II SA/Wa 780/25
WyrokWSA w Warszawie2025-10-20
Skład orzekający: Danuta Kania, Ewa Marcinkowska, Arkadiusz Koziarski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przy ustalaniu wysokości świadczenia pieniężnego przysługującego żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej przez okres jednego roku po zwolnieniu, w przypadku zastosowania art. 461 ustawy o obronie Ojczyzny (ograniczającego podstawę wymiaru do uposażenia na poprzednio zajmowanym stanowisku), należy uwzględnić stawki uposażenia obowiązujące w dacie zwolnienia ze służby, czy też stawki obowiązujące w dacie zajmowania poprzedniego stanowiska?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji błędnie zinterpretowały pojęcie "uposażenie należne żołnierzowi na poprzednio zajmowanym stanowisku służbowym" w rozumieniu art. 461 ustawy o obronie Ojczyzny. Sąd stwierdził, że należy przyjąć stawki uposażenia obowiązujące w dacie zwolnienia ze służby, a nie stawki z okresu zajmowania poprzedniego stanowiska. Ponadto, sąd uznał, że nieuwzględnienie nabytych dodatków do uposażenia narusza zasadę ochrony praw słusznie nabytych.Stan faktyczny
Skarżący, st. sierż. K. B., został zwolniony z zawodowej służby wojskowej po ponad 15 latach służby. Złożył wniosek o świadczenie pieniężne przysługujące przez rok po zwolnieniu. Organy administracji przyznały świadczenie, jednak obliczyły jego podstawę wymiaru na podstawie uposażenia z poprzedniego stanowiska służbowego (grupa U-5), stosując stawki obowiązujące w dacie zajmowania tego stanowiska (2023 r.), a nie stawki obowiązujące w dacie zwolnienia ze służby (2024 r.). Dodatkowo, nie uwzględniono nabytych dodatków do uposażenia. Skarżący zakwestionował sposób obliczenia świadczenia, domagając się zastosowania nowszych stawek i uwzględnienia dodatków.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Obrony Narodowej oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego, zasądzając od Ministra Obrony Narodowej na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Sędzia WSA Arkadiusz Koziarski, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marcin Rusinowicz-Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2025 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2025 r. nr [...] w przedmiocie przyznania prawa do świadczenia pieniężnego przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] z dnia [...] listopada 2024 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Obrony Narodowej na rzecz skarżącego K. B. kwotę 497 (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Minister Obrony Narodowej (zwany dalej także: organem odwoławczym), zaskarżoną decyzją z [...] lutego 2025 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), zwana dalej: K.p.a. oraz art. 460 w zw. z art. 459 pkt 1 oraz art. 461 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2024 r. poz. 248 ze zm.), zwana dalej: ustawą o obronie Ojczyzny, po rozpoznaniu odwołania K. B. (zwany dalej także: skarżącym), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] (zwany dalej także: organem I instancji) z dnia [...] listopada 2024 r. nr [...], w przedmiocie przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pieniężnego przysługującego przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej.
Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym
i prawnym sprawy.
St. sierż. K. B. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] września 2024 r., na mocy rozkazu personalnego Szefa Sztabu Generalnego nr [...] z dnia [...] lipca 2024 r.
W dniu [...] października 2024 r. skarżący złożył do Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] wniosek o wypłatę, jednorazowo, świadczenia pieniężnego przysługującego przez okres roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej.
Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] decyzją z dnia [...] listopada 2024 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 104 K.p.a., art. 459 pkt 1 i art. 460 ust. 1, 2, 9 i 11 oraz art. 461 ustawy o obronie Ojczyzny, po rozpatrzeniu wniosku skarżącego z dnia [...] października 2024 r., przyznał ww. prawo do przedmiotowego świadczenia pieniężnego przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej w kwocie 87.170,40 zł za okres od [...] października 2024 r. do [...] września 2025 r.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że skarżący pełnił nieprzerwanie czynną służbę wojskową od [...] sierpnia 2005 r. do [...] września 2024 r. Do dnia [...] listopada 2023 r. skarżący zajmował stanowisko młodszy podoficer kierowca w [...] we [...] z grupą uposażenia U-5, stopień sierżant.
