II SA/Wa 792/18
WyrokWSA w Warszawie2019-02-04
Skład orzekający: Andrzej Góraj, Iwona Maciejuk, Konrad Łukaszewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rozkaz personalny Szefa ABW o odwołaniu funkcjonariusza z dotychczasowego stanowiska i przeniesieniu do dyspozycji, oparty na utracie zaufania, wydany bez szczegółowego postępowania wyjaśniającego i bez możliwości zapoznania się z dokumentem stanowiącym podstawę utraty zaufania, jest zgodny z prawem?Ratio decidendi
Rozkaz personalny Szefa ABW o odwołaniu funkcjonariusza z zajmowanego stanowiska i przeniesieniu do dyspozycji, oparty na utracie zaufania, jest zgodny z prawem, jeśli został wydany w ramach uznania administracyjnego, z uwzględnieniem przepisów wykonawczych (rozporządzenia) i nie nosi cech dowolności. Utrata zaufania stanowi wystarczającą przesłankę do podjęcia takich działań, a szczegółowe wyjaśnianie okoliczności faktycznych prowadzących do utraty zaufania nie jest przedmiotem postępowania w sprawie przeniesienia do dyspozycji, lecz odrębnego postępowania sprawdzającego. Sąd administracyjny nie ocenia celowości ani słuszności decyzji organu w ramach uznania administracyjnego, a jedynie jej legalność formalną.Stan faktyczny
Skarżąca, funkcjonariuszka ABW, została odwołana ze stanowiska i przeniesiona do dyspozycji Szefa ABW z powodu utraty zaufania, co zostało uzasadnione informacjami zawartymi w piśmie i raporcie. Skarżąca kwestionowała legalność rozkazu, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, w tym brak powiadomienia o wszczęciu postępowania, brak postępowania wyjaśniającego, nieumożliwienie czynnego udziału w postępowaniu oraz brak możliwości zapoznania się z dokumentem stanowiącym podstawę utraty zaufania. Szef ABW utrzymał w mocy własny rozkaz, uznając, że decyzja mieści się w ramach uznania administracyjnego i jest uzasadniona utratą zaufania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Konrad Łukaszewicz (spr.), Protokolant referent stażysta Paulina Okrój, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2019 r. sprawy ze skargi M. G. na rozkaz personalny Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odwołania z dotychczas zajmowanego stanowiska i przeniesienia do dyspozycji - oddala skargę -
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie był rozkaz personalny wydany przez Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (zwanego dalej: "Szefem ABW") w dniu [...] marca 2018 r. o numerze [...] w sprawie odwołania funkcjonariusza z dotychczas zajmowanego stanowiska oraz przeniesienia do dyspozycji.
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:
M. G. (zwana dalej: "Skarżącą") pełniła służbę w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (zwanej dalej: "ABW") na stanowisku służbowym [...]
Rozkazem personalnym z dnia [...] grudnia 2017 r. o numerze [...], Szef ABW odwołał Skarżącą z dniem [...] grudnia 2017 r. z dotychczas zajmowanego stanowiska i przeniósł do dyspozycji własnej w [...] ABW – bez zmiany grupy zaszeregowania i składników uposażenia.
W podstawie prawnej rozkazu przywołano przepisy art. 50 i art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2387 ze zm.; zwanej dalej: "ustawą o ABW") wskazując nadto, iż na podstawie art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; zwanej dalej: "k.p.a.") rozkazowi nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
Uzasadniając rozkaz podniesiono, iż Szef ABW utracił wobec Skarżącej zaufanie niezbędne do zajmowania dotychczasowego stanowiska służbowego, powołując się przy tym na informacje zawarte w piśmie z dnia [...] grudnia 2017 r., jakie skierował do niego [...] ABW oraz raport z dnia [...] grudnia 2017 r. o numerze [...] (zwany dalej: "raportem"). Jednocześnie organ wskazał, iż wyznaczenie Skarżącej na inne stanowisko służbowe będzie możliwe po wyjaśnieniu okoliczności przedstawionych w tym piśmie oraz po przeprowadzeniu analizy potrzeb kadrowych ABW przy jednoczesnym uwzględnieniu wykształcenia i kwalifikacji zawodowych Skarżącej.
