słownikową. Zwrot ten w żadnym wypadku nie może oznaczać średniej arytmetycznej, gdy słowo "łączna" wprost wyklucza możliwość zastosowania średniej arytmetycznej, zaś ustawodawca nigdzie nie wspomina o uśrednieniu ocen uzyskanych przez aplikanta z poszczególnych praktyk. Skarżący wskazał, że kwestię sposobu ustalania miejsc na liście klasyfikacyjnej reguluje art. 26 ust. 3 ustawy, który nakazuje, aby przy ustalaniu listy brać pod uwagę oceny z poszczególnych praktyk, a nie łączną ocenę patrona koordynatora. W ocenie skarżącego, Dyrektor Szkoły nie miał delegacji ustawowej do określenia sposobu obliczania punktów z praktyk, co uczynił w § 29 Zarządzenia nr 131/2010 z dnia 19 listopada 2010 r. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko faktyczne oraz prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, iż kwestie związane z odbywaniem aplikacji ogólnej, sędziowskiej i prokuratorskiej reguluje ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz. U. Nr 26, poz. 157 ze zm.), oraz rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej oraz prokuratorskiej (Dz. U. Nr 107, poz. 895). W myśl art. 16 ust. 2 ustawy, Minister Sprawiedliwości zarządza, w zależności od potrzeb kadrowych sądów i prokuratury, nabór na aplikację ogólną, sędziowską oraz prokuratorską i jednocześnie wyznacza limity miejsc na te aplikacje. Na czas odbywania przez aplikanta praktyk, zgodnie z programem aplikacji ogólnej, jak stanowi art. 25 ust. 5 ustawy, Dyrektor Krajowej Szkoły, w uzgodnieniu z patronem koordynatorem, wyznacza aplikantowi patrona każdej z praktyk, który zapoznaje aplikanta z czynnościami należącymi do zakresu jego obowiązków w trakcie praktyki i niezwłocznie po jej zakończeniu przedstawia patronowi koordynatorowi pisemną opinię wraz z oceną przebiegu praktyki. W oparciu o te opinie i oceny patron koordynator sporządza końcową opinię wraz z łączną oceną przebiegu wszystkich praktyk, które odbył aplikant. Dyrektor Krajowej Szkoły, stosownie do przepisu art. 26 ust. 2 ustawy, w terminie 14 dni od dnia zakończenia aplikacji ogólnej, ogłasza w Biuletynie Informacji Publicznej listę klasyfikacyjną aplikantów. Lista zawiera imiona, nazwiska aplikantów, z podaniem liczby punktów uzyskanych przez każdego aplikanta w trakcie aplikacji ogólnej oraz liczby porządkowej, wskazującej jego miejsce na liście. W ust. 3 powyższego przepisu postanowiono, że o kolejności miejsca na liście klasyfikacyjnej aplikantów decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów i praktyk w czasie aplikacji ogólnej. Na tej podstawie Dyrektor Krajowej Szkoły, zgodnie z art. 29 ust. 2 ustawy, wydaje decyzję w sprawie przyjęcia na aplikację sędziowską albo prokuratorską według kolejności umieszczenia kandydata na liście klasyfikacyjnej aplikantów, o której mowa w art., 26 ust. 2, do miejsca wyczerpania limitu przyjęć na te aplikacje. Z kolei w myśl § 7 powołanego rozporządzenia, po każdym cyklu zajęć i praktyk, przeprowadza się sprawdzian wiedzy z zakresu tych zajęć i praktyk (ust. 1). Sprawdzian przeprowadza trzyosobowa komisja powołana przez Dyrektora Krajowej Szkoły spośród jej wykładowców biorących udział w szkoleniu aplikantów (ust. 2). Komisja opracowuje szczegółowy zakres tematyczny, a także metody i formy przeprowadzenia oraz oceny każdego sprawdzianu (ust. 3). Natomiast zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia, oceny praktyk dokonuje patron w systemie punktowym w skali od 0 do 5 punktów, a punkty uzyskane przez aplikanta w wyniku ocen wszystkich praktyk są sumowane z punktami uzyskanymi ze sprawdzianów (§ 9 ust. 2). Istotą sporu w niniejszej sprawie jest sposób ustalania liczby punktów, jakie uzyskał aplikant po zakończeniu aplikacji ogólnej, od których zależy jego miejsce na liście