Z dniem [...] listopada 2023 r. skarżący został mianowany w ramach zajmowanego stanowiska służbowego tj. młodszy podoficer kierowca w [...] we [...]
z grupy uposażenia U-5 na grupę U-6, stopień st. sierżant. Następnie decyzją z dnia
[...] maja 2024 r. nr [...] został wyznaczony z dniem [...] sierpnia 2024 r. na stanowisko służbowe podoficera sztabowego w Dowództwie [...] Korpusu Polskiego - [...] z grupą uposażenia U-6 i stopniem wojskowym st. sierżant, objął obowiązki na tym stanowisku w dniu [...] sierpnia 2024 r. W dniu [...] czerwca 2024 r. skarżący złożył wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej i został zwolniony w dniu [...] września 2024 r. Skarżący zajmował zatem stanowiska służbowe zaszeregowane do grupy uposażenia U-6 i stopnia wojskowego st. sierżant przez okres 7 miesięcy i 14 dni. Nie spełnił więc warunku zajmowania wyższego stanowiska służbowego przez okres dwunastu miesięcy przed złożeniem wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej.
Organ wyjaśnił w związku z tym, że zgodnie z art. 459 pkt 1 i art. 460 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny - żołnierzowi, który pełnił nieprzerwanie zawodową służbę wojskową przez okres co najmniej piętnastu lat przysługuje świadczenie pieniężne przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby w wysokości uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnym w ostatnim dniu pełnienia służby. Jednakże zgodnie z art. 461 ustawy o obronie Ojczyzny, w przypadku wypowiedzenia przez żołnierza zawodowego stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej w okresie dwunastu miesięcy od dnia objęcia przez tego żołnierza zawodowego wyższego stanowiska służbowego albo stanowiska służbowego o tym samym stopniu etatowym, lecz z wyższą grupą uposażenia, podstawę wymiaru świadczenia pieniężnego należnego przez okres roku po zwolnieniu ze służby wojskowej, ustala się przyjmując uposażenie należne żołnierzowi na poprzednio zajmowanym stanowisku służbowym.
W związku z powyższym skarżącemu przysługuje przedmiotowe świadczenie
w wysokości 7.264,20 zł z uwzględnieniem następujących składników, należnych na poprzednio zajmowanym stanowisku służbowym: 1) uposażenie zasadnicze według stanowiska służbowego grupa U-5 - 5.940,00 zł; 2) dodatek za długoletnią służbę wojskową – 1.069,20 zł; 3) dodatek motywacyjny – 255,00 zł.
Wysokość świadczenia pieniężnego przysługującego przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej ustalona została według wyliczenia:
1) uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym - 7.264,20 zł;
2) należność brutto za 12 miesięcy (12 x pkt 1) – 87.170,40 zł; 3) zryczałtowany podatek dochodowy (20% x pkt 2) - 17.434,00 zł; 4) składka na ubezpieczenie zdrowotne (9% x pkt 2) – 7.845,34; 5) do wypłaty (pkt 2 – pkt 3 – pkt 4) – 61.891,06 zł.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił organowi I instancji niewłaściwą wykładnię przepisu art. 461 ustawy o obronie Ojczyzny, gdyż do naliczenia należnego mu świadczenia za okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, przyjęto zaniżoną stawkę uposażenia zasadniczego, tj. z 2023 r. zamiast z 2024 r., w którym został zwolniony z zawodowej służby wojskowej. Skarżący przyznał, że organ I instancji słusznie zastosował art. 461 ustawy o obronie Ojczyzny, gdyż na wyższym stanowisku służbowym z grupą uposażenia U6 nie przesłużył 12 miesięcy. Powinien jednak zastosować w sprawie stawkę uposażenia zasadniczego U5 (7.200 zł) według rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 lutego 2024 r. w sprawie stawek uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 222), gdyż taka stawka obowiązywała w roku zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej. Tymczasem organ przyjął stawkę U5 (5.940 zł) z rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 27 marca 2023 r. w sprawie stawek uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 608).
Wniósł w związku powyższym o obliczenie należności według uposażenie należnego na poprzednio zajmowanym stanowisku służbowym, czyli według stawki U5, ale w wysokości obowiązującej w chwili zwolnienia ze służby, a ponadto o wliczenie do ww. należności dodatków przyznanych w ostatnim miesiącu pełnienia służby, tj. dodatku służbowego z tytułu pełnienia służby w Jednostce Wojskowej [...] oraz dodatku specjalnego z tytułu wykonywania skoków ze spadochronem.