Skarżąca wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] grudnia 2017 r. wnosząc o uchylenie rozkazu personalnego i umorzenie postępowania oraz zrzucając Szefowi ABW naruszenie szeregu przepisów postępowania administracyjnego, w tym w szczególności: art. 61 § 4 k.p.a. poprzez niepowiadomienie jej o wszczęciu postępowania w sprawie, a tym samym pozbawienie czynnego udziału w postępowaniu; art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzanie postępowania wyjaśniającego, brak zebrania wszystkich dowodów istotnych dla sprawy, a w konsekwencji błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy, co skutkowało przedwczesnym wydaniem rozkazu personalnego o jej przeniesieniu do dyspozycji szefa ABW; a także art. 54 ust. 1 ustawy o ABW poprzez nieuwzględnienie dotychczasowego przebiegu jej służby, posiadanych kwalifikacji zawodowych oraz predyspozycji i potrzeby mianowania na inne stanowisko służbowe.
W uzasadnieniu wyjaśniła, iż nie posiada wiedzy na temat przyczyn odwołania jej i przeniesienia do dyspozycji, bowiem nie mogła zapoznać się z pismem powołanym w uzasadnieniu rozkazu personalnego, które stanowiło podstawę utraty zaufania Szefa ABW wobec niej. Skarżąca wskazała, iż może się tylko domyślać, o jakie okoliczności faktyczne mogło chodzić organowi. Wyjaśniła przy tym, iż w dniu [...] grudnia 2017 r. została poinformowana przez jej przełożonego – Naczelnika Wydziału – że do Biura wpłynął w dniu [...] grudnia 2017 r. poufny dokument zawierający informacje niejawne o czynnościach procesowych prowadzonych wobec jednego z funkcjonariuszy ABW. Przekazana informacja miała charakter ogólny i nie otrzymała w związku z nią żadnych poleceń służbowych. Skarżąca zauważyła nadto, iż dowiedziała się od przełożonego również o tym, że od dnia [...] grudnia 2017 r. z informacją tą zapoznało się wielu funkcjonariuszy ABW. Zdaniem Skarżącej, w tym stanie rzeczy, brak było jakichkolwiek podstaw do uznania, że to właśnie ona miałaby ujawnić przedmiotową informację osobie nieuprawnionej. W związku z powyższym podniosła, iż nie zna rzeczywistych powodów rozkazu personalnego, bowiem oprócz powołania daty pisma i jego numeru, w uzasadnieniu rozkazu nie wskazano żadnych okoliczności ani dowodów, nie mówiąc już o ich ocenie, które miałyby świadczyć o utracie zaufania wobec niej.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Skarżąca zawarła również wnioski: o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z przesłuchania wskazanych świadków, dowodu z dokumentów, a także o przesłuchanie jej samej.
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2018 r. Szef ABW odmówił uwzględnienia wniosków dowodowych zgłoszonych przez Skarżącą. W ocenie organu, wnioski te nie mają znaczenia dla niniejszej sprawy i zmierzają w istocie jedynie do "zapoznania się z informacją niejawną", jaka legła u podstaw utraty zaufania do Skarżącej. Dodatkowo organ wskazał, iż wobec Skarżącej wszczęto kontrolne postępowanie sprawdzające w trybie ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 412 ze zm.) i to w toku tego postępowania Skarżąca może składać wnioski dowodowe, natomiast niniejsze postępowania dotyczyło tylko przeniesienia do dyspozycji Szefa ABW i nie może mieć ono charakteru konkurencyjnego wobec postępowania sprawdzającego.
