II SA/Wa 787/09
WyrokWSA w Warszawie2009-10-22
Skład orzekający: Jacek Fronczyk, Andrzej Kołodziej, Janusz Walawski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy emerytowanemu funkcjonariuszowi Straży Granicznej przysługuje równoważnik pieniężny za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, jeśli prawo do tego świadczenia wynikało wyłącznie z rozporządzeń, a nie z ustawy pragmatycznej, i został zwolniony ze służby przed wejściem w życie przepisów zmieniających zasady przyznawania tego świadczenia?Ratio decidendi
Emerytowanemu funkcjonariuszowi Straży Granicznej nie przysługuje równoważnik pieniężny za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, ponieważ prawo do tego świadczenia wynikało z przepisów wykonawczych (rozporządzeń), a nie z ustawy, i było związane z aktywną służbą, a nie statusem emeryta. Wykładnia przepisów, w tym orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, potwierdza, że emerytom przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego lub pomoc w budownictwie mieszkaniowym, ale nie równoważnik za remont.Stan faktyczny
Skarżący, R. P., emerytowany funkcjonariusz Straży Granicznej, ubiegał się o przyznanie równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego za rok 2008. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na brak podstaw formalno-prawnych. Komendant Główny Straży Granicznej utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, argumentując, że prawo do równoważnika przysługiwało tylko funkcjonariuszom w służbie, a nie emerytom, i nie miało umocowania ustawowego. Skarżący wniósł skargę do WSA, domagając się uchylenia decyzji.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jacek Fronczyk, Sędziowie WSA - Andrzej Kołodziej, - Janusz Walawski (spr.), Protokolant - Łukasz Mazur, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2009 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego - oddala skargę -
Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej - działając na podstawie art. 95 i art. 101 ust. 5 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2005 r. Nr 234, poz. 1997 z późn. zm.), § 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 czerwca 2002 r. w sprawie przydziału, opróżniania lokali mieszkalnych i tymczasowych kwater przeznaczonych dla funkcjonariuszy Straży Granicznej oraz norm zaludnienia lokali mieszkalnych (Dz. U. Nr 99, poz. 898 z późn. zm.) oraz § 1 i § 7 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i warunków przyznawania funkcjonariuszom Straży Granicznej równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych warunków jego zwrotu, a także sposobu postępowania w przypadku wystąpienia zbiegu uprawnień do jego otrzymania (Dz. U. Nr 120, poz. 1028 z późn. zm.) i art. 2 pkt 2 lit. c, art. 29 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 67 z późn. zm.) - w dniu [...] stycznia 2009 r. wydał decyzję nr [...], którą odmówił emerytowanemu funkcjonariuszowi Straży Granicznej – R. P. - przyznania równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego za rok 2008.
W uzasadnieniu decyzji, organ stwierdził, iż w świetle powołanych przepisów, brak jest podstaw formalno-prawnych do przyznania wnioskującemu świadczenia, o które się ubiega.
Komendant Główny Straży Granicznej, po rozpatrzeniu odwołania, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), art. 95 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej w związku z § 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie wysokości i warunków przyznawania funkcjonariuszom Straży Granicznej równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych warunków jego zwrotu, a także sposobu postępowania w przypadku wystąpienia zbiegu uprawnień do jego otrzymania i art. 2 ust. 2 lit. c ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, w dniu [...] marca 2009 r. wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał m.in., że - wbrew twierdzeniu odwołującego się - konstytucyjna zasada ochrony praw nabytych w niniejszej sprawie nie ma zastosowania. Prawo do równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, przysługujące emerytowanym funkcjonariuszom Straży Granicznej do dnia 1 stycznia 2008 r., wynikało wyłącznie z obowiązujących do tego czasu rozporządzeń Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji i nie miało umocowania w ustawie pragmatycznej. Z tego względu organ uznał za nietrafne stanowisko strony, że świadczenie winno być jej w dalszym ciągu przyznawane, z uwagi na nabycie uprawnień emerytalnych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia powyżej określonego organu, zmieniającego zasady przyznawania przedmiotowego świadczenia i stwierdził, że decyzja organu I instancji została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz nie zawiera wad skutkujących jej uchyleniem.