klasyfikacyjnej. W ocenie Sądu, podana przez skarżącego interpretacja przepisu § 9 ust. 2 rozporządzenia, iż końcowa liczba punktów jest sumą ocen z wszystkich sprawdzianów i wszystkich praktyk jest nieprawidłowa, chociaż również przepis art. 26 ust. 3 ustawy mówi o sumie punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów i praktyk w czasie aplikacji ogólnej. Jednakże, jak trafnie zauważa Minister Sprawiedliwości, nie można, dokonując wykładni art. 26 ust. 3 ustawy, pominąć treści art. 25 ust. 5, który posługuje się pojęciem "łącznej oceny przebiegu wszystkich praktyk, które odbył aplikant". Zatem w takiej sytuacji, kiedy wykładnia literalna nie pozwala ustalić jednoznacznego brzmienia normy prawnej, należy posłużyć się wykładnią systemową, według której treść przepisu analizuje się w kontekście regulacji prawnych zawartych w innych przepisach, w pierwszej kolejności zawartych w tym samym akcie prawnym. Systemowa wykładnia art. 26 ust. 3 i art. 25 ust. 5 daje - zdaniem Sądu - podstawę do uznania, że o miejscu na liście klasyfikacyjnej decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów oraz jednej oceny z praktyk (łącznej oceny dokonanej przez patrona koordynatora). W przeciwnym wypadku rola patrona koordynatora sprowadzałaby się jedynie do sporządzenia końcowej opinii oraz łącznej oceny przebiegu wszystkich praktyk, polegającej na prostym zsumowaniu poszczególnych ocen z praktyk. Zasadne jest również stanowisko organu, iż także wykładnia celowościowa przepisów ustawy przemawia za takim sposobem ustalania miejsca aplikanta na liście klasyfikacyjnej. Zgodnie bowiem z art. 52 pkt 2 ustawy, stanowiącym upoważnienie ustawowe dla Ministra Sprawiedliwości do określenia w drodze rozporządzenia m. in. sposobu ustalania systemu punktowego oceny zaliczania sprawdzianów i ich poprawek, praktyk i stażu objętych programem poszczególnych aplikacji, winien mieć on na względzie konieczność jednolitej i obiektywnej oceny wiedzy i kwalifikacji aplikantów. Taką jednolitość i obiektywizm zapewniają najpełniej sprawdziany przeprowadzone dla wszystkich aplikantów przez te same zespoły egzaminacyjne, stosujące te same jednolite kryteria oceny. Nie bez znaczenia jest ponadto okoliczność, iż sprawdzian stanowi formę całościowej weryfikacji wiedzy, obejmującą zarówno wiedzę uzyskaną podczas zajęć teoretycznych, jak i umiejętności jej stosowania nabyte w toku praktyk, co wynika z treści § 7 ust. 1 powołanego rozporządzenia. Ponadto zgodnie z art. 26 ust. 3 zd. 2, w przypadku równej liczby punktów uzyskanych przez aplikantów, o kolejności decyduje suma punktów uzyskanych ze sprawdzianów, co oznacza nadanie przez ustawodawcę prymatu ocenom ze sprawdzianów, a nie praktyk. Konsekwencją przyjęcia, iż o miejscu aplikanta na liście klasyfikacyjnej decyduje suma punktów uzyskanych ze sprawdzianów i łącznej oceny przebiegu wszystkich praktyk, było określenie sposobu ustalenia owej "łącznej oceny". Zdaniem Sądu przyjęcie, iż "łączna ocena" jest średnią arytmetyczną ocen ze wszystkich praktyk jest prawidłowa, bowiem taka ocena jest najbardziej miarodajna, obiektywna i sprawiedliwa, a nadto mieści się w skali punktowej określonej w § 9 ust. 1 rozporządzenia w sprawie odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej oraz prokuratorskiej. Wbrew twierdzeniom skarżącego, to właśnie przepisy ustawowe, w tym w szczególności art. 26 ust. 3 i art. 25 ust. 5 ustawy, zgodnie z przedstawioną wyżej wykładnią, były podstawą określenia jego miejsca na liście klasyfikacyjnej, nie zaś kwestionowany przez niego § 29 zarządzenia Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury nr 131/2010 z dnia 19 listopada 2010 r. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ww. ustawy, orzekł jak w sentencji wyroku.