Ponadto postanowieniem wydanym w tym samym dniu – Szef ABW odmówił pełnomocnikowi Skarżącej – zapoznania się z treścią pisma [...]ABW z dnia [...] grudnia 2017 r.
Zaskarżonym rozkazem personalnym z dnia [...] marca 2018 r. Szef ABW utrzymał w mocy własny rozkaz personalny z dnia [...] grudnia 2017 r.
W jego uzasadnieniu organ podniósł, iż decyzja o przeniesieniu funkcjonariusza mieści się w ramach tzw. uznania administracyjnego, zaś Szef ABW ma prawo kształtować politykę kadrową ABW w sposób władczy, nawet bez zgody podległego mu funkcjonariusza. Zdaniem organu, dotyczy to nie tylko wykorzystywania kwalifikacji i predyspozycji podwładnego do potrzeb służby, ale również sytuacji, gdy w przypadku utraty do niego zaufania należy odsunąć go od realizacji określonego rodzaju obowiązków służbowych.
Odnosząc się do zarzutów Skarżącej, Szef ABW wskazał, iż zgodnie z § 3 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 marca 2003 r. w sprawie przenoszenia funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego do dyspozycji (Dz. U. z 2003 r. Nr 52, poz. 453; zwanego dalej: "rozporządzeniem"), rozkaz personalny wydaje się z urzędu lub na wniosek niezwłocznie po podjęciu decyzji co do odwołania funkcjonariusza z dotychczasowego stanowiska służbowego. Ponadto, na etapie postępowania I instancji rozkaz personalny został wydany w oparciu o informacje przedstawione przez [...] ABW i informacja ta została uznana przez Szefa ABW za wystarczającą przesłankę do przeniesienia Skarżącej. Skoro zatem okoliczność ta nie budziła żadnych wątpliwości Szefa ABW, to uznać należało, że stan faktyczny sprawy był wyczerpująco ustalony dla wydania rozkazu personalnego.
Organ podkreślił również, iż Skarżąca pełniła w ABW funkcję [...], co wymaga zaufania Szefa ABW. Natomiast jego utrata stanowiła wyłączną przesłankę do zastosowania trybu przeniesienia do dyspozycji, co nie "dyskredytuje" jej dotychczasowej służby i osiągnięć zawodowych. Organ dodał przy tym, iż jest to "rozwiązanie tymczasowe".
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rozkaz personalny Szefa ABW z dnia [...] marca 2018 r. Skarżąca wniosła o jego uchylenie w całości, jak również poprzedzającego go rozkazu z dnia [...] grudnia 2017 r, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu rozkazowi zarzuciła naruszenie:
1) art. 138 § 1 ust. 2 k.p.a. w zw. z art. 54 ust. 1 ustawy o ABW poprzez jego przedwczesne zastosowanie w sytuacji przeprowadzenia postępowania administracyjnego z naruszeniem przepisów postępowania, co mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy;
2) art. 61 § 4 w zw. z art. 108 § 1 i w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez niepowiadomienie Skarżącej o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego, a tym samym uniemożliwiając podjęcie jakiejkolwiek obrony, mając na względzie, że rozkazowi nadano dodatkowo rygor natychmiastowej wykonalności;
3) art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenia przez organ postępowania wyjaśniającego w sprawie, co oznacza niezebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, w tym w szczególności pominięcie przez organ zgłoszonych wniosków dowodowych, w tym dowodu z przesłuchania świadków, dowodów z dokumentów, a także dowodu wysłuchania strony, mogących mieć istotne znaczenie dla rozpatrzenia sprawy, co spowodowało błędne ustalenie stanu faktycznego, a w konsekwencji wadliwą subsumpcję przepisów prawa materialnego, a co za tym idzie co najmniej przedwczesne wydania rozkazu personalnego;
4) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia niespełniającego wymogów przewidzianych w tym przepisie, tj. przede wszystkim niezwierającego omówienia przyczyn, okoliczności czy faktów, w związku z zaistnieniem których organ utracił do Skarżącej zaufanie, co zgodnie z treścią uzasadnienia stanowiło przesłankę wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia, w tym także niewskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione i dowodów na których się oparł, a także przyczyn dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, co uniemożliwiło Skarżącej podjęcie skutecznej polemiki z zaskarżonym rozkazem personalnym w trybie kontroli instancyjnej, zważywszy, że organ nie powiadomił Skarżącej o wszczęciu postępowania, jak również odmówił jej pełnomocnikowi, mimo posiadania odpowiedniego poświadczenia, zapoznania się z pismem opatrzonym klauzulą "poufne", będącym podstawa faktyczną wydania zaskarżonego rozkazu;
5) art. 108 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.pa. poprzez jego zastosowanie i tym samym nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności w sytuacji oczywistego braku zaistnienia w sprawie przesłanek wskazanych, w tym przepisie oraz nie wyjaśnienie w uzasadnieniu decyzji konieczności zastosowania tej wyjątkowej regulacji;
6) art. 74 § 1 w zw. z art. 73 k.p.a. poprzez jego błędną interpretację (rozszerzającą) i zastosowanie polegające na odmowie pełnomocnikowi Skarżącej zapoznania się z pismem [...] ABW z dnia [...] grudnia 2017 r., stanowiącym podstawę faktyczną wydania zaskarżonego rozkazu personalnego, poprzez powołanie się na przesłanki wynikające z art. 74 § 1 k.p.a. w sytuacji , kiedy wskazany wyżej dokument był oznaczony klauzulą "poufne", a nie jak wymaga tego powołany przepis "ściśle tajne" lub "tajne";
7) art. 54 ust. 1 ustawy o ABW w zw. z § 4 rozporządzenia poprzez jego przedwczesne zastosowanie i odwołanie Skarżącej z zajmowanego stanowiska oraz przeniesienie jej do dyspozycji Szefa ABW w sytuacji błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy będącego wynikiem nieprzeprowadzenia przez organ postępowania wyjaśniającego i bez uwzględnienia dotychczasowego przebiegu służby, posiadanych kwalifikacji zawodowych oraz predyspozycji i potrzeby mianowania na inne stanowisko.
Rozwijając zarzuty skargi podniesiono, iż okoliczność, że w służbie mogą wystąpić zdarzenia nagłe i nieprzewidywalne, nie może uzasadniać działań bezprawnych. Wprawdzie rozporządzenie posługuje się pojęciem "niezwłocznego" wydania rozkazu personalnego, jednakże nie zwalniało to organu z obowiązku zawiadomienia Skarżącej o wszczęciu takiego postępowania, a następnie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i dowodowego w sprawie oraz uzasadnienia rozkazów personalnych. W ocenie Skarżącej, brak prawidłowego uzasadnienia zaskarżonego rozkazu, które powinno być swego rodzaju "procesem myślowym" organu, obejmującym przesłanki i motywy rozstrzygnięcia, uniemożliwił jej prowadzenie jakiejkolwiek polemiki z wydanym rozstrzygnięciem.
W odpowiedzi na skargę Szef ABW wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie czy orzekający w sprawie organ prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kontrolując sprawę w ramach wskazanych wyżej kompetencji, Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem wydane w sprawie rozkazy odpowiadają prawu.
Przypomnieć należy, iż materialnoprawną podstawę przeniesienia Skarżącej do dyspozycji Szefa ABW stanowił przepis art. 54 ust. 1 ustawy o ABW, zgodnie z którym, funkcjonariusza można odwołać z zajmowanego stanowiska i przenieść do dyspozycji Szefa ABW.