Na poparcie swojego stanowiska skarżący powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2024 r. sygn. akt III OSK 3986/21.
Minister Obrony Narodowej, w wyniku rozpoznania powyższego odwołania, decyzją z dnia [...] lutego 2025 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] .
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że z wykładni językowej przepisu art. 461 ustawy o obronie Ojczyzny wynika, iż przesłanką do jego zastosowania jest sytuacja, gdy stan faktyczny sprawy wskazuje na objęcie obowiązków przez żołnierza na wyższym stanowisku służbowym (zarówno zaszeregowanym do wyższego stopnia wojskowego, jak i wyższej grupy uposażenia), a następnie złożenie przez niego wypowiedzenia stosunku służbowego w okresie 12 miesięcy od daty objęcia wyższego stanowiska służbowego.
Organ odwoławczy podkreślił, iż w niniejszej sprawie nie jest sporne, że skarżący spełnia kryteria nabycia prawa do przedmiotowego świadczenia ze względu na posiadanie ponad 15-letniego stażu nieprzerwanej służby wojskowej. Jak wynika
z akt sprawy ww. do dnia [...] listopada 2023 r. pełnił zawodową służbę wojskową na stanowisku – młodszy podoficer kierowca - [...], [...] - zaszeregowanym do grupy uposażenia - U5. Z dniem [...] listopada 2023 r. został mianowany w ramach zajmowanego stanowiska służbowego na stopień st. sierż. z grupą zaszeregowania - U6. Natomiast z dniem [...] sierpnia 2024 r. został wyznaczony i w dniu [...] sierpnia
2024 r. objął obowiązki na stanowisku służbowym - podoficer sztabowy - Dowództwo [...] Korpusu Polskiego – [...] - zaszeregowanym do grupy uposażenia U6. Wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej ww. złożył natomiast w dniu [...] czerwca 2024 r.
Powyższe zestawienie dat objęcia obowiązków i złożenia wypowiedzenia jednoznacznie wskazuje, że wobec skarżącego winien być zastosowany przepis art. 461 ustawy o obronie Ojczyzny, czego ww. nie kwestionował, a zatem należało uwzględnić grupę uposażenia określoną dla poprzedniego stanowiska. Jednak, w ocenie skarżącego, organy winny zastosować stawkę obowiązująca w dniu zwolnienia ze służby. Innymi słowy organy prawidłowo ustaliły grupę uposażenia U-5, ale zastosowały nieprawidłową wysokość stawki.
Odnosząc się do powyższej argumentacji organ odwoławczy podniósł, że przepis art. 461 ustawy o obronie Ojczyzny jest tożsamy z uprzednio obowiązującym przepisem art. 97a ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Oznacza to, że ustawodawca utrzymał w nowych przepisach regulację ograniczającą wysokość świadczenia pieniężnego przysługującego z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej do kwoty uposażenia przysługującego na poprzednim stanowisku służbowym.
Tym samym ustalając wysokość spornego świadczenia pieniężnego organ I instancji prawidłowo uwzględnił stawkę uposażenia 5 940 zł wynikającą z rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 27 marca 2023 r. w sprawie stawek uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz. U. poz. 608) i obowiązującą w trakcie pełnienia służby przez skarżącego na poprzednim stanowisku służbowym. Bezzasadne jest więc żądanie skarżącego i przyjęcie stawki uposażenia wynoszącej 7 200 zł, obowiązującej w dacie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej.
W ocenie Ministra Obrony Narodowej, gdyby ustawodawca chciał uwzględnić zmiany w wysokości uposażenia, przepis art. 461 ustawy o obronie Ojczyzny zawierałaby analogiczną normę jak to jest wyszczególnione w jej art. 450, regulującym kwestie wysokości uposażenia żołnierzy zawodowych pozostających w okresie pozostawania w dyspozycji albo w okresie urlopu. Przedmiotowy przepis stanowi bowiem, że ta grupa żołnierzy zawodowych otrzymuje uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym, należne na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, z uwzględnieniem powstałych w tym okresie zmian mających wpływ na prawo do uposażenia lub jego wysokość. W obowiązującym przepisie art. 461 ww. ustawy takiego zapisu natomiast nie ma.
Na poparcie powyższej argumentacji organ odwoławczy powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2023 r. sygn. akt III OSK 2549/21.
