II SA/Wa 774/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk (spr.), Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Protokolant Łukasz Mazur, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania pozwolenia na posiadanie broni palnej bojowej w celu ochrony osobistej oddala skargę. Pismem z dnia 3 grudnia 2002 r. Z. M. wystąpił do Komendanta [...] Policji z podaniem o wydanie mu pozwolenia na posiadanie broni palnej krótkiej do ochrony osobistej. Podanie wnioskodawca umotywował tym, że prowadzi działalność gospodarczą związaną z transportem osób i kilkakrotnie był napadany, pobity, zniszczono mu samochód, a nawet został postrzelony. Do podania dołączył zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej oraz o braku zobowiązań wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i kopię dowodu osobistego. Następnie również orzeczenie lekarskie i psychologiczne. W toku prowadzonego postępowania organ uzyskał informacje, że wnioskodawca posiada negatywną opinię w miejscu zamieszkania z uwagi na notowania za przestępstwo przeciwko mieniu, życiu i zdrowiu, przeciwko obyczajności oraz przeciwko instytucjom państwowym, a także o zatrzymaniu go w związku z podejrzeniem dokonania uprowadzenia i zgwałcenia. Wobec wniosku strony o zawieszenie postępowania oraz zobowiązania się do dostarczenia dokumentów, potwierdzających zagrożenie zdrowia i życia, postanowieniem Komendanta [...] Policji z dnia [...] kwietnia 2003 r. postępowanie w sprawie zostało zawieszone w celu wyjaśnienia wszystkich okoliczności, mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Następnie wobec wniosku strony, po złożeniu stosownych wyjaśnień i dokumentów, postępowanie w sprawie zostało podjęte postanowieniem Komendanta [...] Policji z dnia [...] lutego 2006 r. Po przeprowadzeniu dalszego postępowania oraz uzyskaniu m.in. w marcu 2006 r. informacji, że wnioskodawca był notowany za przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu, a także przeciwko mieniu, oraz że może obecnie prowadzić działalność przestępczą, Komendant [...] Policji decyzją z dnia [...] września 2006 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (t. j.: Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), odmówił Z. M. wydania pozwolenia na zakup i posiadanie broni palnej bojowej w celu ochrony osobistej. W motywach decyzji organ podał, że samo prowadzenie działalności gospodarczej nie uzasadnia wydania pozwolenia na broń, a zagrożenia, na jakie wskazał wnioskodawca, wobec ich odległości czasowej, nie mogą stanowić aktualnie uzasadnienia dla wydania pozwolenia na broń w celu ochrony osobistej. Natomiast, odnosząc się do prowadzonych w stosunku do wnioskodawcy postępowań karnych, Komendant wskazał, że w jednym przypadku doszło już do zatarcia skazania, a w pozostałych sprawach prowadzone postępowania karne zostały na etapie przygotowawczym umorzone z powodu braku ustawowych znamion czynu zabronionego, a także z powodu niewykrycia sprawców i uznał, że fakt notowania strony za przestępstwa nie może w niniejszej sprawie stanowić negatywnej przesłanki odmowy wydania pozwolenia na broń. W odwołaniu Z. M. podniósł, że nie ustały przyczyny, z powodu których czuje się zagrożony on oraz jego rodzina, a przy braku przesłanek negatywnych, zawartych w art. 15 ustawy o broni i amunicji, organ ma obowiązek wydać pozwolenie na broń, jeśli zajdą przesłanki z art. 10 powołanej ustawy. Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 10 ust. 1 ustawy o broni i amunicji, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ wskazał m.in., że do wydania pozwolenia na broń, w przypadku broni palnej bojowej do ochrony osobistej, konieczne jest wykazanie przez wnioskodawcę stałego, realnego i ponadprzeciętnego zagrożenia życia lub zdrowia bezprawnym zamachem, co musi wynikać z obiektywnych okoliczności. Natomiast – zdaniem KGP – podnoszone przez odwołującego się poczucie grożącego niebezpieczeństwa jemu oraz jego rodzinie ma charakter subiektywny, bowiem od zdarzeń, które stanowiły podstawę wniosku upłynęły 4 lata do czasu jego wniesienia, a potem przez cały okres prowadzonego postępowania strona nie przedstawiła żadnych faktów, świadczących o grożącym jej realnym niebezpieczeństwie. Na skutek skargi Z. M., wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Sąd ten wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2007 r. o sygn. akt VI SA/Wa 112/07 uchylił zaskarżoną decyzję, co spowodowało, że sprawa trafiła do organu I instancji, celem ponownego jej rozpatrzenia. Komendant [...] Policji decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...], mając za podstawę art. 10 ust. 1 i art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji oraz art. 104 i art. 268a Kodeksu postępowania administracyjnego, odmówił wnioskodawcy wydania pozwolenia na zakup i posiadanie broni palnej bojowej w celu ochrony osobistej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podniósł m.in., iż w dniu 11 lutego 2008 r. uzyskano informację, że jest prowadzone postępowanie przygotowawcze, dotyczące Z. M., o popełnienie czynu z art. 222 § 1 Kodeksu karnego i art. 224 § 2 Kodeksu karnego. Ponadto z Prokuratury Rejonowej [...] został nadesłany akt oskarżenia, z którego wynika, że Z. M. jest oskarżony o to, że dokonał naruszenia nietykalności cielesnej, pełniącego obowiązki służbowe funkcjonariusza Policji, oraz o to, że w trakcie interwencji stawiał opór, a także dokonał naruszenia nietykalności cielesnej innego funkcjonariusza, pełniącego obowiązki służbowe. Organ wskazał również, że następnie w dniu 3 lipca 2008 r. wpłynął kolejny akt oskarżenia przeciwko wnioskodawcy, z Prokuratury Rejonowej [...], z którego wynika, że jest on oskarżony o to, że działając wspólnie i w porozumieniu z inną osobą: - z góry powziętym zamiarem, czerpał korzyści majątkowe z uprawiania prostytucji przez inne osoby, czyniąc z popełnienia przestępstwa stałe źródło dochodu, tj. o czyn z art. 204 § 2 kk w związku z art. 12 kk w związku z art. 65 kk, - w celu osiągnięcia korzyści majątkowej groził pobiciem innej osobie, usiłując doprowadzić pokrzywdzoną do rozporządzenia własnym mieniem w kwocie 15.000 zł, tj. o czyn z art. 13 § 1 kk w związku z art. 282 kk, - zastraszając swoim zachowaniem i grożąc wyrządzeniem krzywdy, w celu wywarcia wpływu na świadka, zmusił inne osoby do podpisania przez nie fałszywych umów pożyczki oraz nakłaniał te osoby do odwołania zeznań, tj. o czyn z art. 281 kk w związku z art. 12 kk. Z uwagi na podejrzenie popełnienia wskazanych czynów, Sąd Rejonowy [...] Wydział Karny zastosował wobec Z. M. środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania na okres 3 miesięcy. Komendant [...] Policji, powołując się na powyższe fakty, wyjaśnił, że z dyspozycji art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji jednoznacznie wynika, iż organy Policji nie wydają pozwolenia na broń palną, jeżeli istnieje obawa możliwości użycia jej przez osobę ubiegającą się o pozwolenie na broń, w sposób określony w tym przepisie. Podniósł, że norma powyższa daje możliwość uwzględnienia w tej ocenie także innych, niż wymienione, rodzajów przestępstw. Organ wskazał, że prawo do posiadania broni jest uprawnieniem wyjątkowym, a osoby ubiegające się o wydanie pozwolenia na broń muszą w sposób szczególny przestrzegać przepisów prawa i porządku publicznego, ponieważ jedynie takie osoby dają rękojmię zgodnego z prawem posiadania i używania broni. Tymczasem przeciwko Z. M. prowadzone są postępowania karne, w których zarzucono mu szereg przestępstw, w tym przeciwko mieniu, co wzbudza uzasadnioną obawę, że może on użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Wyklucza to – zdaniem organu – możliwość uzyskania przez wnioskodawcę pozwolenia na broń palną bojową. W odwołaniu od tej decyzji Z. M. podniósł, że nadal czuje się zagrożony i nie jest to odczucie subiektywne, bowiem osoby, przeciwko którym zeznawał i przyczynił się do ich skazania, mogą chcieć się zemścić. Podniósł również, że dopiero Sąd rozstrzygnie, czy jest winny zarzucanych mu czynów, a do tego czasu korzysta z zasady domniemania niewinności, dlatego postępowanie w sprawie posiadania broni powinno zostać zawieszone do czasu prawomocnego zakończenia jego spraw przed sądem karnym. Po rozpoznaniu odwołania, Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy, podzielając stanowisko zaprezentowane przez Komendanta [...] Policji, wskazał, że zgodnie z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, a w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Dlatego w sytuacji, gdy zostanie ustalone, że przeciwko osobie starającej się o pozwolenie na broń toczy się postępowanie karne, organy Policji mają ustawowy obowiązek orzeczenia o odmowie wydania pozwolenia na broń, chociaż w świetle prawa wnioskodawca nie jest osobą karaną. W ocenie organu, rodzaj zarzutów przedstawionych Z. M., obawę taką uzasadnia, zwłaszcza że jeden z zarzucanych mu czynów należy do przestępstw przeciwko mieniu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Z. M. zarzucił powyższej decyzji naruszenie prawa materialnego, polegające na błędnym uznaniu, iż w tym przypadku nie zachodzą szczególne okoliczności, o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy o broni i amunicji, uzasadniające wydanie pozwolenia na broń do ochrony osobistej oraz naruszenie art. 15 ust. 1 pkt 6 powołanej ustawy, poprzez naruszenie zasady domniemania niewinności. Skarżący wskazał również, iż prawo do posiadania broni należy do kategorii uprawnień (swobód) obywatelskich, których realizacja uwarunkowana jest uzyskaniem pozwolenia właściwych organów, a wydana decyzja nie ma charakteru uznaniowego, i jeśli zajdą okoliczności takie, jak zagrożenie życia lub zdrowia, a stopień niebezpieczeństwa będzie wyższy niż przeciętny, organ ma obowiązek wydania pozwolenia na broń. Zdaniem skarżącego, jego sytuacja należy właśnie do takiej kategorii, z uwagi na to, że wystąpił przeciwko zorganizowanej grupie przestępczej i nie jest to odczucie subiektywne, bowiem członkowie tej grupy dopuszczali się nawet zabójstw z chęci zysku, mogą więc chcieć uczynić to również z zemsty. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację, jaką przedstawił w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z brzmieniem art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (t. j.: Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Jednoznaczne brzmienie tego przepisu "pozwolenia na broń nie wydaje się" oznacza, iż decyzja w sprawie wydania pozwolenia na broń nie jest decyzją podejmowaną w granicach uznania administracyjnego, ma natomiast charakter decyzji związanej. Przepis ten nakłada na organ Policji obowiązek wydania decyzji o odmowie wydania pozwolenia na broń w przypadku zaistnienia przesłanek, określonych w art. 15 ust. 1 tej ustawy, które wyłączają możliwość wydania pozwolenia na broń, i ma charakter bezwzględnie wiążący. Jednocześnie pkt 6 tego przepisu ma zastosowanie zarówno do osób skazanych za którekolwiek z przestępstw wymienionych w tym przepisie, jak i do osób, wobec których dopiero toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. W niniejszej sprawie podstawą odmowy wydania skarżącemu pozwolenia na posiadanie broni palnej bojowej są toczące się przeciwko niemu postępowania karne o popełnienie, m.in. przestępstw z art. 281 oraz art. 282 Kodeksu karnego. Przestępstwa te są zawarte w katalogu przestępstw znajdujących się w rozdziale XXXV Kodeksu karnego, dotyczącym przestępstw przeciwko mieniu. Zatem – zdaniem Sądu – organy Policji trafnie przyjęły, że wobec skarżącego zachodzą