Podkreślić trzeba, iż wskazany przepis nie określa żadnych przesłanek czy powodów odwołania, natomiast posługuje się określeniem "można". W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie przyjmuje się, iż posłużenie się w omawianym przepisie przez ustawodawcę zwrotem "można" oznacza, że podejmowane na tej podstawie działania Szefa ABW mają charakter fakultatywny i organ posiada w tej sytuacji swobodę działania co do sposobu załatwienia sprawy. Wskazuje się przy tym, iż przewidziana w art. 54 ust. 1 ustawy o ABW możliwość odwołania funkcjonariusza i przeniesienia do dyspozycji, wiąże się z uprawnieniem Szefa ABW do kształtowania polityki kadrowej w taki sposób, aby zapewnić należytą realizację zadań nałożonych na ABW.
W ocenie Sądu, właśnie z uwagi na szczególne zadania tej instytucji, uprawnienia Szefa ABW – z woli ustawodawcy – zostały określone w sposób bardzo szeroki i mają one charakter władczy. Wnika to bowiem z samego charakteru stosunku służbowego funkcjonariusza ABW. Jest to stosunek administracyjnoprawny. Do jego cech należy nierównorzędność stron, przejawiająca się w nadrzędności władzy służbowej, która dysponuje uprawnieniami władczymi wobec mianowanego funkcjonariusza.
Nie ulega zatem wątpliwości, iż rozkaz personalny wydany wobec Skarżącej, stanowił decyzję podjętą w ramach tzw. uznania administracyjnego.
Kontrola rozstrzygnięcia wydanego w ramach uznania administracyjnego przez sąd administracyjny ma ograniczony zakres. Sprowadza się ona do zbadania, czy zaskarżone orzeczenie jest prawidłowe pod względem formalnym, czy nie nosi cech dowolności, czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu okoliczności istotnych dla sprawy.
Na gruncie niniejszej sprawy podkreślić dodatkowo należy, iż sąd administracyjny nie dokonuje oceny, w jaki sposób organ – realizując określoną politykę stosowania prawa – wypełnia treść pozasystemowych kryteriów słusznościowych czy celowościowych (por. wyrok NSA z dnia 2 października 2018 r. o sygn. akt I OSK 736/17; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Jak to już wcześniej wskazano, przepis art. 54 ust. 1 ustawy o ABW, nie ustanawia żadnych wymagań, które powinny być spełnione w przypadku skorzystania przez Szefa ABW ze wskazanego w nim uprawnienia. Niemniej jednak dostrzec należy, iż w ust. 4 tego przepisu zawarto delegację ustawową dla Prezesa Rady Ministrów, który w drodze rozporządzenia miał określić warunki i tryb przenoszenia funkcjonariuszy do dyspozycji Szefa Agencji, z uwzględnieniem sposobu pełnienia służby w okresie pozostawania w tej dyspozycji.
W oparciu o tę delegację, Prezes Rady Ministrów wydał w dniu 11 marca 2003 r. rozporządzenie, w którym określił, iż przeniesienie funkcjonariusza do dyspozycji może nastąpić w przypadku przewidywanego wyznaczenia funkcjonariusza na inne stanowisko służbowe (§ 2 rozporządzenia), a nadto, że przy przeniesieniu do dyspozycji uwzględnia się dotychczasowy przebieg służby funkcjonariusza, posiadane kwalifikacje zawodowe oraz predyspozycje, jak również istniejące możliwości etatowe i potrzeby mianowania na inne stanowisko służbowe (§ 4 rozporządzenia).
W tak opisanym stanie prawnym podkreślenia wymaga, iż Sąd orzekający w sprawie mógł dokonać kontroli zaskarżonych rozkazów tylko w świetle tych przesłanek prawnych, jakie zostały wprowadzone we wskazanych regulacjach wykonawczych.
Przeprowadzona w tym zakresie kontrola legalności nie doprowadziła jednak do stwierdzenia naruszenia prawa.