Organ odwoławczy zaznaczył jednocześnie, że powyższa wykładnia jest zbieżna z wykładnią przepisu art. 461 ustawy zaprezentowaną w innych wyrokach sądów administracyjnych (WSA w Szczecinie z 16 lutego 2017 r. II SA/Sz 1334/16; WSA w Warszawie: z 15 listopada 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 1475/19; z 30 czerwca
2022 r. sygn. akt II SA/Wa 696/22; NSA: z 5 kwietnia 2022 r. sygn. akt III OSK 5021/21; z 17 października 2023 r. sygn. akt III OSK 2549/21).
Organ odwoławczy za niezasadne uznał także żądanie skarżącego dotyczące uwzględnienia w wysokości spornego świadczenia dodatku służbowego oraz dodatku specjalnego z tytułu wykonywania skoków na spadochronie stwierdzając, że przedmiotowe dodatki nie przysługiwały ww. w ostatnim dniu na poprzednim stanowisku służbowym. Z uzasadnienia Decyzji Dowódcy [...] Korpusu Polskiego [...] nr [...] i nr [...] z dnia [...] września 2024 r., jednoznacznie wynika, że dodatki te nie przysługiwały skarżącemu na poprzednim stanowisku służbowym. Przedmiotowe dodatki zgodnie z art. 439 ust. 4 ustawy o obronie Ojczyzny, w związku z § 6 i 7 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 stycznia 2023 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 149) zostały bowiem "odtworzone" skarżącemu w ostatnim miesiącu pełnienia zawodowej służby wojskowej.
Odnosząc się natomiast do przywołanego przez skarżącego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 marca 2024 r. sygn. akt III OSK 3986/21 organ odwoławczy podkreślił, że wyrok ten został wydany w zakresie innych świadczeń pieniężnych wynikających z art. 459 ustawy o obronie Ojczyzny, w sprawie ustalenia i wypłaty odprawy oraz ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy.
W skardze na powyższa decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2025 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. B., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania o przepisów prawa materialnego, tj.:
1. art. 7 i art. 77 K.p.a., skutkujące nieprawidłowym ustaleniem stanu faktycznego niniejszej sprawy poprzez przyjęcie, że żołnierzowi przysługuje świadczenie obliczone na podstawie grupy uposażenia U-5, jednak w dacie zakończenia służby na poprzednim stanowisku służbowym (tj. w wysokości 5.940 zł), podczas gdy prawidłowe ustalenia faktyczne prowadzą do ustalenia wysokości tegoż uposażenia w dacie rzeczywistego odejścia ze służby (tj. w wysokości 7.200 zł) określonego stosownie do treści rozporządzenia MON z dnia 16 lutego 2024 r.;
2. art. 461 ustawy o obronie Ojczyzny, poprzez błędną wykładnię tego przepisu, prowadzącą do przyjęcia, że żołnierzowi przysługiwałoby prawo do świadczenia w wysokości wynikającej z grupy uposażenia U-5 ustalonej nie na ostatni dzień pełnienia służby, lecz na ostatni dzień służby na poprzednim stanowisku służbowym, podczas gdy wykładni tej nie sposób pogodzić z przepisem ustawy;
3. art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 461 ustawy o obronie Ojczyzny oraz rozporządzeniem MON z dnia 16 lutego 2024 r., tj. zasady ochrony praw słusznie nabytych, poprzez bezzasadne pozbawienie części należnego świadczenia - przez przyjęcie wysokości uposażenia grupy U-5 na ostatni dzień pracy na poprzednio zajmowanym stanowisku służbowym (uposażenie pobierane 10 miesięcy wcześniej) oraz nie uwzględnienie nabytych dodatków do uposażenia.
W związku z powyższymi zarzutami wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że istotne znaczenie w niniejszej sprawie ma fakt, że skoro pozostawał w służbie zawodowej w dacie wejścia nowych przepisów - rozporządzenia MON z dnia 16 lutego 2024 r., to uznać należy, że należne mu świadczenia winny być przeliczone wedle nowych przepisów, a nie obowiązujących w dacie uprzednio zajmowanego stanowiska, na podstawie rozporządzania MON z dnia 27 marca 2023 r. Taka wykładnia znajduje uzasadnienie w treści wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2024 r. sygn. akt III OSK 3986/21.
