II SA/Wa 812/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska Matusiak, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska, Sławomir Fularski (spr.), Protokolant Specjalista Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2010 r. sprawy ze skargi B.P. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku zwrotu równowartości kosztów poniesionych na naukę żołnierza zwolnionego ze służby 1. oddala skargę 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata L.C. tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści) oraz kwotę 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa osiemdziesiąt) stanowiącej 22% podatku VAT. Decyzją nr [...] z [...] listopada 2009 r. Komendant – Rektor Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Lądowych im. [...] (zwany dalej Komendant – Rektor WSOWL), działając na podstawie art. 135 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892), § 41 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2004r. Nr 66, poz. 614, zwanej dalej rozporządzeniem MON) oraz art. 11 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2007 r. Nr 176, poz. 1242), po rozpatrzeniu wniosku B.P. odmówił zwolnienia z obowiązku zwrotu kosztów nauki, tj. zwrotu równowartości kosztów wyżywienia, umundurowania i zakwaterowania otrzymanych w czasie studiów w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia przedstawiając stan faktyczny sprawy organ podał, iż decyzją Komendanta – Rektora WSOWL z dnia [...] kwietnia 2008 r. Nr [...], [...] B.P. wskutek skazania prawomocnym wyrokiem sądu został z dniem [...] czerwca 2008 r. zwolniony z czynnej służby wojskowej pełnionej w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego. Następnie, w dniu [...] lipca 2008 r. organ wydał decyzję Nr [...] ustalającą wysokość kosztów nauki w zakresie zakwaterowania, umundurowania, wyżywienia oraz innych nieodpłatnych świadczeń pieniężnych i rzeczowych podlegających zwrotowi. W toku postępowania odwoławczego decyzja ta została uchylona. Ostatecznie jednak w dniu [...] marca 2009 r. Komendant – Rektor WSOWL wydał decyzję w sprawie ustalenia wysokości kosztów nauki i utrzymania w kwocie [...] zł. Organ wyjaśnił, że B.P. złożył wniosek o zwolnienie z kosztów w dniu 21 lipca 2009 r. Pismem z 12 sierpnia 2009 r. Komendant – Rektor WSOWL wniosek ten rozpatrzył odmownie. Po ponownym rozpoznaniu wniosku strony z dnia 1 września 2009 r., organ nie znalazł możliwości prawnych zastosowania zwolnienia z ww. kosztów. Jakkolwiek sytuacja przedstawiona przez wnioskującego wskazuje, że w chwili obecnej zwrot kosztów określonych decyzją z dnia [...] marca 2009 r. stanowić może dla niego pewien wysiłek finansowy, to nie ma podstaw, aby przypuszczać, że nie jest on w stanie ponieść tego wysiłku w ogóle. Obowiązek zwrotu równowartości kosztów wynika z ustawy, możliwość zwolnienia dopuszczalna jest tylko w dwóch przypadkach – szczególnie uzasadnionych niezawinionych przez kandydata przypadków losowych oraz w trudnej sytuacji rodzinnej lub materialnej kandydata. Okoliczności powołane przez wnioskodawcę nie wypełniają tych przesłanek. Sytuacja wnioskodawcy nie została bowiem spowodowana "niezawinionym przez kandydata przypadkiem losowym". W ocenie organu, trudna zaś sytuacja rodzinna lub materialna musi być zaś rozpatrywana jako sytuacja obiektywna, niezależna od woli wnioskującego o zwolnienie z kosztów. W konkluzji swojego rozstrzygnięcia organ wskazał, że istnieje możliwość ubiegania się o rozłożenie przedmiotowej należności na raty, w tym zakresie wymagany jest jednakże wniosek zainteresowanego. W odwołaniu złożonym w odniesieniu do wydanego przez organ pierwszej instancji rozstrzygnięcia B.P. wniósł o uchylenie