przesłanki, określone w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Takie ustalenie obligowało organy Policji do orzeczenia o odmowie wydania Z. M. pozwolenia na broń palną bojową, ponieważ skarżący, wobec rodzaju zarzucanych mu naruszeń prawa, nie daje gwarancji, iż nie użyje broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Prawo do posiadania broni nie należy w Polsce do praw obywatelskich, gwarantowanych w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, wręcz przeciwnie – jest ono w polskim systemie prawnym poddane daleko idącym ograniczeniom. Prawa tego nie gwarantują również przepisy prawa międzynarodowego, w tym również prawa europejskiego. Trzeba jednocześnie stwierdzić, iż organ prawidłowo przyjął, że do rozstrzygnięć administracyjnych, podejmowanych w zakresie wydania pozwolenia na broń palną, nie ma odniesienia zasada domniemania niewinności, o której stanowi art. 42 ust. 3 Konstytucji RP, gdyż ta fundamentalna zasada prawa karnego nie ma zastosowania do sprawy administracyjnej, w której nie przesądza się o winie za czyn karalny. W przedmiotowej sprawie ustalono jedynie, że przeciwko stronie toczy się postępowanie karne o czyny wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, która to okoliczność ma istotne znaczenie dla podejmowanego rozstrzygnięcia, wobec kategorycznego brzmienia tego przepisu. Orzekające organy nie badały więc, czy skarżący jest winny, czy też nie, zarzucanych mu czynów, nie są bowiem do tego uprawnione. Toczące się wobec skarżącego postępowanie karne o czyn przestępczy przeciwko mieniu stanowi podstawę do stosowania art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. W tej sytuacji odmowa wydania pozwolenia na broń w niczym nie uchybia istotnej w prawie karnym zasadzie domniemania niewinności, nie jest bowiem karą, w rozumieniu przepisów prawa karnego, a jedynie konsekwencją administracyjnoprawną, wynikającą z przedstawienia stronie zarzutów o bezprawne zachowanie w sferze prawa karnego. Z. M. na rozprawie w dniu 8 grudnia 2009 r. zakwestionował prawidłowość zarzutów, stawianych mu przez organy ścigania, wskazując także, że nie toczy się przeciwko niemu żadne postępowanie z art. 207, art. 245 i art. 281 Kodeksu karnego. Niemniej jednak skarżący wyjaśnił przy tym również, że jest prowadzone przeciwko niemu postępowanie z art. 282 kk, a więc o przestępstwo przeciwko mieniu. Fakt ten ma znaczenie decydujące przy ocenie zasadności odmowy wydania pozwolenia na broń palną bojową. Skoro bowiem w dacie wydania decyzji toczyło się postępowanie karne przeciwko Z. M. o popełnienie przestępstwa m.in. przeciwko mieniu, to – w świetle powyższych rozważań – okoliczność ta przesądza o tym, iż skarżący należy do kręgu osób, które – zdaniem ustawodawcy – stwarzają zagrożenie użycia broni w sposób niezgodny z przepisami prawa i nie mogą dysponować bronią. Organy uprawnione do wydawania pozwoleń na broń muszą brać pod uwagę nie tylko subiektywnie pojmowany interes konkretnego obywatela, ale także mieć wzgląd na interes bezpieczeństwa i porządku publicznego. Ten wzgląd zaś dyktuje konieczność ścisłej reglamentacji pozwoleń na broń, zwłaszcza palną, której użycie w każdym przypadku zagraża zdrowiu lub życiu innych osób. Ma to tym większe znaczenie, jeśli wobec osoby ubiegającej się o pozwolenie na posiadanie broni palnej bojowej stawiane są zarzuty o czyny prawnokarne, uzasadniające obawę, że w przyszłości osoba ta może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Po ustaleniu tej przesłanki organ Policji miał podstawy do zakończenia postępowania administracyjnego i orzeczenia o odmowie wydania skarżącemu pozwolenia na broń palną bojową. Dlatego też, Sąd uznał, że podjęte w sprawie decyzje są prawidłowe. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, mając za podstawę art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.