II SA/Wa 77/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński, Sędziowie WSA Ewa Kwiecińska, Maria Werpachowska (spr.), , Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Wiechowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2016 r. sprawy ze skargi M.P. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do wynajęcia lokalu mieszkalnego i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu 1. stwierdza wydanie zaskarżonej uchwały z naruszeniem prawa, 2. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz M.P. kwotę 300 zł (słownie: trzysta złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z [...] lipca 2014 r. M. P. (dalej jako skarżący) wystąpił do Zarządu Dzielnicy [...] o najem lokalu na czas nieoznaczony. Uchwałą Nr [...] z [...] sierpnia 2015 r. w sprawie rozpatrzenia wniosku skarżącego o wynajęcie lokalu mieszkalnego na czas nieoznaczony, na podstawie § 24 ust. 1 w związku z § 4 i § 22 ust. 5 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937 ze zm.), zwana dalej Uchwałą, Zarząd Dzielnicy [...] odmówił zakwalifikowania skarżącego do wynajęcia lokalu mieszkalnego na czas nieoznaczony i umieszczenia ww. na liście osób oczekujących na najem lokalu. W uzasadnieniu uchwały podano, iż skarżący zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] na podstawie umowy podnajmu zawartej w dniu [...].03.2015 r. Lokal składa się z 1 pokoju i kuchni, o powierzchni mieszkalnej 10,50 m2 i powierzchni użytkowej 16,60 m2. W lokalu zamieszkują 2 osoby. Zatem powierzchnia mieszkalna na 1 osobę zamieszkującą w ww. lokalu wynosi 5,25 m2. Obowiązujące kryterium metrażowe do wynajęcia lokalu z zasobu mieszkaniowego m.st. Warszawy wynosi nie więcej niż 6 m2 na osobę. Średni miesięczny dochód w gospodarstwie domowym skarżącego, uzyskany w okresie 6 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku, wyniósł [...] zł. Skarżący spełnia kryteria określone w § 4 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy do wynajęcia lokalu na czas nieoznaczony z zasobu mieszkaniowego m.st. Warszawy. Organ wskazał, że w toku analizy sprawy wzięto pod uwagę posiadanie przez skarżącego innego tytułu prawnego niż wymienione w § 6 ust. 1 pkt 1 ww. uchwały. Zgodnie z treścią § 22 ust. 2 pkt 3 cyt. uchwały przy rozpatrywaniu wniosków należy poddać wnikliwej analizie posiadanie przez wnioskodawców innego tytułu prawnego niż wymienione w § 6 ust. 1 pkt 1. Zgodnie z zapisem § 22 ust. 5 ww. uchwały informacje uzyskane w toku analizy, o której mowa w ust. 2, mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania wniosku. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Zarząd Dzielnicy [...] odmówił zakwalifikowania skarżącego do wynajęcia lokalu mieszkalnego na czas nieoznaczony z zasobu [...]. [...] października 2015 r. skarżący złożył wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Wskazał, że z uzasadnienia uchwały wynika, iż powodem odmowy jest fakt zamieszkiwania w lokalu stanowiącym przedmiot umowy najmu, czyli posiadanie tytułu prawnego do lokalu. Zdaniem skarżącego fakt dysponowania tytułem prawnym do lokalu (umową zawartą na wolnym rynku) nie powinien samoistnie stanowić kryterium decydującego o odmowie zawarcia umowy najmu. Podstawowe kryterium winno stanowić ustalenie, czy zajmowane na podstawie umowy najmu mieszkanie zabezpiecza potrzeby mieszkaniowe skarżącego. Stwierdził, że możliwość wynajmu lokalu na czas nieoznaczony uzależniona została bowiem - zgodnie z Uchwałą - od pozostawania w trudnych warunkach mieszkaniowych, za które uznaje się zamieszkiwanie w lokalu, w którym na osobę przypada nie więcej niż 6 m2 powierzchni mieszkalnej, a także zamieszkiwanie w pomieszczeniach nienadających się na stały pobyt ludzi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego. Posiadanie tytułu prawnego do lokalu może stanowić odmowę wynajmu lokalu na czas nieoznaczony wyłącznie wtedy, gdy lokal zajmowany przez wnioskodawcę zabezpiecza potrzeby mieszkaniowe, a zatem wyłącznie wtedy, gdy wnioskodawca nie znajduje się w trudnych warunkach mieszkaniowych w rozumieniu Uchwały. Jednocześnie skarżący wskazał, że znajduje się w trudnej sytuacji mieszkaniowej. Przypadająca na niego powierzchnia mieszkalna wynosi 3,25 m2. Natomiast sytuacja finansowa nie pozwala mu na wynajęcie mieszkania o wyższym standardzie. W odpowiedzi na to wezwanie Zarząd Dzielnicy [...] podtrzymał swoje stanowisko odnośnie sposobu rozpatrzenia wniosku skarżącego. Wskazał, że w przepisie § 22 ust. 2 pkt 3 ww. uchwały rozszerzono zakres pozyskiwanych od wnioskodawców danych, które podlegają szczegółowej analizie przy rozpatrywaniu wniosków o najem lokali i mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania wniosku. Na tej podstawie zostało zbadane m.in. również posiadanie przez wnioskodawcę