decyzji, ponowne rozstrzygnięcie sprawy i zwolnienie z obowiązku zwrotu równowartości kosztów. W uzasadnieniu wskazał, że znajduje się w trudnej sytuacji rodzinnej i materialnej, która powoduje, że nie jest w stanie ponieść tak wysokich kosztów. Podniósł, że w swoim wniosku z dnia 21 lipca 2009 r. wykazał obiektywny stan faktyczny (zaświadczenia), iż nie jest w stanie obiektywnie finansowo wykonać ciążącego na nim zobowiązania. Wskazał, że nie posiada żadnych środków na pokrycie ww. zobowiązania. Od października 2009 r. jest doktorantem dziennych studiów na Politechnice [...] i z tego powodu nie ma stałych dochodów. Aktualnie zamieszkuje w W., w mieszkaniu brata swojej dziewczyny. Pochodzi z biednego domu, trzy lata temu ojciec porzucił jego matkę, która od tej pory samodzielnie wychowuje jego 16 – letnią siostrę. Siostra choruje na nieuleczalną chorobą genetyczną – [...], ma ustalony lekki stopień niepełnosprawności, musi znajdować się pod stałą opieką i korzystać ze specjalnych leków. W związku z tym, matka pracuje na pół etatu, a jej zarobki są niskie. Dodatkowo, w celu utrzymania rodziny, matka musi pracować wieczorami jako [...] na umowę zlecenie i z tego tytułu osiąga miesięcznie dochody w wysokości ok. 500 zł. Faktem jest również, iż rodzina otrzymuje zasiłek rodzinny w wysokości 91 zł miesięcznie, a ojciec wspomaga rodzinę poprzez alimenty w wysokości 300 zł. Nadto, odwołujący się podniósł, że wydana decyzja nie spełnia ustawowych przesłanek wynikających z art. 107 Kpa, w szczególności co do przedstawionego stanu faktycznego sprawy oraz uzasadnienia prawnego decyzji. Organ bowiem wadliwie, w sposób niepełny i pozorny uzasadnia stan faktyczny i prawny, bez dokładnego ustosunkowania się do przedstawionych dowodów oraz bez przytoczenia i wyczerpującego wyjaśnienia podstaw prawnych obowiązujących w tej sprawie. W konkluzji odwołania B.P. dodał, że ustawa nowelizująca z dnia 24 sierpnia 2007 r. uchyliła art. 135 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, usuwając z porządku prawnego przepis nakazujący obowiązek zwrotu równowartości kosztów nauki. Decyzją z [...] lutego 2010 r. Nr [...] Minister Obrony Narodowej biorąc za podstawę art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwana dalej Kpa), po rozpoznaniu odwołania B.P. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Przedstawiając szczegółowo dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie Minister stwierdził zasadność podjętego przez organ pierwszej instancji rozstrzygnięcia. Powołując treść art. 11 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz zmianie niektórych ustaw i art. 135 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2008 r., organ wyjaśnił, że obowiązek zwrotu równowartości kosztów nauki powstaje w przypadku zwolnienia żołnierzy pełniących służbę kandydacką ze służby z ich winy i obejmuje osoby, które pobierały naukę przed wejściem w życie ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r., a zwolnienie ze służby nastąpiło po wejściu w życie tej ustawy. Następnie stwierdził, że słusznie zatem organ pierwszej instancji powołał zapisy § 41 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia MON, które wskazują w jakich przypadkach komendant szkoły może wydać decyzję o zwolnieniu kandydata na żołnierza zawodowego z obowiązku zwrotu kosztów nauki. Organ odwoławczy podniósł, że nie wystąpiła żadna z sytuacji określonych rozporządzeniem MON. W myśl bowiem § 41 ust. 1 ww. rozporządzenia komendant na pisemny wniosek kandydata, zobowiązanego do zwrotu kosztów może wydać decyzję o zwolnieniu z obowiązku zwrotu kosztów, rozłożeniu kosztów na raty, odroczeniu terminu płatności. Decyzja o zwolnieniu z obowiązku zwrotu