Skarżący za niezasadne uznał także argumenty organu dotyczące art. 461 ustawy o obronie Ojczyzny w kontekście art. 450 ust. 1 ww. ustawy, w zakresie w jakim uznano, że nowe przepisy nie mogły mieć zastosowania w niniejszej sprawie albowiem w przepisie tym ustawodawca nie poczynił takich zastrzeżeń jak w art. 450 ust. 1 ustawy.
W ocenie skarżącego, uznając racjonalność ustawodawcy oraz argumentację zawartą w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 16 lutego 2017 r. sygn. akt II SA/Sz 1334/16 w zakresie w jakim wskazuje ona, że nowe przepisy mają zastosowanie do obliczania uposażenia żołnierzy pozostających w służbie zawodowej w dacie ich wejścia w życie, wymagane przez organ stosownie do treści art. 461 ustawy o obronie Ojczyzny zastrzeżenia, które wedle argumentacji organu pozwalałyby na wypłatę świadczenia według nowych przepisów, w istocie stanowiłyby zbyteczne superfluum ustawowe.
Skarżący podkreślił, że art. 461 ustawy o obronie Ojczyzny odnosi się do żołnierzy zawodowych pozostających w stosunku służbowym zawodowej służby wojskowej, a więc żołnierzy pozostających w czynnej służbie, do których to nowe przepisy rozporządzenia mają wprost zastosowanie. Także do obliczania i wypłaty innych należności związanych z zakończeniem zawodowej służby wojskowej, co uzasadnia taki wniosek skarżącego w zakresie doliczenia do podstawy obliczania świadczenia pieniężnego przysługującego przez okres 1 roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej dodatków o charakterze stałym przyznanych mu w ostatnim miesiącu pełnienia służby, tj. dodatku służbowego z tytułu pełnienia służby w Jednostce Wojskowej Nr [...] oraz dodatku specjalnego z tytułu wykonywania skoków ze spadochronem. Zdaniem skarżącego przyjęcie argumentacji organu czyniłoby system prawa niespójnym i sprzecznym z konstytucyjną zasadą ochrony praw słusznie nabytych.
Minister Obrony Narodowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Odnosząc się do zarzut skargi dotyczącego naruszenia zasady ochrony praw słusznie nabytych organ podkreślił, że wobec skarżącego zastosowano normę prawną wynikającą z przepisów obowiązujących w trakcie pełnionej przez niego służby wojskowej. Sytuacja prawna skarżącego nie została zmieniona, reguły obliczania wysokości świadczenia pieniężnego były mu znane, co oznacza że wypowiadając stosunek służby skarżący winien liczyć się z zastosowaniem wobec niego art. 461 ustawy o obronie Ojczyzny ze wszelkimi tego skutkami. Skarżący nie został więc pozbawiony żadnych praw nabytych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
W myśl natomiast art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja Ministra Obrony Narodowej oraz utrzymana nią w mocy decyzja Dyrektora WBE w [...] z dnia [...] listopada 2024 r. wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Sąd nie uznał jednak za zasadne wszystkich zarzutów skargi.
W niniejszej sprawie zasadniczą kwestią sporną jest wykładnia przepisu art. 461 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (tj. Dz.U. z 2024 r., poz. 248). Bezsporne natomiast pozostają ustalenia organów obu instancji odnośnie spełnienia przez skarżącego kryteriów nabycia prawa do świadczenia pieniężnego przysługującego przez okres 1 roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej z uwagi na posiadanie ponad 15-letniego stażu nieprzerwanej służby wojskowej. Bezsporne są też ustalenia organów co do tego, że do dnia [...] listopada 2023 r. skarżący zajmował stanowisko młodszy podoficer kierowca w [...] we [...] z grupą uposażenia U-5, stopień sierżant. Z dniem [...] listopada 2023 r. skarżący został mianowany w ramach zajmowanego stanowiska służbowego tj. młodszy podoficer kierowca w [...] we [...] z grupy uposażenia U-5 na grupę U-6, stopień st. sierżant. Następnie decyzją z dnia [...] maja 2024 r. nr [...] został wyznaczony z dniem [...] sierpnia 2024 r. na stanowisko służbowe podoficera sztabowego w Dowództwie [...] Korpusu Polskiego - [...] z grupą uposażenia U-6 i stopniem wojskowym st. sierżant, na którym objął obowiązki w dniu [...] sierpnia 2024 r. Natomiast w dniu [...] czerwca 2024 r. złożył wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej.