innego tytułu prawnego do lokalu niż wymienione w § 6 ust. 1 pkt 1. Organ wskazał, że jeżeli wnioskodawca występuje o najem lokalu komunalnego, a równocześnie posiada tytuł prawny do innego lokalu, to można wprost uznać, że potrzeby mieszkaniowe wnioskodawcy zostały już zabezpieczone. W skardze na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] Nr [...] z [...] sierpnia 2015 r., która wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. § 22 ust. 5 w zw. z § 22 ust. 2 pkt 3 Uchwały w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483 z późn. zm.), poprzez: - nieustalenie czy lokal, w którym skarżący zamieszkuje na podstawie umowy zawartej na wolnym rynku zabezpiecza jego potrzeby mieszkaniowe w taki sposób, że nie może zostać uznany za osobę pozostającą w trudnych warunkach mieszkaniowych, o których mowa § 4 pkt 1 Uchwały, - pominięcie faktu spełniania przez skarżącego warunków, od których prawodawca uzależnił najem lokalu na czas nieoznaczony, określonych w § 4 pkt 1 Uchwały, w szczególności kryterium metrażowego, - zaniechanie poddania wnikliwej analizie warunków oraz możliwości zamieszkiwania skarżącego w lokalu przy ul. [...]; - wybiórczą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, ograniczającą się do stwierdzenia, że skarżący posiada umowę zawartą na wolnym rynku, nie odnosząc się do warunków mieszkaniowych skarżącego; W związku z powyższymi zarzutami wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a. Uzasadniając swoje stanowisko skarżący podniósł, że organ zobowiązany był do przeprowadzenia wnikliwej analizy jego sytuacji mieszkaniowej, a nie wyłącznie ograniczyć się do stwierdzenia, że posiada tytuł prawny do lokalu na wolnym rynku. Zarząd Dzielnicy nie ustalił, czy lokal, w którym zamieszkuje skarżący, na podstawie umowy zawartej na wolnym rynku, zabezpiecza jego potrzeby mieszkaniowe w taki sposób, że nie może zostać uznany za osobę pozostającą w trudnych warunkach mieszkaniowych, o których mowa § 4 pkt 1 Uchwały. Skarżący podkreślił, iż z wniosku wynikało, że przypadająca na niego powierzchnia mieszkalna wynosi jedynie 3,25 m2, co oznacza, że spełnia warunki, od których prawodawca uzależnił najem lokalu na czas nieoznaczony. Okoliczność ta znalazła się poza zakresem zainteresowania organu rozpoznającego sprawę, co świadczy o wybiórczej ocenie materiału dowodowego. Ponadto zwrócił uwagę, że Zarząd Dzielnicy ograniczył się do stwierdzenia, iż skarżący posiada umowę najmu lokalu i zaniechał podjęcia dalszych czynności procesowych w celu ustalenia, czy mimo posiadania tytułu prawnego pozostaje on w trudnych warunkach mieszkaniowych. Zdaniem skarżącego automatyczne przyjęcie, iż posiadanie jakiegokolwiek tytułu prawnego do lokalu stanowi przeszkodę do skutecznego ubiegania się o prawo wynajmu lokalu pozbawione jest podstaw prawnych i uderza w ratio legis tworzenia lokali komunalnych. Posiadanie tytułu prawnego do lokalu może stanowić odmowę wynajmu lokalu na czas nieoznaczony wyłącznie wtedy, gdy lokal zajmowany przez wnioskodawcę zabezpiecza potrzeby mieszkaniowe, a zatem wyłącznie wtedy, gdy wnioskodawca nie znajduje się w trudnych warunkach mieszkaniowych w rozumieniu Uchwały. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, uznając, że zaskarżona uchwała podjęta została bez naruszenia prawa, zgodnie z obowiązującymi przepisami. Argumentując swoje stanowisko organ wskazał, że błędne jest twierdzenie skarżącego, iż Urząd "automatycznie" odmówił zakwalifikowania wniosku z uwagi na fakt posiadania przez skarżącego tytułu prawnego do zajmowanego lokalu oraz nie dokonał wnikliwej analizy jego wniosku oraz oceny jego warunków mieszkaniowych pod kątem spełnienia kryteriów określonych w przepisie § 4 Uchwały. W uzasadnieniu zaskarżonej uchwały wskazano bowiem, że wnioskodawca spełnia kryteria określone § 4. Zdaniem organu przepis § 22 ust. 2 pkt 3 uchwały nie należy stosować wyłącznie w sytuacji, gdy wnioskodawca nie pozostaje w trudnych warunkach mieszkaniowych w rozumieniu tej uchwały. Oczywistym jest bowiem, że w przypadku niepozostawania w trudnych warunkach mieszkaniowych wnioskodawca nie zostanie zakwalifikowany do udzielenia pomocy mieszkaniowej z powodu niespełnienia kryteriów § 4 pkt 1 cyt. uchwały. Posiadanie innego tytułu prawnego do lokalu niż wymienione w § 6 ust. 1 pkt 1 ww. uchwały stanowi zaś odrębne kryterium do wynajęcia lokalu z mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy. Kryteria opisane w § 22 cyt. uchwały w odróżnieniu od kryterium określonego w § 4 pkt 1, nie stanowią bezwzględnej przesłanki do odmowy zakwalifikowania wniosku, a jedynie mogą stanowić podstawę takiej odmowy. Rozpatrując wnioski o najem lokalu z zasobu mieszkaniowego m.st. Warszawy Zarząd bierze pod uwagę m.in. sytuację rodzinną i zdrowotną wnioskodawcy, wiek