kosztów może być wydana w szczególnie uzasadnionych niezawinionych przez kandydata przypadkach losowych oraz z uwagi na trudną sytuację rodzinną lub materialną kandydata (§ 41 ust. 2 pkt 1 i 2). Organ stwierdził, że przedstawione przez odwołującego się dokumenty niewątpliwie świadczą o trudnej sytuacji jego matki, ale obowiązek zwrotu kosztów nauki ciąży na B.P., a nie na jego matce. Jak wynika z posiadanej dokumentacji, odwołujący się został zobowiązany do spłaty wskazanych powyżej kosztów już w 2008 r., a pomimo tego od tego czasu nie podjął żadnej stałej pracy, która gwarantowałaby mu możliwość zwrotu należnej kwoty. Co więcej, zainteresowany został zwolniony ze służby kandydackiej wskutek skazania prawomocnym wyrokiem na karę ograniczenia wolności, a zatem powinien być świadomy konsekwencji swojego postępowania. Zaznaczyć również należy, że organ pierwszej instancji wskazał możliwość rozłożenia jego zobowiązania na raty. W konkluzji swojego rozstrzygnięcia, organ drugiej instancji stwierdził, że brak jest nowych okoliczności faktycznych oraz prawnych, które uzasadniałyby konieczność uwzględnienia odwołania i zmiany zaskarżonej decyzji. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do sądu administracyjnego złożył B.P., wnioskując o uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji. Wydanemu rozstrzygnięciu postawił zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego – § 41 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia MON oraz przepisów postępowania – art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 Kpa. W uzasadnieniu wniesionego środka zaskarżenia skarżący przedstawił kolejne etapy postępowania związanego z wydaleniem ze służby oraz w związku z nałożeniem obowiązku zwrotu równowartości kosztów nauki i utrzymania. Wskazał, że organ odwoławczy w sposób wadliwy i niepełny uzasadnił swoje rozstrzygnięcie. Powyższe wynika z nieprawidłowego przeprowadzenia przez organy obu instancji postępowania dowodowego. Za dowolne i niezrozumiałe uznał stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach obu instancji, bowiem organy odnosząc się do przedstawionych dowodów w sposób zasadniczo odmienny, pozostają jednak przy tym samym rozstrzygnięciu. Organ pierwszej instancji uznał bowiem, że przedstawiona przez skarżącego sytuacja nie jest obiektywną. Organ odwoławczy uznał zaś zasadniczo odmiennie, że sytuacja rodzinna w jakiej się on znajduje jest trudna, czyli wypełnia dyspozycję § 41 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia MON, ale mimo to z nieuzasadnionych przyczyn nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący podniósł, że sytuacja w jakiej się znajduje nie pozwala mu na podjęcie stałej pracy. Pomimo bowiem faktu osiągnięcia tytułu magistra, przez 4 lata był szkolony na dowódcę pododdziałów wojskowych, a zdobyte w ten sposób doświadczenie nie może być wykorzystane w pracy cywilnej. Dlatego też podjął dzienne studia doktoranckie. Mimo usilnych starań nie udało się mu jednak podjąć pracy, ze względu na ciążący na nim wyrok ograniczenia wolności i co za tym idzie brak możliwości uzyskania zaświadczenia o niekaralności. Nie posiada również mienia za pomocą którego mógłby spłacić wymagane koszty. Skarżący zauważył ponadto, że decyzja w zakresie umorzenia kosztów jest decyzją uznaniową i jako taka wymaga pełnego uzasadnienia faktycznego i prawnego, czego organy obu instancji zaniechały. Tym samym organy naruszyły art. 7 i art. 77 Kpa. W konkluzji skargi dodał, że co prawda w jego przypadku został zastosowany art. 135 ust. 1 i 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w związku z art. 11 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz zmianie niektórych