Zgodnie z art. 459 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, niezależnie od odprawy, o której mowa w art. 458, przysługują przez okres 1 roku po zwolnieniu ze służby wypłacane co miesiąc świadczenie pieniężne w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby.
Przepis art. 461 ww. ustawy stanowi natomiast, że w przypadku wypowiedzenia przez żołnierza zawodowego stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej w okresie 12 miesięcy od dnia objęcia przez tego żołnierza zawodowego wyższego stanowiska służbowego albo stanowiska służbowego o tym samym stopniu etatowym, lecz z wyższą grupą uposażenia podstawę wymiaru należności, o których mowa w art. 458 oraz art. 459 pkt 1 i 2, ustala się, przyjmując uposażenie należne żołnierzowi na poprzednio zajmowanym stanowisku służbowym.
Przepis ten ma zastosowanie w niniejszej sprawie, gdyż skarżący złożył wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej w okresie 12 miesięcy od dnia objęcia przez niego wyższego stanowiska służbowego zaszeregowanego do wyższej grupy uposażenia.
W ocenie Sądu organy obu instancji błędnie zinterpretowały jednak zawarte w tym przepisie sformułowanie "uposażenie należne żołnierzowi na poprzednio zajmowanym stanowisku służbowym", a tym samym niewłaściwie naliczono skarżącemu kwotę należnego świadczenia.
Przepis art. 461 ustawy o obronie Ojczyzny odpowiada w swej treści przepisowi art. 97a obowiązującej wcześniej ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.
W przywoływanym przez skarżącego zarówno na etapie postępowania administracyjnego, jak i w skardze, wyroku z dnia 13 marca 2024 r. sygn.. akt III OSK 3986/21 Naczelny Sąd Administracyjny dokonał wykładni zawartego w art. 97a ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych zwrotu "uposażenie należne żołnierzowi na poprzednio zajmowanym stanowisku służbowym".
W ocenie Sądu, rozważania NSA zawarte w tym wyroku zachowały swoją aktualność także w odniesieniu do obowiązującego obecnie przepisu art. 461 ustawy o obronie Ojczyzny, z uwagi na tożsame brzmienie tych przepisów.
Należy przy tym zwrócić uwagę, że przepis art. 461 ustawy o obronie Ojczyzny, podobnie jak wcześniej przepis art. 97a ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, odnosi się nie tylko do podstawy wymiaru świadczenia pieniężnego przysługującego przez okres 1 roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, lecz także podstawy wymiaru ekwiwalentu pieniężnego za urlop oraz odprawy.
Odwołując do rozważań zawartych w wyroku NSA z dnia 13 marca 2024 r. sygn. akt III OSK 3986/21 należy podkreślić, że z treści art. art. 461 ustawy o obronie Ojczyzny nie wynika, iż należne uposażenie to uposażenie, które zostało żołnierzowi "wypłacone" na poprzednim stanowisku, jak przyjęły organy w niniejszej sprawie.
Ustawodawca w przepisie tym sprecyzował, że uposażenie to ma należeć się (przysługiwać) na poprzednio zajmowanym stanowisku, a więc wedle grupy uposażenia, do której stanowisko zostało przypisane. Zgodnie bowiem z art. 437 ust.1 ustawy o obronie Ojczyzny wysokość uposażenia zasadniczego żołnierza zawodowego jest uzależniona od grupy uposażenia, do której zostało zaszeregowane zajmowane przez niego stanowisko służbowe. Grupy uposażenia zostały określone w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 maja 2022 r. w sprawie określenia grup uposażenia (Dz. U. poz. 1090). Dopiero do tak określonych grup uposażenia przypisane są stawki uposażenia, które podlegają corocznej zmianie i są pochodną ustawy budżetowej. Stawki uposażenia zasadniczego dla poszczególnych grup uposażenia określa Minister Obrony Narodowej w rozporządzeniach wydawanych na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 437 ust. 4 ustawy o obronie Ojczyzny. Przed awansem skarżącego na wyższe stanowisko było to rozporządzenie z dnia 27 marca 2023 r. w sprawie stawek uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2023 r. poz. 608). Natomiast na dzień zwolnienia skarżącego ze służby było to rozporządzenie z dnia 16 lutego 2024 r. w sprawie stawek uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2024 r., poz. 222). Należne uposażenie staje się należne z ustawy, gdy spełnione zostaną warunki i nadejdzie termin wypłaty świadczeń, który wynika z przepisów prawa. Skoro zatem w określonej dacie spełniły się warunki do zastosowania art. 461 ustawy o obronie Ojczyny, to również ta data jest datą, w którym świadczenie, o którym mowa w tym przepisie stało się należne. Skoro stało się należne w określonej dacie to winno być ustalone, czego sam ustawodawca wymaga, w tej dacie (dacie ustalania) – na podstawie przepisów prawa mających zastosowanie dla danej grupy uposażenia, a nie przepisów prawa, które niegdyś obowiązywały.
