II SA/Wa 799/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski (spr.), Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi E.O. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania policyjnej renty rodzinnej w drodze wyjątku oddala skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz w zw. z art. 8 ust. 1 i art. 11 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno – Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2019 r. poz. 288 z późn. zm.), określanej dalej jako: "ustawa zaopatrzeniowa", w dniu [...] lutego 2020 r. wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję poprzedzającą o odmowie przyznania E.O. policyjnej renty rodzinnej w drodze wyjątku. Organ w uzasadnieniu decyzji podał, że z art. 8 ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej wynika, że do przyznania przedmiotowego świadczenia muszą zostać spełnione dwie okoliczności: po pierwsze, że członek rodziny po zmarłym funkcjonariuszu nie nabył prawa do zaopatrzeniu przewidzianego w ustawie, co w świetle przedstawionych przez wnioskodawczynię dokumentów w istocie nie nastąpiło z uwagi na brak spełnienia przez nią kryteriów z art. 70 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1270 z późn. zm). Po drugie należało wykazać, że nienabycie ustawowego prawa do zaopatrzenia emerytalnego było następstwem szczególnych okoliczności. W przypadku tej przesłanki organ nie dopatrzył się podnoszonych przez wnioskodawczynię okolicznościach znamion szczególności uzasadniających przyznanie przedmiotowego świadczenia. Wnioskodawczyni w chwili śmierci męża miała ukończone 35 lat i nie była niezdolna do pracy. Również w ciągu 5 lat od śmierci męża jak i zaprzestania wychowywania najmłodszego dziecka uprawnionego do renty rodzinnej po zmarłym mężu nie osiągnęła wieku 50 lat, ani nie stała się niezdolna do pracy. Powyższe okoliczności wykluczają przyznanie przedmiotowego świadczenia. Natomiast sama śmierć męża ani ciężka sytuacja materialna nie stanowi w opinii organu szczególnej okoliczności, co zostało szczegółowo wyjaśnione w uzasadnieniu decyzji. E.O. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2020 r. Skarżąca w uzasadnieniu skargi podała, że powinna kwalifikować się do otrzymania renty rodzinnej po zmarłym mężu. Podała również, że znajduje się ciężkiej sytuacji finansowej i poprosiła o pozytywne rozpatrzenie jej sprawy. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powyższych kryteriów skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego i Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2019 r. poz. 288 z późn. zm.), zgodnie z którym funkcjonariuszom oraz członkom rodzin pozostałym po zmarłych funkcjonariuszach, jeżeli osoby te wskutek szczególnych okoliczności nie nabyły prawa do zaopatrzenia emerytalnego przewidzianego w ustawie, odpowiednio Ministrowie: właściwy do spraw wewnętrznych, Obrony Narodowej oraz Sprawiedliwości, każdy w zakresie swojego działania, mogą przyznać w drodze wyjątku zaopatrzenie emerytalne w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Jest to regulacja szczególna, pozwalająca na uzyskanie świadczenia odpowiadającego świadczeniu przewidzianemu w ustawie przez osoby, które nie spełniają warunków do uzyskania go w trybie zwykłym. Wyjątkowość tego świadczenia polega również na tym, że nie ma ono charakteru roszczeniowego, a ustawa pozostawia jego przyznanie uznaniowej decyzji organu. Uznaniowość nie oznacza jednak pozostawienia organowi całkowitej i niekontrolowanej swobody w tym zakresie, bowiem jej granice wyznaczają z jednej strony przesłanki wymienione w art. 8 ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, zaś z drugiej przepisy k.p.a. Organ wymieniony w przepisie art. 8 ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, podejmując decyzję administracyjną w przedmiocie takiego świadczenia jest zatem zobowiązany do przestrzegania zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.), a więc do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Winien też w sposób należyty i wyczerpujący informować strony o okolicznościach, faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Musi wreszcie wyczerpująco zebrać, rozpatrzeć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie Sądu Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dokonał prawidłowej interpretacji art. 8 ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej oraz przestrzegał zasad postępowania administracyjnego, a odmowa przyznania skarżącej renty rodzinnej w drodze wyjątku po zmarłym mężu znajduje potwierdzenie w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Zgodnie z art. 70 ust. 2 ustawy zaopatrzeniowej, wdowie po zmarłym funkcjonariuszu może być przyznana renta rodzinna, jeżeli: 1) osiągnęła wiek 50 lat, nie później niż w ciągu 5 lat od dnia śmierci męża, albo 2) stała się osobą niezdolną do pracy nie później niż w ciągu 5 lat od dnia śmierci męża lub od dnia zaprzestania wychowywania dzieci do ukończenia przez nie maksymalnie 18 roku życia. Zasadnicze znaczenie ma zatem w niniejszej sprawie ustalenie czy przyczyną nienabycia przez skarżącą renty rodzinnej w trybie określonym w powyżej przytoczonym przepisie były szczególne okoliczności. Pojęcie "szczególnych okoliczności" nie zostało w ustawie zaopatrzeniowej zdefiniowane, jednakże w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że za szczególną okoliczność na potrzeby świadczeń w drodze wyjątku przyjmuje się wyłącznie obiektywne i niezależnie od woli konkretnej osoby zdarzenie bądź trwały stan, wykluczające jej aktywność zawodową z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków (przykładowo wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 151/10, publik. LEX nr 595174). Mając na uwadze treść art. 70 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy nie sposób uznać, by to zdarzenia lub trwałe stany kwalifikowane jako okoliczności szczególne, były powodem nienabycia przez skarżącą prawa do policyjnej renty rodzinnej. W dacie śmierci męża miała ona bowiem ukończone 35 lat, zaś po 5 latach od tej daty nie osiągnęła wiek 50 lat. Ponadto to nie stan zdrowia był przyczyną braku uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. W stosunku do skarżącej nie zostało bowiem wydane orzeczenie o niezdolności do pracy zarobkowej. Natomiast podnoszone w kwestie związane z brakiem aktywności zawodowej skarżącej z powodu wychowywania dzieci oraz trudnej sytuacji materialnej, nie mają znaczenia w przypadku świadczenia określonego w art. 8 ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.