ustaw, jednak decyzja o kosztach z dnia [...] marca 2009 r. została wydana po wejściu w życie ww. ustawy nowelizującej, znoszącej art. 135 – a co za tym idzie ustawowy obowiązek zwrotu kosztów. Powyższe godzi w zasadę pewności prawa i sprawiedliwości społecznej wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Rozpatrując skargę pod tym kątem, Sąd nie stwierdził, aby organy obu instancji, podejmujące zaskarżone decyzje o odmowie zwolnienia skarżącego z obowiązku zwrotu kosztów nauki, dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy. Sąd nie dopatrzył się również takiego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę materialnoprawną w niniejszej sprawie stanowił art. 135 ust. 1 i 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tj. z 2008 r. Dz. U. Nr 141 poz. 8920) oraz § 41 ust. 1 i 2 rozporządzenia MON w związku z art. 11 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2007 r. Nr 176, poz. 1242). Stosownie do art. 135 ust. 2 ww. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2008 r., decyzje o ustaleniu równowartości kosztów, o których mowa w ust. 1, odroczeniu terminu ich zwrotu, rozłożeniu kosztów na raty lub o zwolnieniu żołnierza pełniącego służbę kandydacką z obowiązku ich zwrotu w całości lub części wydaje komendant szkoły wojskowej. Zgodnie zaś z § 41 ust. 1 i 2 rozporządzenia MON, komendant na pisemny wniosek kandydata, zobowiązanego do zwrotu kosztów, może wydać decyzję o zwolnieniu z obowiązku zwrotu kosztów (pkt 1), rozłożeniu kosztów na raty (pkt 2), odroczeniu terminu płatności (pkt 3). Z ust. 2 ww. przepisu wynika, że decyzja, o której mowa w ust. 1, może być wydana: 1) w szczególnie uzasadnionych niezawinionych przez kandydata przypadkach losowych; 2) z uwagi na trudną sytuację rodzinną lub materialną kandydata. Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje, że w stosunku do skarżącego została wydana decyzja ustalająca wysokość równowartości kosztów nauki i utrzymania. Sporne zaś pozostaje, czy skarżący spełnia przesłanki do ewentualnego zwolnienia go z przedmiotowych kosztów oraz czy organy zastosowały właściwe przepisy regulujące tą kwestię. Nie ulega wątpliwości w niniejszej sprawie i nie jest to kwestionowane przez stronę skarżącą, że w niniejszej sprawie nie ma zastosowania przesłanka wskazana w ust. 2 pkt 1 § 41 rozporządzenia MON, bowiem skazanie skarżącego na karę ograniczenia wolności, a w konsekwencji zwolnienie ze służby kandydackiej nie stanowi szczególnie uzasadnionego niezawinionego przez kandydata przypadku losowego o którym mowa w pkt 1 ust. 2 ww. przepisu. Tak więc, rozważeniu podlega jedynie spełnienie przez skarżącego przesłanki zwolnienia z przedmiotowych kosztów z uwagi na trudną sytuację rodzinną lub materialną kandydata (§ 41 ust. 2 pkt 2). Z powyższego przepisu jednoznacznie wynika, że ww. decyzja jest wydawana na podstawie tzw. uznania administracyjnego. Świadczy o tym zwrot, że komendant "może" wydać decyzję o zwolnieniu z obowiązku zwrotu kosztów. Organ ma więc jedynie możliwość, a nie obowiązek zwolnienia z obowiązku zwrotu kosztów, nawet wówczas, gdy ustalone zostanie stwierdzenie istnienia okoliczności wskazanych w powołanym wyżej przepisie. W żadnym razie bowiem ustalenie takie nie obliguje organu do podjęcia decyzji o zwolnieniu z obowiązku zwrotu kosztów. Uznanie administracyjne wyraża się bowiem w możliwości negatywnego dla skarżącego rozstrzygnięcia, nawet przy ustaleniu istnienia przesłanek ww. zwolnienia. Z tego też względu sama odmowa zwolnienia z obowiązku zwrotu kosztów nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki do zwolnienia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca. Niemniej jednak, uznaniowy charakter