W sytuacji, gdy ustawodawca nakazuje różnicować wysokość uposażenia wedle grup uposażenia, to nie sposób uznać za zasadne różnicowanie tych samych uposażeń również wedle stawek, w tym stawek, które obowiązywały niegdyś, albowiem ratio legis tej instytucji prawa jest zgoła odmienne.
Instytucja wprowadzona w art. 461 ustawy o obronie Ojczyzny, a wcześniej w art. 97a ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, miała na celu zapobieżenie odchodzeniu ze służby wojskowej nowo awansowanej kadry. Przewidziana przepisem art. 461 ustawy o obronie Ojczyzny sankcja sprowadza się jednak do obliczenia wysokości świadczeń z art. 458 oraz art. 459 pkt 1 i 2 tej ustawy na podstawie grupy uposażenia, która przysługiwała żołnierzowi na poprzednio zajmowanym stanowisku, tzn. do przyjęcia fikcji prawnej, że żołnierz nie uzyskał awansu skutkującego podniesieniem grupy uposażenia. Tymczasem wykładnia art. 461 tej ustawy przyjęta przez organy w niniejszej sprawie, polega nie tylko na zastosowaniu niższej grupy uposażenia, ale również na ustaleniu wysokości uposażenia z tejże niższej grupy przypadającej na dzień zakończenia służby na poprzednim stanowisku służbowym, według nieobowiązujących już stawek uposażenia zasadniczego. Oznaczałoby to przyjęcie fikcji, że stawki nie zmieniły się, a skarżący w ogóle nie służył na ostatnim stanowisku służbowym (przez ponad 10 miesięcy) i w tym czasie nie zwiększył mu się dodatek za długoletnią służbę, co jest prawem nabytym.
Stosowanie stawek uposażenia zasadniczego obowiązujących uprzednio względem żołnierza zawodowego, który na skutek nieprzerwanego pełnienia obowiązków, nabył prawo do stosowania względem niego znowelizowanych stawek nowym rozporządzeniem Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 lutego 2024 r. - jest sprzeczne zarówno z ratio legis przywołanej instytucji art. 461 ustawy o obronie Ojczyzny, jak również z art. 2 Konstytucji RP. Z art. 2 Konstytucji RP wywodzona jest zasada ochrony praw słusznie nabytych. W doktrynie i orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że ochronie tej podlegają wszelkie prawa nabyte niezależnie od podstawy ich nabycia. Zatem przyjęcie stawki obowiązującej dla grupy uposażenia U- 5 na ostatni dzień służby skarżącego na poprzednim stanowisku (według uposażenia pobieranego ponad 10 miesięcy wcześniej) oraz nieuwzględnienie nabytego dodatku za długoletnią służbę w wysokości 19% tj. według stażu służby na dzień odejścia skarżącego ze służby, lecz przyjęcie tego dodatku wysokości 18%, tj. w wysokości przysługującej na ostatni dzień służby skarżącego na poprzednim stanowisku, jest naruszeniem tej Konstytucyjnej zasady ochrony praw słusznie nabytych.
Gdyby przyjąć za prawidłowe powyższe stanowisko, to w sytuacji gdyby skarżący nie awansował, to po zakończeniu służby otrzymałby, mając niższą (dotychczasową) grupę uposażenia U-5, wyższe świadczenie przysługujące przez okres 1 roku po zwolnieniu ze służby, bo ustalone według wyższych stawek uregulowanych rozporządzeniem Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 lutego 2024 r. w sprawie stawek uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych. Spowodowałoby to w efekcie, że nie tylko osiągnięto by wskazany cel prewencyjny przewidziany w art. 461 ustawy o obronie Ojczyzny, lecz dodatkowo skarżący poniósłby niejako karę za awans na wyższe stanowisko służbowe.
Organy stosując w niniejszej sprawie art. 461 ustawy o obronie Ojczyzny przy ustaleniu świadczenia pieniężnego należnego skarżącemu przez okres 1 roku po zwolnieniu ze służby, niezasadnie oparły się zatem na uposażeniu wypłaconym skarżącemu na poprzednio zajmowanym stanowisku, tj. według stawek wynikających rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 27 marca 2023 r. w sprawie stawek uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych, zamiast według stawek wynikających z rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 lutego 2024 r. w sprawie stawek uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych i nie uwzględniając nabytego dodatku za długoletnią służbę w wysokości 19%. Skoro bowiem skarżący z dniem [...] lutego 2024 r. nabył prawo do określenia uposażenia wedle znowelizowanych stawek, to również uposażenie, które należne mu było według grupy uposażenia na poprzednio zajmowanym stanowisku, winno być ustalone wedle tych stawek, skoro obowiązywały one w dacie ustalania należnego uposażenia. Konsekwencją tego jest również to, że znowelizowane stawki winny być stosowane do świadczeń pieniężnych przysługujących skarżącemu w związku ze zwolnieniem się z zawodowej służby wojskowej.
Odnosząc się do argumentacji organu nawiązującej do treści art. 450 ustawy o obronie Ojczyzny, dotyczącej sytuacji żołnierzy pozostających w okresie dyspozycji lub urlopu należy stwierdzić, że sytuacji tych żołnierzy uregulowanej w tym przepisie nie można uznać za tożsamą z sytuacją żołnierzy w służbie czynnej uregulowanej w art. 461 ustawy o obronie Ojczyzny. Przepis art. 450 ustawy o obronie Ojczyzny odnosi się bowiem do świadczeń w okresie niepozostawania na stanowisku służbowym z powodu pozostawania w okresie dyspozycji lub urlopu. Natomiast art. 461 ustawy o obronie Ojczyzny odnosi się do żołnierzy zawodowych pozostających w stosunku służbowym zawodowej służby wojskowej, a więc żołnierzy pozostających w czynnej służbie, do których nowe przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie stawek uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych mają wprost zastosowanie.
Sąd za niezasadne uznał natomiast zarzuty skargi dotyczące nieuwzględnienia przez organ przy naliczaniu świadczenia pieniężnego przysługującego przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej przyznanych skarżącemu dodatków w ostatnim miesiącu pełnienia służby, tj. dodatku służbowego z tytułu pełnienia służby w Jednostce Wojskowej 4724 oraz dodatku specjalnego z tytułu wykonywania skoków ze spadochronem. Jak słusznie podniósł organ, przedmiotowe dodatki nie przysługiwały skarżącemu na poprzednim stanowisku służbowym. Z decyzji Dowódcy [...] Korpusu Polskiego [...] nr [...] i nr [...] z dnia [...] września 2024 r. wynika, że dodatek służbowy z tytułu pełnienia służby w Jednostce Wojskowej [...] skarżący otrzymywał w okresie od [...].09.2015 r. do [...].07.2021 r., natomiast dodatek specjalny z tytułu wykonywania skoków ze spadochronem w okresach od [...] .10.2007 r. do [...].12.2013 r. oraz od [...].01.2014 r. do [...].07.2021 r. Dodatki te zostały przyznane w ostatnim miesiącu pełnienia przez skarżącego zawodowej służby wojskowej w oparciu o regulację zawartą w przepisie art. 439 ust. 4 ustawy o obronie Ojczyzny w związku z § 6 i 7 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 stycznia 2023 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 149). Organ nie miał zatem podstaw do uwzględnienia tych dodatków przy naliczaniu świadczenia pieniężnego przysługującego przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, gdyż nie były to dodatki o charakterze stałym należne skarżącemu na poprzednio zajmowanym stanowisku służbowym. Powyższe nie miało jednak wpływu na zasadność skargi.
Reasumując stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 461 ustawy o obronie Ojczyny, które miało wpływ na wynik sprawy.
Rozpatrując ponownie sprawę organ I instancji uwzględni przedstawioną powyżej ocenę prawną.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 P.p.s.a, orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania, obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a., jak w punkcie 2 sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło