II SA/Wa 797/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Stanisław Marek Pietras (spraw.) Sędzia WSA - Ewa Pisula - Dąbrowska Asesor WSA - Janusz Walawski Protokolant - Monika Niewińska po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 7 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi D. W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę - Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku D. W. (ur. [...] lipca 1983 r.) z dnia [...] września 2005 r., powołując się na art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. z 2004 r. Dz. U. Nr 39, poz. 353 ze zm.), odmówił przyznania dla wyżej wymienionego świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu podał, że powyższe świadczenie może być przyznane ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania. Powyższe warunki muszą być spełnione łącznie. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie, skarżący na przestrzeni 22 lat życia posiada udowodniony okres ubezpieczenia wynoszący 3 miesiące i po zaprzestaniu wykonywania pracy we wrześniu 2002 r., aż do czasu orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy we wrześniu 2004 r., tj. przez okres 2 lat, nie został udokumentowany żaden okres pracy potwierdzony opłacaniem składek na ubezpieczenie emerytalno - rentowe. W ocenie organu nie zaszły żadne szczególne okoliczności, które uniemożliwiłyby skarżącemu przezwyciężenie przeszkód w kontynuowaniu zatrudnienia i nabyciu uprawnień do świadczenia ustawowego. Przy rozpatrywaniu sprawy była również brana pod uwagę sytuacja materialna, która nie wskazuje na brak niezbędnych środków utrzymania. We wniosku z dnia [...] lutego 2006 r. do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o ponowne rozpatrzenie sprawy, D. W. nie zgodził się ze stanowiskiem organu administracji i uznał powyższą decyzję za krzywdzącą. W dalszej części podał, że lekarz orzecznik ZUS orzeczeniem z dnia [...] lipca 2005 r. uznał go za całkowicie niezdolnego do pracy i do samodzielnej egzystencji od dnia [...] września 2004 r. W dniu [...] czerwca 2001 r. ukończył naukę w Zasadniczej Szkole Zawodowej, a następnie od [...] lipca 2002 r. do [...] września 2002 r. był zatrudniony w PHU [...] w R., po czym [...] lutego 2004 r. ukończył egzaminem dojrzałości 2,5 - letnią naukę w Publicznym Technikum [...]. W dniu [...] marca 2004 r. zarejestrował się jako osoba bezrobotna, lecz mimo jego zaangażowania w poszukiwaniu pracy, nie zdołał jej uzyskać, po czym uległ wypadkowi. W tej chwili jego sytuacja jest tragiczna, bowiem dochód na jednego członka w rodzinie, przy uwzględnieniu zarobków ojca i po odjęciu opłat czynszowych, wynosi 171 zł. Brak środków finansowych uniemożliwia mu rehabilitację i w konsekwencji nie może podjąć wysiłku przekwalifikowania się oraz rozwoju, co skazuje go na wegetację. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...], mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] lutego 2006 r. i w uzasadnieniu powołał się na argumentację podaną już w zaskarżonej decyzji. Dodał jednocześnie, że bezrobocie nie jest szczególną okolicznością uniemożliwiającą uzyskanie świadczenia na zasadach ustawowych, a sporne świadczenie nie jest świadczeniem socjalnym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, D. W. nie zgodził się z zaskarżoną decyzją i zarzucił je naruszenie art. 83 ust. 1 cytowanej już wyżej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych poprzez stwierdzenie, że nie zachodzą szczególne okoliczności w rozumieniu tego przepisu, a ponadto niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy w szczególności przyczyn niezdolności do pracy. Wobec powyższego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, a w uzasadnieniu powołał się na argumenty zawarte już we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dodając jednocześnie, że gdyby po ukończeniu nauki w szkole zawodowej nie podjął dalszej nauki w technikum i nie kierował się powszechną potrzebą pogłębiania swych kwalifikacji i nabywania wiedzy, to zapewne pracowałby nadal i uzyskał wymagany okres składkowy. Reasumując, nie można go winić za to, że miał potrzebę kontynuowania nauki. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Stwierdził ponadto, że trudno uznać, żeby nauka w szkole była przeszkodą do podjęcia zatrudnienia, skoro po jej zakończeniu skarżący przez pół roku nie podjął pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem. Stosownie bowiem do treści art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. z 2004 r. Dz. U. Nr 39, poz. 353 ze zm.), ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym do przyznania tego świadczenia wszystkie wymienione warunki w cyt. przepisie powinny być spełnione łącznie. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, że D. W. jest osobą ubezpieczoną i nie spełniał warunków do uzyskania emerytury lub renty na zasadach ogólnych. Bezspornym również jest to, że ze względu na orzeczoną wobec niego od [...] września 2004 r. całkowitą niezdolność do pracy i niezdolność do samodzielnej egzystencji, nie może podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym. Reasumując, opisane powyżej przesłanki upoważniają go do uzyskania świadczenia w drodze wyjątku. Poza wymienionymi przesłankami, kolejną obligatoryjną przesłanką przyznania renty w drodze wyjątku jest uznanie, że tylko wskutek szczególnych okoliczności nie zostały spełnione przez wnioskodawcę warunki do uzyskania prawa do renty na zasadach ogólnych. Analizując przedmiotową sprawę, Sąd nie dopatrzył się przekroczenia przez organ granic uznania administracyjnego, który w sposób wnikliwy rozpatrzył sporną kwestię i jej rozstrzygnięcie uzasadnił dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami. Nie budzi bowiem wątpliwości fakt, że skarżący na przestrzeni 22 lat życia udokumentowała jedynie 3 miesiące okresu ubezpieczenia. Faktem bezspornym również jest, że do dnia powstania całkowitej niezdolności do pracy, przez okres ostatnich 6 miesięcy nie był on zatrudniony, lecz tylko zarejestrowany w urzędzie pracy. Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, że pozostawanie bez zatrudnienia, potwierdzone formalnie rejestracją bezrobotnego w urzędzie pracy i co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie, nie ma decydującego znaczenia przy podejmowaniu decyzji, bowiem nie odzwierciedla rzeczywistej aktywności bezrobotnego w poszukiwaniu pracy. Ponadto przyznać należy rację organowi, że skarżący kontynuując naukę, mógł jednocześnie świadczyć pracę. Rzecz bowiem w tym, że dokształcanie się skarżącego nie przebiegało w trybie stacjonarnym, lecz w szkole dla pracujących. Stąd też miał on możliwość podjęcia zatrudnienia i odprowadzania składek na ubezpieczenie. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.