Decyzja Komendanta Głównego Straży Granicznej stała się przedmiotem skargi wniesionej przez R. P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze podniósł on, iż funkcjonariusz zwolniony ze służby, uprawniony do emerytury lub renty, ma prawo do równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego, w rozmiarze przysługującym mu w dniu zwolnienia ze służby. Zdaniem skarżącego uprawnienie to wynika wprost z powołanych przez niego przepisów, tj. art. 92, art. 95 ustawy o Straży Granicznej oraz art. 29 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...).
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, jako wydanej z naruszeniem prawa materialnego oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ odniósł się również do zarzutów podniesionych w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd, stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Analizując niniejszą sprawę pod tym kątem, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zarówno zaskarżona, jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji odpowiadają prawu.
Jak wynika z akt sprawy, skarżący jest emerytem Straży Granicznej od dnia 20 maja 2002 r. Okoliczność ta wskazuje, iż mają do niego zastosowanie przepisy ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 67 z późn. zm.).
Stosownie do art. 2 pkt 2 lit. c powołanej ustawy, funkcjonariuszom zwolnionym ze służby, w ramach zaopatrzenia emerytalnego przysługują, na zasadach określonych w ustawie, inne świadczenia i uprawnienia, w tym prawo do lokalu mieszkalnego albo do pomocy w budownictwie mieszkaniowym.
Zgodnie z art. 29 ust. 1 powołanej ustawy, funkcjonariusze zwolnieni ze służby, uprawnieni do policyjnej emerytury lub renty, mają prawo do lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji odpowiednio ministra właściwego do spraw wewnętrznych, Ministra Sprawiedliwości lub podległych im organów, albo Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Szefa Agencji Wywiadu, Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego i Szefa Służby Wywiadu Wojskowego w rozmiarze przysługującym im w dniu zwolnienia ze służby. Do mieszkań tych stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące lokali mieszkalnych dla funkcjonariuszy.
Natomiast art. 30 przedmiotowej ustawy stanowi, iż emerytom i rencistom policyjnym zapewnia się pomoc w budownictwie mieszkaniowym na zasadach przewidzianych dla funkcjonariuszy.
Z powyżej przytoczonych przepisów wynika, iż jedynymi świadczeniami związanymi z zaspokojeniem potrzeb mieszkaniowych emerytów służb mundurowych, jest ich prawo do uzyskania lokalu mieszkalnego, czy też prawo do pomocy w budownictwie mieszkaniowym. Realizacja tych praw następuje przy odpowiednim stosowaniu przepisów przewidzianych dla funkcjonariuszy. Wykładnia tych przepisów nie pozwala przyjąć, iż wynika z nich prawo do przyznania emerytowi równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego przez niego lokalu mieszkalnego.
Natomiast zgodnie z art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2005 r. Nr 234, poz. 1997 z późn. zm.), funkcjonariuszowi przysługuje równoważnik pieniężny za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że przedmiotowy równoważnik przysługuje wyłącznie funkcjonariuszowi, a nie osobie, która jest emerytem. Potwierdzeniem tego jest, wbrew twierdzeniu skarżącego, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 października 2008 r. sygn. akt U 4/08, w którym Trybunał opowiedział się za "wąską" wykładnią art. 29 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...).
Reasumując, stwierdzić należy, iż organy zasadnie wiążą prawo do uzyskania równoważnika za remont lokalu mieszkalnego z pełnieniem służby przez funkcjonariusza. Świadczenie to nie przysługuje więc funkcjonariuszowi zwolnionemu ze służby w związku z przejściem na emeryturę, co wynika z powyżej przytoczonych przepisów i ich wykładni.
Wbrew twierdzeniu skarżącego wykładnia przepisów przedstawiona w wyroku Trybunału Konstytucyjnego ma charakter generalny i nie ogranicza się wyłącznie do kwestii związanych z prawem do równoważnika za brak lokalu mieszkalnego. Trybunał wskazał w tym wyroku, jakie świadczenia związane z lokalem mieszkalnym przysługują emerytom. Wśród tych świadczeń brak jest równoważnika za remont lokalu mieszkalnego.
W świetle powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie uznał zarzutów skarżącego za zasadne i na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło