II SA/Wa 78/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H.D. z dnia 3 kwietnia 2013 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi H.D. na postanowienie Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznana renty specjalnej postanawia: ustanowić dla H.D. adwokata w ramach przyznania prawa pomocy, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W. H.D. wnioskiem z dnia 3 kwietnia 2013 r. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W treści wniosku skarżący oświadczył, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, a wyłącznym źródłem jego utrzymania jest renta w wysokości 790 zł netto. Wskazał, że renta wypłacana jest w kwocie niższej w związku z zajęciem komorniczym z tytułu świadczeń alimentacyjnych, a po opłaceniu podstawowych, bieżących kosztów utrzymania pozostała do dyspozycji kwota środków pieniężnych wynosi zaledwie ok. 320 zł. W wykonaniu wezwania z dnia 15 kwietnia 2013 r., skarżący potwierdził powyższe okoliczności składając do akt dodatkowe oświadczenia i liczne dokumenty źródłowe w tym aktualną (z dnia 22 kwietnia 2013 r.) kartę informacyjną z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. oraz pismo z placówki terenowej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 9 stycznia 2013 r. zawierające informacje o wysokości zajęcia (550, 20 zł). Wedle oświadczenia, wyłącznym majątkiem skarżącego jest dom o pow. 75 m2 oraz nieruchomość rolna o pow. 16 arów. W myśl zaś art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej powoływana jako P.p.s.a.), prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podstawą oceny dopuszczalności przyznania prawa pomocy jest bowiem rzeczywista sytuacja materialna w gospodarstwie domowym osoby ubiegającej się o przyznanie takiego prawa. W niniejszej sprawie skarżący wykazała, że wysokość wypłacanego mu świadczenia, będącego wyłącznym źródłem jego utrzymania, uniemożliwia mu poniesienie wydatków na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Natomiast w odniesieniu do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych należy wyjaśnić, że skarżący w niniejszej sprawie korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. e P.p.s.a. W myśl tego przepisu nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Ustawowy charakter zwolnienia oznacza, że strona skarżąca działanie organu w tej kategorii spraw nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi) poprzez cały tok tego postępowania, zarówno przed sądem pierwszej instancji – wojewódzkim sądem administracyjnym – jak i przed sądem II instancji – Naczelnym Sądem Administracyjnym. Z kolei, zgodnie z art. 262 P.p.s.a., przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. W rezultacie wniosek strony, która korzysta z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, a występuję o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, podlega rozpoznaniu tylko w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego. W pozostałym bowiem zakresie o zwolnieniu od kosztów sądowych rozstrzyga sama ustawa. W odróżnieniu od zwolnienia mocą postanowienia sądu lub referendarza sądowego (zwolnienie podmiotowe zależne od sytuacji majątkowej strony), zwolnienie ustawowe ma charakter przedmiotowy i jest niezależne od sytuacji majątkowej strony i jej możliwości płatniczych. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, postanowiono, jak w sentencji.