Wskazać trzeba, iż odwołanie z dotychczasowego stanowiska i przeniesienie do dyspozycji może nastąpić w przypadku "przewidywanego wyznaczenia" funkcjonariusza na inne stanowisko służbowe (§ 2 rozporządzenia). Oznacza to, że wystarczy samo "przewidywanie" takiego wyznaczenia i nie jest konieczne by organ w sposób szczegółowy je uzasadniał. Żaden bowiem przepis nie nakłada na Szefa ABW obowiązku wykazania jakie są przyczyny tego, że przewiduje on wyznaczenia funkcjonariusza na inne stanowisko służbowe. Przyjąć należy, iż taka konstrukcja przepisu wykonawczego wpisuje się w charakter służby w ABW oraz wyłącznych kompetencji Szefa ABW do kształtowania jej polityki kadrowej.
W ocenie Sądu, podniesiona przez Szefa ABW okoliczność "utraty zaufania" do Skarżącej była wystarczającą przesłanką – w świetle wskazanych regulacji – do "przewidywania" wyznaczenia jej na inne stanowisko służbowe. Jak to bowiem wskazał organ, Skarżąca pełniła funkcję [...], co wymagało właśnie zaufania przełożonego. Zdaniem Sądu, utrata zaufania powoduje, iż odpada dotychczasowy warunek pozostawania funkcjonariusza na tego rodzaju stanowisku, co rodzi potrzebę przeniesienia na inne stanowisko służbowe.
W tym miejscu podnieść należy, iż przywołane przez pełnomocnika Skarżącej poglądy Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 15 kwietnia 2016 r. o sygn. akt I OSK 3040/14, były Sądowi znane i w pełni akceptowane, jednakże zostały one wyrażone w zgoła odmiennym stanie faktycznym. Zwrócić bowiem trzeba uwagę, iż o ile we wskazanym przypadku zarzucono stronie nieprawidłowe wykonywanie obowiązków służbowych w związku z zajmowanym stanowiskiem, co do których organ prowadził postepowanie wyjaśniające, to w stanie faktycznym niniejszej sprawy kompetencje i dotychczasowe pełnienie służby przez Skarżącą nie były kwestionowane. Okoliczność będąca podstawa odwołania i przeniesienia Skarżącej stanowiła przesłankę "na przyszłość", bowiem była nią utrata zaufania. Sytuacja ta wymagała nadto podjęcia pilnych czynności, które mogły – w ocenie Sadu – przybrać formę określoną w art. 54 ust. 1 ustawy o ABW.
Wskazać przy tym trzeba, iż utrata zaufania Szefa ABW została uzasadniona analizą okoliczności przedstawionych w piśmie z dnia [...] grudnia 2017 r., jak również w raporcie. Okoliczności te stały się także podstawą do wszczęcia wobec Skarżącej kontrolnego postępowania sprawdzającego w trybie uregulowanym w ustawie o ochronie informacji niejawnych. W konsekwencji rację należy przyznać organowi, iż wyjaśnienie tych okoliczności nie mogło nastąpić w zwykłym trybie, lecz w odrębnym postępowaniu sprawdzającym. Trudno zatem zarzucać Szefowi ABW, by do tego czasu miał obdarzać Skarżącą zaufaniem niezbędnym na zajmowany przez nią stanowisku służbowym.
Zdaniem Sądu, w stanie faktycznym niniejszej sprawy i w świetle nakreślonych wyżej ram prawnych, Sąd nie jest uprawniony by w ramach niniejszego postępowania dokonywać kontroli ustaleń zwartych w raporcie, a tym samym nie jest władny by kwestionować zasadność stanowiska Szefa ABW, jakie legło u podstaw utraty zaufania. Dodać należy, iż nie sposób jest podjąć polemikę ze stanowiskiem Szefa ABW i dokonywać wyważenia tego, czy utrata zaufania była zasadna czy też nie, skoro zaufanie jest czynnikiem niemierzalnym. Sąd nie uznaje się przy tym za uprawniony, by wskazywać organowi, jaki stopień prawdopodobieństwa ziszczenia się wskazanych w raporcie okoliczności mógłby powodować, że zaufanie do Skarżącej organ winien zachować, a od jakiego "momentu" je stracić. Poza kontrolą Sądu pozostawała również ocena tego, z jakich względów to właśnie wobec Skarżącej Szef ABW utracił zaufanie, w sytuacji, gdy – jak twierdzi – dostęp do informacji, które mogły być podstawą pisma z dnia [...] grudnia 2017 r., miały również inne osoby. Pamiętać przy tym ciągle należy, iż sprawa nie dotyczy utraty zaufania przełożonego do pracownika zatrudnionego, lecz do funkcjonariusza pełniącego służbę w instytucji o szczególnej pozycji ustrojowej z uwagi na istotny charakter powierzonych jej zadań (art. 5 ustawy o ABW).