decyzji zobowiązuje organ nie tylko do szczególnie wnikliwej oceny stanu sprawy, ale również uzasadnienia swojego stanowiska, co umożliwia Sądowi ocenę, czy w danym przypadku nie doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego. Sąd administracyjny ocenia bowiem, czy w prawidłowy sposób zostało przeprowadzone przez organ postępowanie administracyjne i czy dokonał on wszechstronnej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie. W ocenie Sądu, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, zebrany przez organy obu instancji materiał dowodowy był wystarczający do wydania ww. decyzji. Tym samym, za nietrafny należy uznać zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 77 Kpa. Zarzuty zaś skarżącego dotyczące naruszenia przez organy obu instancji ww. przepisów Kpa, zdaniem Sądu, nie mogły mieć istotnego wpływu na wynik niniejszej sprawy. Sąd zauważył wprawdzie, że organy obu instancji nie pouczyły skarżącego o możliwości czynnego udziału w postępowaniu (art. 10 Kpa) oraz jakie dowody może on przedstawić w celu uzupełnienia swojego wniosku, pomimo wskazania przez niego takiej prośby. Z drugiej jednak strony, skarżący w wystarczający sposób w swoim wniosku, a następnie odwołaniu wyjaśnił sytuację w jakiej się znajduje pod kątem ewentualnego zwolnienia go z ciążącego na nim obowiązku zwrotu kosztów utrzymania i nauki. Organy obu instancji w zasadzie nie miały więc potrzeby do wzywania skarżącego w celu do uzupełniania materiału dowodowego niezbędnego do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Skarżący wyjaśnił bowiem, że nie pracuje, nie zamieszkuje ze swoją matką i siostrą w rodzinnym mieście – G., a w W., gdzie podjął dzienne studia doktoranckie na Politechnice [...]. Faktycznie organy nie wyjaśniły czy rzeczywiście w ogóle nie osiąga on żadnego dochodu i z czego się w takim razie utrzymuje. Powyższe jednak uchybienia organów, zdaniem Sądu, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, nie miały dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy większego znaczenia. W ocenie Sądu, w wystarczający sposób organy uzasadniły również swoje rozstrzygnięcia według wymagań określonych w art. 107 § 3 Kpa. Z tych względów, Sąd uznał wydaną w sprawie decyzję za prawidłową, a zarzuty podniesione w skardze dotyczące naruszenia przepisów postępowania za nieuzasadnione. Przede wszystkim zauważyć bowiem należy, że ciężar udowodnienia zaistnienia przesłanek do zwolnienia z obowiązku zwrotu ww. kosztów spoczywa na zobowiązanym. Obowiązek poszukiwania bowiem dowodów, czyli dowodzenia, w szczególności w przypadku decyzji wydawanych w oparciu o uznanie administracyjne, ciąży nie tylko na organie administracji: obarcza on także stronę, która zresztą z reguły, w swym dobrze rozumianym interesie, w postępowaniu administracyjnym przed organem, powinna wykazywać dbałość o przedstawienie środków dowodowych. Strona jest bowiem równorzędnym partnerem organu w zakresie prawa do inicjowania dowodów. Prawo to wynika z art. 78 Kpa i w ogóle z zasady prawdy obiektywnej (art. 7 Kpa) oraz z zasady czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 Kpa). Z art. 7 i 77 § 1 Kpa wynika wprawdzie, że obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego ciąży na organie prowadzącym postępowanie administracyjne. Nie znaczy to jednak, że strona jest zwolniona od współudziału w realizacji tego obowiązku, zwłaszcza, iż nie udowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów dla niej niekorzystnych. Zdaniem Sądu, organy obu instancji zasadnie uznały, że niniejszej sprawie w toku ww. postępowania, skarżący nie wykazał, że spełnia warunki do zwolnienia z obowiązku zwrotu kosztów. Dokonując tej oceny, organy