wnioskodawcy, możliwość zabezpieczania potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie. Ponadto organ zwrócił uwagę, że zgodnie z § 2 tej uchwały Organy Miasta oraz organy dzielnic, realizując postanowienia uchwały winny dążyć do racjonalnego wykorzystania mieszkaniowego zasobu w celu zaspokajania potrzeb mieszkaniowych członków wspólnoty samorządowej Miasta. Organ wskazał przykładowo, że w przypadku osób niepełnosprawnych, które nie mogą podjąć pracy i w perspektywie nie mają możliwości zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych własnym staraniem, zapewnienie lokalu komunalnego jest racjonalne i społecznie usprawiedliwione. Natomiast w niniejszej sprawie wnioskodawcą jest osoba młoda, zdrowa, posiadająca status studenta. Ponadto organ podkreślił, że z uwagi na ograniczony zasób mieszkaniowy, m.st. Warszawa nie ma możliwości zapewnienia lokalu mieszkalnego wszystkich osobom kontynuującym naukę w stolicy. Tym celom służą akademiki, internaty lub bursy, jednocześnie powszechnym zjawiskiem w Warszawie jest wynajmowanie pokoju bądź mieszkania na tzw. "wolnym rynku" przez grupę studentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga oceniania w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu w sprawie niniejszej doszło do istotnego naruszenia prawa, albowiem Zarząd Dzielnicy [...] nie zastosował właściwie przepisu § 22 i § 12 uchwały Rady m. st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu mieszkaniowego m.st. Warszawy, co mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Sąd z uwagi na lakoniczność uzasadnienia uchwały nr [...] Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. nie może dokonać oceny prawidłowości rozstrzygnięcia. Organ wprawdzie wskazał, że skarżący spełnia kryteria określone w § 4 uchwały z 9 lipca 2009 r. i powołał się na posiadanie przez stronę uprawnienia do lokalu, ale nie dokonał analizy tej okoliczności w kontekście umieszczenia na liście oczekujących na najem lokalu. Dopiero w odpowiedzi na skargę Zarząd podniósł kwestię posiadania przez skarżącego statusu studenta i ewentualnej możliwości zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych z wykorzystaniem tego statusu. W ocenie Sądu kwestia ta powinna być poddana analizie na etapie podejmowania uchwały. Powinno to znaleźć odzwierciedlenie w jej uzasadnieniu, a nie dopiero w odpowiedzi na skargę. Wprawdzie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie mają zastosowania w niniejszej sprawie to jednak podkreślić należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, co do tego, że choć w postępowaniu poprzedzającym podjęcie uchwały jednostki samorządu terytorialnego nie mogą sięgać do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, to jednak w postępowaniu tym obowiązuje zarówno zasada prawdy obiektywnej, jak i konieczność wyważenia interesu jednostki, co można wyprowadzić wprost z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis art. 22 uchwały m. st. Warszawy obliguje do poddania wnikliwej analizie wniosków o najem lokali mieszkalnych z zasobu mieszkaniowego m.st. Warszawy. W niniejszej sprawie wniosek skarżącego takiej wnikliwej analizie nie został poddany. Zwrócić należy uwagę, iż organ wprawdzie zauważa, że skarżący ma przyznany status uchodźcy, ale nie ocenia tego faktu pod kątem umieszczenia na liście, nie bada także gdzie skarżący przebywał lub miał miejsce zamieszkania przed podjęciem studiów. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni, że skarżący ma zarówno status studenta, jak i uchodźcy i oceni jak te okoliczności wpływają na uprawnienie skarżącego do umieszczenia na liście. Sąd podziela pogląd organu, że § 22 uchwały stanowi odrębne kryterium niż wskazane w § 6 ust. 1 pkt 1 uchwały, które może stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania wniosku. W tym stanie rzeczy zaskarżona uchwała nie mogła ostać się w obrocie prawnym. Ponadto należy zauważyć, że stosownie do treści art. 94 ust.1 ustawy z dnia 8 marca 19990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2015 r. poz. 1515 ze zm.) nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia jej podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkom przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust.1, albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego. Od daty podjęcia zaskarżonej uchwały do chwili wydania niniejszego wyroku upłynął rok, zachodzi więc przesłanka wyłączenia stwierdzenia nieważności przedmiotowej uchwały, o której mowa w przywołanym przepisie. Mając na względzie wszystko powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art.147 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w wyroku. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na zasadzie art. 200 w zw. art. 205 § 1 P.p.s.a.