Podkreślenia przy tym raz jeszcze wymaga to, że kontrola sądowoadministracyjna w niniejszej sprawie sprowadzała się wyłącznie do weryfikacji wydanych rozkazów personalnych pod względem ich zgodności z prawem i nie była dokonywana w aspekcie celowości czy słuszności zawartego w nim rozstrzygnięcia. Jak to bowiem wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu do wyroku z dnia 2 października 2018 r. o sygn. akt I OSK 736/17, w sprawach dotyczących fakultatywnego odwołania funkcjonariusza z zajmowanego stanowiska służbowego sądy administracyjne nie mogą wkraczać w kompetencje właściwych organów oraz ingerować w prowadzoną przez nie politykę kadrową, przesądzając o tym, czy dana osoba powinna nadal pozostać na zajmowanym stanowisku służbowym i czy słuszne było przeniesienie jej do dyspozycji Szefa ABW. W konsekwencji, kwestia oceny celowości i słuszności przesłanki określonej jako "utrata zaufania" – podawana przez Szefa ABW jako podstawa odwołania – nie podlegała kontroli Sądu.
Wskazać w dalszej kolejności należy, iż organ w żaden sposób nie pominął pozostałych przesłanek mających zastosowanie w sprawie, w tym przede wszystkim wyrażonych w § 4 rozporządzenia, nie negował również dotychczasowej służby i osiągnięć zawodowych Skarżącej, a co więcej wskazał, iż przeniesienie do dyspozycji jest "rozwiązaniem tymczasowym". Jak wynika z uzasadnienia do rozkazu personalnego z dnia [...] grudnia 2017 r., wyznaczenie Skarżącej na inne stanowisko służbowe miało być poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności przedstawionych w piśmie [...] ABW oraz po przeprowadzeniu analizy potrzeb kadrowych ABW przy jednoczesnym uwzględnieniu wykształcenia i kwalifikacji zawodowych Skarżącej.
Z tych względów Sąd uznał, iż podniesiony przez Skarżącą zarzut naruszenia art. 54 ust. 1 ustawy o ABW w związku z § 4 rozporządzenia nie mógł zostać uwzględniony, bowiem kontrolowane rozkazy personalne nie naruszają prawa materialnego.
Nie mogły również znaleźć uznania wskazane zarzuty natury procesowej.
W ocenie Sądu, dla spełnienia omawianych przesłanek odwołania z dotychczas zajmowanego stanowiska i przeniesienia do dyspozycji, w tym zwłaszcza wprowadzonej w § 2 rozporządzenia przesłanki "przewidywanego wyznaczenia na inne stanowisko służbowe", jak również przesłanek z § 4 rozporządzenia – w świetle których – co jeszcze raz podkreślić należy – Sąd dokonywał kontroli zaskarżonych rozkazów, nie miały znaczenia podnoszone przez Skarżącą okoliczności dotyczące nieudowodnienia przez organ utraty swojego zaufania. Zdaniem Sądu organ nie miał bowiem obowiązku wykazania – w ramach niniejszego postępowania – z jakich względów nastąpiła "utrata zaufania" do Skarżącej, a tym samym zbędne było prowadzenie w tym zakresie jakiegokolwiek postępowania dowodowego. Czym innym jest bowiem sama okoliczność "utraty zaufania" do funkcjonariusza, a czym innym szczegółowe wyjaśnianie okoliczności faktycznych, jakie do tej utraty doprowadziły, które jak to organ słusznie podniósł, dotyczą odrębnego postępowania sprawdzającego i pozostają poza granicami niniejszej sprawy.
