II SA/Wa 78/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA - Bronisław Szydło Sędzia WSA - Adam Lipiński (spr.) Asesor WSA - Joanna Kube Protokolant: - Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2005 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] września 2004 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku - emerytura specjalna: - oddala skargę - II SA/Wa 78/05 UZASADNIENIE Prezes Rady Ministrów działając na podstawie art. 82 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2004 r., Nr 39, poz. 353 ze zm.) odmówił decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. przyznania panu J. M. emerytury specjalnej. W uzasadnieniu organ stwierdził, iż świadczenie z art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych może być przyznane tylko osobie znajdującej się w trudnej sytuacji bytowej, o ile w sprawie inne okoliczności wskazują na jej szczególny charakter. Jednak zdaniem organu z uzasadnienia wniosku i nadesłanych dokumentów takie szczególne okoliczności nie występują. J. M. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Prezes Rady Ministrów działając na podstawie art. 138 § 1pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego decyzją nr [...] z dnia [...] września 2004 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że przyznanie renty specjalnej na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest możliwie w szczególnie uzasadnionych wypadkach. Przepis ten nie określa warunków, jakie powinny być spełnione, aby uzasadnione było przyznanie świadczenia. Przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie renty socjalnej brana jest pod uwagę sytuacja bytowa wnioskodawcy, jednak nie stanowi ona jedynego kryterium przyznania świadczenia. Świadczenie specjalne może być przyznane osobie znajdującej się w trudnej sytuacji bytowej, o ile w sprawie wystąpią inne okoliczności wskazujący na jej szczególny charakter. Z akt sprawy wynika, że J. M. stara się o emeryturę specjalną. Wniosek swój motywuje tym, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił mu prawa do emerytury z uwagi na zbyt krótki staż pracy, jednakże w jego ocenie w niniejszej sprawie występują szczególne okoliczności uzasadniające przyznanie świadczenia, a mianowicie fakt pełnienia przez niego opieki nad niepełnosprawnym synem K.. K. M. urodził się w 1991 roku i od 1 roku życia, na skutek przebytego zapalenia [...] jest [...], nie porusza się, wymaga stałej opieki i pielęgnacji – okoliczności potwierdzone stosowną dokumentacją w tym orzeczeniem o niepełnosprawności. J. M. prowadzi wspólne gospodarstwo wraz z żoną, nauczycielką. Na utrzymaniu, poza synem K. mają jeszcze dwie córki – uczennice liceum w chwili wydawania decyzji. Łączny dochód w rodzinie wynosi [...] zł., na co składają się otrzymywane przez zonę skarżącego wynagrodzenie – [...] zł. oraz świadczenia z ubezpieczenia społecznego: zasiłek rodzinny – [...] zł., zasiłek pielęgnacyjny – [...] zł., zasiłek stały – [...] zł. Analizując powyższe okoliczności sprawy organ stwierdził, że wobec powyższych okoliczności brak jest możliwości przyznania J. M. emerytury specjalnej na zasadach określonych w art. 82 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Organ wskazał na uznaniowy charakter tego świadczenia. W ocenie Prezesa Rady Ministrów brak jest w niniejszej sprawie takiego rodzaju szczególnego charakteru, który uzasadniał by przyznanie wnioskowanego świadczenia. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. M. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Jak w swoich poprzednich pismach, podnosił, że syn jest niepełnosprawny i [...], wymaga stałej opieki, którą nieprzerwanie skarżący nad nim sprawuje. Wskazywał na trudną sytuacje materialną rodziny, związaną z potrzebami syna K., która ostatnio pogorszyła się w związku z podjęciem studiów przez starszą córkę i w związku z utratą zasiłku (córka uzyskała pełnoletniość). Polemizując z uzasadnieniem decyzji, twierdził, że przepis ustawy nie określa jednoznacznie kryteriów przyznawania świadczenia, a więc nie mogą decydować tu czynniki materialne warunkujące warunki bytowe rodziny. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji, podkreślając uznaniowy charakter świadczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na podstawie art. 13 par. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W niniejszej sprawie sądem tym jest Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 par 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Przywołana wyżej zasada oznacza, że sąd administracyjny nie przyznaje dochodzonego świadczenia, a jedynie dokonuje kontroli decyzji administracyjnej pod kątem jej zgodności z prawem, czy organ dochował stosownej procedury przy podejmowaniu danej decyzji oraz czy rozważył wszystkie istotne okoliczności sprawy. Przyznanie czy też odmowa przyznania dochodzonego przez skarżącego świadczenia ma charakter decyzji uznaniowej. Nie znaczy to, że decyzja taka może być dowolna. Organ musi uzasadnić swoje preferencje i zasady jakimi się kierował wydając decyzję. Kontrola sądu administracyjnego sprowadza się zatem do sprawdzenia, czy podejmując daną decyzję organ nie tylko właściwie zastosował przepisy prawa, ale także wyczerpująco uzasadnił przyczyny wydania decyzji. Rozpatrywana pod tym względem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest art. 82 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Przepis ten nie określa przesłanek przyznania świadczenia, decyzja w tej sprawie, podejmowana przez Prezesa Rady Ministrów, ma charakter uznaniowy. Organ każdorazowo ma przedstawić przesłanki faktyczne i prawne, którymi kierował się przy podjęciu takiej decyzji. W rozpatrywanej sprawie Prezes Rady Ministrów z uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że wziął pod uwagę dwie okoliczności: sytuację bytową i szczególne okoliczności sprawy uzasadniające przyznanie świadczenia. Organ wskazał także, iż dla przyznania świadczenia obie te przesłanki muszą wystąpić łącznie. Organ wskazał jednak, iż ze względu na dochód w rodzinie sytuacja bytowa nie jest zła. Udowadniając to twierdzenie Prezes Rady Ministrów powołał się na zebrany w sprawie materiał dowodowy. Natomiast zagadnienie zakwalifikowania danego przypadku jako posiadającego przymiot szczególnego charakteru zależy od wyłącznego uznania. Organ wyjaśnił w sposób przekonywujący powody podjęcia przez niego decyzji odmownej w tym zakresie oraz wskazał także na zebrany materiał dowodowy jako podstawę rozstrzygnięcia. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z dyspozycją art. 82 ust. 2 powyższej ustawy, Prezes Rady Ministrów co rocznie przedstawia Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej informację o przyznanych świadczeniach szczególnych. Tak wiec poza kontrolą sądowo-administracyjną, mamy tu do czynienia z kontrolą parlamentarną, także wymagającą wskazania jakimi preferencjami kierowano się przyznając świadczenia w danym okresie. W ocenie Sądu, mając na uwadze wskazane na wstępie kryteria kontroli, decyzja jest prawidłowo uzasadniona i nie podjęto jej w sposób dowolny. Także sposób przeprowadzenia postępowania nie zawiera błędów, które sankcjonowałby jej uchyleniem. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.