uwzględniły zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy, mając na uwadze sytuację zobowiązanego, czemu w dostateczny sposób dały również wyraz w uzasadnieniu swojej decyzji. Ustalenia organów mieszczą się w granicach swobodnej oceny dowodów. W ocenie Sądu nie ma podstaw do stwierdzenia, iż organy przekroczyły granice uznania administracyjnego. W tym miejscu zaznaczyć należy, iż uznaniowość musi każdorazowo mieścić się w granicach nakreślonych przepisami prawa powszechnie obowiązującego, jak też zachowywać proporcje między interesem społecznym, a słusznym interesem strony. W niniejszej sprawie organy nie przekroczyły tych granic. Istotne jest również, że obowiązkiem organów wydających rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest dochodzenie należności wynikających z obowiązku zwrotu przedmiotowych kosztów. Zwolnienie z obowiązku zwrotu tych kosztów stanowiłoby natomiast wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter tych należności, a także fakt, że zasadą jest ich zwrot, a zwolnienie z obowiązku zwrotu kosztów może nastąpić w wyjątkowych, ściśle określonych w rozporządzeniu MON sytuacjach, organy odpowiedzialne za ich wyegzekwowanie zobligowane są do szczególnej staranności w wydawaniu takich decyzji. Nadto, podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie, organy są zobowiązane do konfrontowania interesu zobowiązanego do zwrotu przedmiotowych kosztów z interesem ogólnospołecznym. Uzasadnia to również wyjątkowy charakter zwolnienia z tych kosztów. Jeżeli zatem właściwy organ dostrzega możliwości wyegzekwowania zwrotu należnych kosztów, chociażby z uwagi choćby na wiek skarżącego i istnienie w związku z tym takiej możliwości w przyszłości, to podjęte w ramach uznania administracyjnego, negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne. Ustawowym obowiązkiem organów jest bowiem wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. W ocenie Sądu zwolnienie skarżącego z przedmiotowych kosztów może nastąpić w ostateczności, w sytuacji gdy nie byłoby możliwości wcześniejszego ich wyegzekwowania w wyniku rozłożenia na raty czy odroczenia terminu płatności. W pierwszej kolejności skarżący winien więc ubiegać się o odroczenie terminu płatności bądź rozłożenie przedmiotowych kosztów na raty, a nie jak w niniejszej sprawie od razu o zwolnienie z obowiązku ich zwrotu. Przecież, jak wynika z argumentacji skarżącego, nie rozpoczął on nawet jeszcze pracy zawodowej ani nie założył własnej rodziny, nie wiadomo tym samym jakie będzie miał możliwości spłaty ciążących na nim zobowiązań – być może już w bardzo niedalekiej przyszłości. Dlatego też, zwolnienie z obowiązku zwrotu tych kosztów w chwili wydawania zaskarżonej jak i poprzedzającej ją decyzji należałoby uznać za co najmniej przedwczesne. Zdaniem Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, należy podzielić pogląd organ odwoławczego, że sytuacja w jakiej znajduje się skarżący jest od niego zależna – nie podejmuje on bowiem pracy, a od lipca 2008 r. kiedy to wydana została po raz pierwszy decyzja ustalająca obowiązek zwrotu w określonej wysokości kosztów, nie podjął nawet próby spłaty zwrotu ciążących na nim kosztów z tytułu nauki i utrzymania. Sytuacja w jakiej się więc znajduje skarżący nie jest sytuacją obiektywną, niezależną od jego woli. Twierdzenie skarżącego, że nie mógł on podjąć zatrudnienia z uwagi na brak zaświadczenia o niekaralności nie zasługuje na uwzględnienie. Po pierwsze, jak słusznie zauważył organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, nie wszyscy pracodawcy przy zatrudnianiu pracowników wymagają przedstawienia takiego zaświadczenia. Po drugie zaś, oprócz zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, są jeszcze inne możliwości podjęcia pracy zarobkowej, np. na podstawie umów cywilnoprawnych. Nadto, w przypadku zatarcia skazania, skarżący nie będzie miał już żadnych przeszkód w podjęciu pracy. Zauważyć także należy, że brak zaświadczenia o niekaralności nie uniemożliwił skarżącemu jednak podjęcia dziennych studiów doktoranckich na Politechnice [...]