Niezależnie od powyższego zauważyć wypada, iż trudno byłoby wskazać Szefowi ABW jakie są ramy badania zasadności utraty swojego zaufania w postepowaniu dowodowym. Należałoby bowiem zadać pytanie: czy w takiej sytuacji wystarczające jest samo uzasadnione podejrzenie (przypuszczenie), czy też musi ono zostać potwierdzone w następstwie procesu dowodzenia. W tym ostatnim przypadku oznaczałoby to w istocie, że organ sam sobie winien udowodnić zasadność swojego stanowiska o utracie zaufania. Odpowiadając na tak postawione pytanie, Sąd stanął na stanowisku, że wystarczające jest by przesłanka określona jako "utrata zaufania" była uzasadniona. Skoro zatem Szef ABW uzasadnił utratę zaufania okolicznościami wskazanymi w raporcie, które wymagały również – z natury rzeczy – ich oceny dokonanej przez Szefa ABW, to Sąd nie znalazł podstaw by w świetle przytoczonych regulacji prawnych, po stronie organu doszukiwać się obowiązku przeprowadzenia postepowania dowodowego w omawianym zakresie.
Sąd nie dopatrzył się również by jakikolwiek przepis normujący przeniesienie do dyspozycji nakładał na organ obowiązek przeprowadzania analizy przesłanek innych aniżeli wymienionych w § 4 rozporządzenia, które – jak wynika z uzasadnień do rozkazów personalnych – zostały przez Szefa ABW uwzględnione. Wskazać przy tym należy, iż przez analizę omawianych przesłanek należy rozumieć wewnętrzne działanie organu, prowadzone na podstawie art. 50 ust. 1 ustawy o ABW, w ramach wyłącznej kompetencji do kształtowania polityki kadrowej, zgodnie z możliwościami etatowymi i potrzebami mianowania na inne stanowisko służbowe (§ 4 rozporządzenia in fine).
Z tych względów za niezasadne uznać należało podnoszone przez Skarżącą zarzuty dotyczące niezebrania i nierozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie, w szczególności zarzuty naruszenia art. 7, art. 73, art. 74 § 1, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.
Sąd nie dopatrzył się również by w sprawie naruszono inne przepisy postępowania w stopniu mającym istotne znaczenie dla jej ostatecznego rozstrzygnięcia. Wydanie rozkazu personalnego z dnia [...] grudnia 2017 r., choć niepoprzedzone zawiadomieniem o wszczęciu postępowania, mieści się w dyspozycji § 3 ust. 2 rozporządzenia, który dopuszcza możliwość wydania takiego rozkazu "niezwłocznie" po podjęciu decyzji co do odwołania funkcjonariusza z dotychczasowego stanowiska. Nie bez znaczenia jest przy tym okoliczność, iż Skarżąca zajmowała stanowisko [...] i utrata zaufania do niej przez Szefa ABW wymagała niezwłocznego działania, w szczególności z uwagi na szczególny i wyjątkowy charakter ustrojowy samej ABW. Z tych samych względów nie można było również podzielić zarzutu naruszenia art. 108 § 1 k.p.a., bowiem nadanie rozkazowi z dnia [...] grudnia 2017 r. rygoru natychmiastowej wykonalności zostało uzasadnione koniecznością zapewnienia sprawnego i niezakłóconego funkcjonowania ABW i mieści się w dyspozycji tego przepisu.
Podsumowując Sąd stwierdził, iż wydane w sprawie rozkazy personalne są zgodnie z prawem, nie noszą cech dowolności i zostały podjęte w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę oddalił, o czym orzekł – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło