II SA/Wa 816/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Sędziowie WSA Iwona Maciejuk, Andrzej Góraj, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 lipca 2018 r. sprawy ze skargi J. R. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu podania oddala skargę. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z dnia [...] marca 2018 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, z późn. zm.), zwanej dalej K.p.a., utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] o zwrocie J. R. podania z dnia [...] listopada 2017 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA (ZER MSWiA) z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] odmawiającej prawa do emerytury policyjnej. W uzasadnieniu wskazał, że w postępowaniu wszczynanym na żądanie strony, organ, do którego wniesiono podanie, jest obowiązany zbadać na podstawie treści żądania, czy jest właściwy do jego załatwienia, a w razie stwierdzenia swojej niewłaściwości powinien przekazać je organowi właściwemu albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie (art. 66 § 3 K.p.a.). Organ wyjaśnił, że zgodnie z przepisami K.p.a. przedmiotem postępowania administracyjnego są sprawy indywidualne z zakresu prawa administracyjnego, a sprawy z zakresu prawa cywilnego, ubezpieczeń społecznych i prawa pracy tylko wtedy, gdy zostały przekazane na drogę postępowania administracyjnego przepisem ustawy. l Mając na uwadze przedmiot wniosku stwierdził, że stosownie do treści art. 32 ust. 4 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2018 r. poz. 132, z późn. zm.); powoływanej dalej jako ustawa zaopatrzeniowa, właściwym trybem kwestionowania decyzji Dyrektora ZER MSWiA ustalających prawo do zaopatrzenia emerytalnego jest wniesienie odwołania do właściwego sądu, według zasad określonych w przepisach ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 155, z późn. zm.); zwanej dalej K.p.c. W świetle powyższych regulacji ustawy zaopatrzeniowej przepisy K.p.a. dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej nie mają zastosowania do decyzji organu emerytalnego w sprawach emerytalno-rentowych, w tym decyzji odmawiającej prawa do policyjnej emerytury. W ocenie organu skoro wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora ZER MSWiA z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] odmawiającej prawa do emerytury policyjnej był żądaniem wszczęcia postępowania w sprawie podlegającej rozpoznaniu przez sąd powszechny to zasadnym był zwrot wnioskodawcy podania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. R. zakwestionował postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2018 r. oraz postanowienie je poprzedzające z dnia [...] stycznia 2018 r. uznając je za krzywdzące i wniósł o stwierdzenie ich nieważności. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie: 1. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6 – 11 K.p.a., poprzez ich niezastosowanie oraz art. 107 § 3 K.p.a., poprzez ich dowolne zastosowanie, 2. przepisów prawa materialnego, tj. art. 66 § 3 K.p.a., poprzez błędną wykładnię polegającą na niewłaściwej interpretacji i przyjęciu, że organ nie jest właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora ZER MSWiA z dnia [...] marca 2010 r., tylko sąd powszechny. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W związku z powyższym Sąd rozpoznał sprawę w trybie postępowania uproszczonego. Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu w rozpatrywanej sprawie było postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] utrzymujące w mocy własne postanowienie z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...], na podstawie którego zwrócono skarżącemu podanie z dnia [...] listopada 2017 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji Dyrektora ZER MSWiA z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] odmawiającej prawa do emerytury policyjnej. Podstawą materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 66 § 3 K.p.a., zgodnie z którym jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Przepis ten reguluje sytuację, w której organ administracji publicznej jest nie tylko niewłaściwy w sprawie, ale dodatkowo po przeprowadzonej wykładni przepisów prawa i dokładnym zbadaniu treści podania ustali w sposób jednoznaczny, że sprawa objęta tym podaniem należy do właściwości sądu powszechnego lub ustalenie właściwości jakiegokolwiek organu administracji publicznej nie jest możliwe. W rezultacie, aby zastosować art. 66 § 3 K.p.a. i zwrócić podanie wnoszącemu organ administracji publicznej zobowiązany jest ustalić i stwierdzić, że sprawa objęta podaniem jest sprawą w rozumieniu art. 1 K.p.c., a zatem sprawą ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, jak również z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz do której przepisy K.p.c. stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy cywilne) (por. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 6 czerwca 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 768/06, dostępne na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W przedmiotowej sprawie skarżący pismem z dnia [...] listopada 2017 r. wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora ZER MSWiA z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] odmawiającej prawa do emerytury policyjnej. Stosownie do treści art. 180 § 1 K.p.a., w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy tego kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń społecznych ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. Jako sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych w art. 180 § 2 K.p.a. wskazuje się sprawy wynikające z przepisów o ubezpieczeniach społecznych, o zaopatrzeniu emerytalnym i rentowym, o funduszu alimentacyjnym, a także sprawy wynikające z przepisów o innych świadczeniach wypłacanych z funduszów przeznaczonych na ubezpieczenia społeczne. W sprawach zatem z zakresu zaopatrzenia emerytalnego funkcjonariuszy stosuje się przepisy szczególne ustawy zaopatrzeniowej. Art. 11 tej ustawy, podobnie jak art. 180 § 1 K.p.a., odsyła do przepisów K.p.a. wyłącznie w sprawach nieuregulowanych w ustawie. Zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, prawo do zaopatrzenia emerytalnego i wysokość świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia ustala w formie decyzji, w stosunku do funkcjonariuszy, organ emerytalny określony przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych. W myśl art. 32 ust. 4 ustawy, od decyzji przysługuje odwołanie do sądu właściwego według zasad określonych w przepisach K.p.c. Mając natomiast na uwadze treść art. 33 ustawy zaopatrzeniowej, ponowne ustalenie prawa do świadczeń i ich wysokości jest możliwe na wniosek zainteresowanego lub z urzędu, jeżeli zaistnieją przesłanki określone w tym przepisie. Stosownie zaś do treści art. 33 ust. 6 tej ustawy, o wszczęciu postępowania z urzędu w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji, o której mowa w art. 33 ust. 1 organ emerytalny zawiadamia niezwłocznie osobę zainteresowaną. Organem właściwym do zmiany lub uchylenia decyzji jest organ emerytalny (art. 33 ust. 7 ustawy). Przepisy te stanowią o specyfice postępowania w sprawach emerytalno-rentowych oraz pozwalają na zmianę lub uchylenie każdej prawomocnej decyzji w przypadku wystąpienia którejś z przesłanek. Mając na względzie przedmiot wniosku zgodnie z art. 32 ust. 4 ustawy zaopatrzeniowej, od decyzji organu emerytalnego ustalającej prawo do zaopatrzenia emerytalnego lub wysokość świadczeń pieniężnych z tytułu tego prawa lub odmawiającej przyznania takiego świadczenia, przysługuje zainteresowanemu odwołanie do właściwego sądu, według zasad określonych w przepisach K.p.c. Jednocześnie z art. 11 powołanej ustawy wynika, że w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podkreślenia wymaga utrwalone stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zgodnie z którym ustawa zaopatrzeniowa wyraźnie wskazuje w jakich trybach możliwa jest weryfikacja decyzji organu emerytalnego. Ustawodawca przyjął w art. 32 ust. 4 ustawy, że od decyzji o zaopatrzeniu emerytalnym przysługuje zainteresowanemu odwołanie do sądu właściwego w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, według zasad określonych w przepisach K.p.c. W tego rodzaju sprawach sądem właściwym jest sąd powszechny. Przepis art. 11 ustawy odsyła do przepisów m.in. K.p.a. wyłącznie w sprawach w niej nieuregulowanych. Wobec tego, że postępowanie w sprawach emerytalno-rentowych, w tym wydawanie w jego ramach decyzji ustalających lub odmawiających prawa do zaopatrzenia emerytalnego, jak również decyzji ponownie ustalającej m.in. wysokość świadczenia, uregulowane zostało w przepisach ustawy zaopatrzeniowej, w ocenie Sądu, przepisy K.p.a. dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji nie mają zastosowania do decyzji organu emerytalnego, czy rentowego (por. postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 856/10, z dnia 27 lutego 2015 r., sygn. akt II SAB/Wa 211/14, z dnia 5 listopada 2013 r., sygn. akt II SAB/Wa 289/13, z dnia 31 października 2013 r., sygn. akt II SAB/Wa 291/13, dostępne na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Oznacza to, że w sprawach zaopatrzenia emerytalnego, a do takich należy niniejsza sprawa, odwołanie od decyzji organu emerytalno-rentowego rozpatrywane jest przez sąd powszechny, którym w przypadku decyzji Dyrektora ZER MSWiA jest Sąd Okręgowy w [...] – Wydział [...]. W tego rodzaju sprawach zainteresowanemu przysługuje odwołanie do sądu powszechnego, według zasad określonych w przepisach K.p.c. Skoro więc rozstrzygnięcie sprawy w przedmiocie złożonego wniosku należy do wyłącznej kognicji sądów powszechnych, to zasadnym stało się zwrócenie wniosku wnioskodawcy na zasadzie art. 66 § 3 K.p.a. W sprawach, w których właściwy jest sąd powszechny nie może się toczyć nadzorcze postępowanie administracyjne. Orzekanie przez organ administracji publicznej w sprawie zastrzeżonej dla właściwości sądów powszechnych stanowiłoby naruszenie art. 2 § 1 K.p.c. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, nie dopatrując się naruszenia prawa przy podejmowaniu zaskarżonego postanowienia, na mocy art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.