. Wypada również zauważyć, że skarżący jest osobą dorosłą, pełnoletnią, dlatego też, co słusznie zresztą zauważył organ odwoławczy w swojej decyzji, powoływanie się przez niego na trudną sytuację materialną w jakiej znajduje się jego matka, opiekująca się jego niepełnosprawną siostrą, nie może mieć znaczenia w niniejszej sprawie. To bowiem na skarżącym, a nie na jego matce, spoczywa obowiązek zwrotu przedmiotowych kosztów. Powyższe stwierdzenie Sądu jest tym bardziej uzasadnione, że skarżący nie zamieszkuje, a tym samym nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego ze swoją matką i siostrą. Jak bowiem on sam wskazuje we wniosku inicjującym postępowanie w niniejszej sprawie, czy następnie w swoim odwołaniu, zamieszkuje w W. – "w mieszkaniu brata swojej dziewczyny", zaś matka skarżącego wraz z jego siostrą zamieszkują w G. Z wyżej podniesionych już powodów, również fakt opuszczenia matki przez jego ojca, czy też rozwodu rodziców nie może mieć wpływu na decyzję o odmowie zwolnienia skarżącego z obowiązku zwrotu kosztów. Skarżący jako osoba dorosła samodzielnie przecież odpowiada za swoje zobowiązania, winien być również świadomy konsekwencji swojego postępowania. Sytuacja jego rodziny mogłaby oczywiście mieć w niniejszej sprawie znaczenie, gdyby taką rodzinę sam założył, albo w przypadku gdyby przynajmniej faktycznie zamieszkiwał i prowadził wspólne gospodarstwo domowe z matką, siostrą czy ojcem. W związku z powyższym za nietrafny należy uznać zarzut dotyczący naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. § 41 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia MON. Za niezasadny należy uznać również zarzut skargi, że decyzja o obowiązku zwrotu kosztów godzi w zasadę pewności prawa i sprawiedliwości społecznej wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP. Zgodnie bowiem z art. 11 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2007 r. Nr 176, poz. 1242), do spraw dotyczących kosztów nauki kandydatów na żołnierzy zawodowych w przypadku gdy pobierali naukę przed wejściem w życie ustawy, a zwolnienie ze służby nastąpiło po dniu wejścia w życie tej ustawy, do obowiązku zwrotu równowartości kosztów poniesionych przez wojsko na jego utrzymanie i naukę stosuje się przepisy dotychczasowe. Skarżący pobierał bowiem naukę przed wejściem w życie tej ustawy tj. przed 1 stycznia 2008 r., a został zwolniony ze służby w dniu [...] czerwca 2008 r., tj. już pod dniu wejścia jej w życie. To z kolei oznacza, że zastosowanie w niniejszej sprawie ma art. 135 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2008 r., który stanowi w sposób jednoznaczny, że żołnierze pełniący służbę kandydacką są zobowiązani do zwrotu równowartości kosztów zakwaterowania, umundurowania i wyżywienia oraz innych nieodpłatnych świadczeń pieniężnych i rzeczowych otrzymanych w związku z nauką, w przypadku zwolnienia ich ze służby kandydackiej z przyczyn określonych w art. 134 ust. 1 pkt 1 i 4-9 ww. ustawy (czyli min. w przypadku skazania prawomocnym wyrokiem na karę ograniczenia wolności - pkt 8a). Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł, jak w pkt I wyroku. Orzeczenie w pkt II wyroku zostało wydane na podstawie art. 250 ww. ustawy i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), bowiem skarżący przed Sądem był reprezentowany przez adwokata.