II SA/Wa 772/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung (spraw.) Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Głowala po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi K. S. na postanowienie Szefa Służby Celnej z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości. Szef Służby Celnej postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 58 § 1, § 2, § 3 i art. 59 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), odmówił K. S. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] października 2012 r. nr [...] o zwolnieniu ze służby. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją nr [...] z dnia [...] października 2012 r. Dyrektor Izby Celnej w K., działając na podstawie art. 105 pkt 9 w zw. z art. 107 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, zwolnił K. S. ze służby w Izbie Celnej w K. z upływem 3 miesięcy licząc od daty doręczenia decyzji. Przedmiotowa decyzja została doręczona K. S. w dniu [...] października 2012 r. Pismem opatrzonym datą [...] stycznia 2012 r., nadanym w Urzędzie Pocztowym C. w dniu [...] października 2012 r., K. S. wniosła odwołanie od ww. decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że z powodu stanu zdrowia nie była w stanie wcześniej zwrócić się do Dyrektora Izby Celnej w K. o zmianę decyzji w zakresie podstawy prawnej zwolnienia ze służby, tj. zwolnienie na podstawie art. 105 pkt 4 ustawy o Służbie Celnej w związku z nabyciem prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że niezłożenie odwołania w ustawowym terminie nastąpiło z przyczyny przez nią niezawinionej – choroby uniemożliwiającej złożenie pisma. Na potwierdzenie powyższego K. S. załączyła zaświadczenie od lekarza [...] wystawione w dniu [...] stycznia 2013 r. Odmawiając skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji o zwolnieniu ze służby, Szef Służby Celnej podkreślił, że nie uprawdopodobniła ona braku zawinienia w niedochowaniu terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Wskazał, że powyższy termin upłynął w dniu [...] października 2012 r., natomiast odwołanie skarżąca złożyła w dniu [...] stycznia 2013 r., a zatem z uchybieniem 14-dniowego terminu, o którym mowa w art. 129 § 2 K.p.a. Organ podkreślił, że zgodnie z treścią art. 58 K.p.a. warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie czterech przesłanek, a mianowicie: wniesienia przez stronę prośby o przywrócenie terminu, dochowanie terminu do wniesienia wniosku – w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano oraz uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Zdaniem organu samo zwolnienie lekarskie nie wyklucza możliwości zlecenia dochodzenia czynności procesowej innej osobie, zwłaszcza gdy z treści zaświadczenia lekarskiego, jak w niniejszej sprawie, nie wynika stan, w jakim znajdowała się wnioskodawczyni, a jedynie, że w okresie od lipca do grudnia 2012 r. pacjentka była w trakcie farmakoterapii z powodu [...]. Organ wskazał również, iż w okresie choroby skarżącej od lipca do grudnia 2012 r. podejmowała ona czynności procesowe, bowiem w dniu [...] sierpnia 2012 r. nadała w urzędzie pocztowym pismo do Izby Celnej w K. informujące o ubieganiu się o rentę inwalidzką, z kolei w dniu [...] listopada 2012 r. wpłynęło do Urzędu Celnego w R. pismo K. S. o udzielenie urlopu wypoczynkowego. Działanie wnioskodawczyni w trakcie trwania niezdolności do służby świadczy o tym, iż choroba nie stanowiła przeszkody niemożliwej do przezwyciężenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie K. S. zarzuciła organowi błąd w ustaleniach faktycznych poprzez bezzasadne przyjęcie, iż choroba nie stanowiła przeszkody niemożliwej do przezwyciężenia i że skarżąca nie dołożyła wszelkich starań, aby wnieść odwołanie we właściwym terminie. Ponadto podniosła, iż organ dopuścił się rażącego naruszenia przepisów prawa polegającego na tym, że odmówił rozpoznania sprawy przez organ II instancji, wskazując, iż odwołanie skarżąca może wnieść tylko do WSA. W ocenie K. S., organ dopuścił się również naruszeń szeregu innych przepisów tj. dotyczących umożliwienia stronie wypowiedzenia się przed wydaniem orzeczenia oraz zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu. W odpowiedzi na skargę Szef Służby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim wskazać należy, iż zgodnie z treścią art. 58 § 1 K.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 K.p.a.). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (art. 58 § 3 K.p.a.). Warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest zatem spełnienie łącznie czterech przesłanek, a mianowicie: wniesienia przez stronę prośby o przywrócenie terminu, dochowanie terminu do wniesienia wniosku – w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano oraz uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Rolą organu jest więc zbadanie, czy przesłanki te zostały spełnione. W przedmiotowej sprawie organ, zdaniem Sądu, nie zbadał kwestii, czy prośba skarżącej o przywrócenie terminu została złożona w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. Ze złożonego bowiem przez skarżącą zaświadczenia lekarskiego wystawionego w dniu [...] stycznia 2013 r. wynika, iż K. S. w okresie od lipca do grudnia 2012 r. była w trakcie farmakoterapii z powodu [...], remisja objawów w grudniu 2012 r. Ze złożonego przez skarżącą pisma z dnia [...] stycznia 2012 r., które zostało potraktowane jako odwołanie oraz wniosek o przywrócenie terminu również nie wynika w jakiej dacie ustała przyczyna uchybienia terminu. Skarżąca wskazuje jedynie, iż do dnia [...] listopada 2012 r. była na zwolnieniu lekarskim a od [...] listopada 2012 r. na urlopie wypoczynkowym. Ze znajdującego się w aktach sprawy pisma skarżącej złożonego w Urzędzie Celnym w R. w dniu [...] listopada 2012 r., stanowiącego wniosek o udzielenie urlopu wypoczynkowego, wynika, iż wystąpiła o udzielenie 14 dni urlopu za 2011 r., 10 dni urlopu dodatkowego za 2012 r. oraz 26 dni urlopu za 2012 r. Z adnotacji Naczelnika Urzędu Celnego w R. wynika, iż wyraził on zgodę na udzielenie urlopu od [...] listopada 2012 r. do [...] stycznia 2013 r. W tej sytuacji rolą organu było zbadanie, czy wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania został złożony w terminie. Ponadto należy wskazać, że organ odmówił skarżącej przywrócenia terminu do złożenia odwołania, stwierdzając, że nie spełniła przesłanki w postaci braku winy w uchybieniu terminu. Należy podkreślić, że w doktrynie i orzecznictwie sądowoadministracyjnym zgodnie przyjmuje się, że przy ocenie braku winy jako przesłanki przywrócenia terminu należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności wymagany od strony należycie dbającej o swoje interesy przy prowadzeniu spraw. W konsekwencji o braku winy w uchybieniu terminowi można mówić jedynie wówczas, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, zaś dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa wyklucza możliwość przywrócenia terminu, Chodzi przy tym o sytuacje wyjątkowe, nagłe i nieprzewidziane, które uniemożliwiły dokonanie czynności w terminie pomimo podjęcia starannych działań. W tym kontekście Sąd w niniejszym składzie nie wyklucza możliwości uwzględnienia choroby strony jako okoliczności uzasadniającej przywrócenie terminu, przy czym zależy to od szczegółowych okoliczności konkretnego przypadku, biorąc pod uwagę, iż decydujące jest uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminowi. Należy się zgodzić, że stan chorobowy, w tym stwierdzony zaświadczeniem lekarskim, nie przesądza automatycznie i w sposób bezwarunkowy o braku winy w uchybieniu terminowi do dokonania określonej czynności procesowej. W każdym indywidualnym przypadku należy bowiem rozważyć szereg szczegółowych okoliczności, a mianowicie rodzaj choroby, okres jej trwania i wpływ na możliwość samodzielnego funkcjonowania, charakter czynności procesowej, która ma być dokonana w określonym terminie oraz ewentualna możliwość posłużenia się osobą trzecią itp. Powyższe stanowisko znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w którym przyjmuje się, że stan chorobowy strony wnioskującej o przywrócenie terminu może świadczyć o braku winy w uchybieniu terminu, gdy jest to choroba nagła, obiektywnie całkowicie uniemożliwiająca podjęcie działań, w tym odebranie decyzji i wniesienie odwołania albo wyręczenie się inną osobą (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 17 lutego 2011 r., sygn. akt I SA/Ke 629/10, LEX nr 784006). Uprawdopodobnienie okoliczności mających świadczyć o braku winy w uchybieniu terminowi spoczywa na stronie. Natomiast organ jest obowiązany do dokładnego wyjaśnienia tychże okoliczności oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału sprawy, co wynika z art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymogami art. 107 § 3 K.p.a. w niniejszej sprawie organ odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, stwierdzając, iż sam fakt choroby nawet poświadczony zaświadczeniem lekarskim, nie jest wystarczający dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Tymczasem we wniosku o przywrócenie terminu skarżąca wskazała, że z przyczyn zdrowotnych nie była w stanie wcześniej złożyć odwołania. Z przedłożonego przez skarżącą zaświadczenia lekarskiego wynika, iż rozpoznano u niej chorobę [...], była leczona z powodu [...], która jest ciężką chorobą [...], w tym czasie była leczona farmakologicznie. W tej sytuacji organ winien rozważyć, iż o ile sam fakt przebywania na zwolnieniu lekarskim nie wyklucza możliwości sporządzenia odwołania, o tyle przyjmowanie w tym czasie leków [...], może czynić wiarygodnym twierdzenie skarżącej, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania było przez nią niezawinione. Tego typu leki mogą bowiem powodować zaburzenia w funkcjonowaniu danej osoby. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyniku.