II SA/Wa 818/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Protokolant sekr. sąd. Maryla Wiśniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2019 r. sprawy ze skargi M. O. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu z zasobu mieszkaniowego miasta oddala skargę. Zarząd Dzielnicy [...] w dniu [...] lutego 2019 r. podjął uchwałę nr [...] o odmowie zakwalifikowania i umieszczenia wnioskodawczyni M. O. na liście osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu na czas nieoznaczony z mieszkaniowego zasobu [...]. Jako podstawę prawną uchwały wskazano § 6 pkt 8 uchwały Nr [...] Rady [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom [...] do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016 r. poz. 6725) oraz § 4 pkt 1, § 22 ust. 5 i § 24 ust. 1 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937 ze zm.). Do wydania powyższej uchwały doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. M. O. wystąpiła [...] lipca 2018 r. z wnioskiem o najem na czas nieoznaczony lokalu z mieszkaniowego zasobu Miasta. Wnioskodawczyni wskazała, że jest osobą samotną i pozbawioną wszelkiej pomocy ze strony rodziny. Posiada córkę, jednak nie zna adresu jej zamieszkania. Jest przewlekle chora ([...]), wymaga stałego przyjmowania leków i stosowania ścisłej diety. Jest osobą niepełnosprawną – posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z dnia [...] maja 2016 r. Orzeczenie zostało wydane na stałe a niepełnosprawność datuje się od 30 roku życia. Otrzymuje rentę ZUS w wysokości 878,12 zł pomniejszoną o egzekucję komorniczą z tytułu alimentów. Średni miesięczny dochód z ostatnich 6 miesięcy, poprzedzających datę złożenia wniosku, w jednoosobowym gospodarstwie domowym zainteresowanej wyniósł 1.029,80 zł/os. - przy kryterium dochodowym, które dla gospodarstwa jednoosobowego wynosi 220% najniższej emerytury, co stanowi aktualnie kwotę 2.265,56 zł, powiększone o 30%, zgodnie z § 5 ust. 3 pkt 2 uchwały – z uwagi, iż jedynym źródłem dochodu zainteresowanej jest renta. Wnioskodawczyni jest objęta systematyczną pomocą ze strony OPS, w formie pomocy usługowej oraz finansowej. Obecnie (od 2008 r.) M. O. zamieszkuje u przyjaciela J. S. przy ul. P. [...] w W. w lokalu nr [...], który użyczył jej miejsca do zamieszkania (ustna umowa użyczenia). Organ ustalił, że lokal ten składa się z pokoju, korytarza, kuchni i łazienki z WC o powierzchni użytkowej 30,90 m2, w tym mieszkalnej 18,91 m2, a powierzchnia mieszkalna, przypadająca na osobę przy dwóch osobach zamieszkujących w lokalu, wynosi 9,46 m2. Wcześniej, w latach 1982 - 2000, jak ustalono na podstawie oświadczenia wnioskodawczyni, zamieszkiwała i była zameldowana wraz z rodzicami w lokalu nr [...] przy ul. S. [...] (Dzielnica [...].). Po śmierci rodziców w 2000 r. sprzedała to mieszkanie z uwagi na jego zadłużenie. Kwotę uzyskaną ze sprzedaży lokalu wnioskodawczyni przeznaczyła na spłatę zadłużenia i wynajem bliżej nieokreślonego mieszkania. Organ, odmawiając zakwalifikowania do najmu lokalu, wskazał na treść § 4 pkt 1 i § 22 ust. 5 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy i powołał się na negatywne zaopiniowanie wniosku przez Komisję. Organ stwierdził, że z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy nie wynika w sposób jednoznaczny, że zainteresowana nie jest w stanie samodzielnie zabezpieczyć swoich warunków mieszkaniowych, szczególnie, iż jak sama wskazuje, od ponad 10 lat zamieszkuje wraz z przyjacielem w lokalu nr [...] przy ul. P. [...]. Wnioskodawczyni nie udokumentowała również stanu prawnego dwóch lokali wchodzących w skład majątku jej dziadków – lokalu nr [...] przy ul. Z. [...] w W. (po babci) i w M. adresu dokładnie nie zna (po dziadku). Ponadto, według organu, wnioskodawczyni nie spełnia kryterium powierzchniowego przewidzianego tą uchwałą. W skardze, skierowanej 17 marca 2019 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, M. O. zakwestionowała uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z [...] lutego 2019 r. nr [...]. Wskazała, że we wniosku mieszkaniowym wszechstronnie wyjaśniła, że zamieszkuje w ww. lokalu, dzięki życzliwości J. S. Zamieszkiwanie to ma charakter prowizoryczny. Przy czym, zwróciła uwagę, że dla podnajemcy, zamieszkiwanie przez nią w tym lokalu w przyszłości może skutkować pozbawieniem go prawa do zamieszkania. Skarżąca stwierdziła, że sugestia organu, że jakoby ma możliwość pozyskania i zamieszkania w którymś z wymienionych mieszkań po dziadkach, nie jest możliwa do spełnienia, ponieważ nawet nie jest w stanie udokumentować ich stanu prawnego, wskutek uporczywego unikania kontaktu z nią jej ciotki, która te mieszkania kontroluje, i której jej los jest obojętny. Jej zdaniem, organ w sposób niewystarczający uwzględnił dołączone do wniosku opinie lekarza rodzinnego i lekarzy-specjalistów, pod których stałą opieką się znajduje, wskazujących na jej choroby: [...], [...],[...] oraz problemy [...]. W związku z tymi schorzeniami ma orzeczoną niepełnosprawność na stałe (do końca życia). Niepełnosprawność ogranicza ją fizycznie i uniemożliwia samodzielne wychodzenie z domu. Do lekarzy dociera transportem sanitarnym zlecanym przez lekarza rodzinnego. Jest pod stałą opieką Ośrodka Pomocy Społecznej, który zadeklarował jej pomoc w opłacaniu czynszu za mieszkanie socjalne. Do skargi dołączyła aktualną opinię lekarza rodzinnego o stanie zdrowia. Podkreśliła, że z powodu [...], na którą cierpi od wielu lat, jest pod stałą opieką [...]. Skarżąca, pismem z dnia [...] października 2019 r., podtrzymała skargę podkreślając, że spełnia kryterium zarówno metrażowe, jak i dochodowe, o których mowa w § 1 pkt 26, § 4 pkt 2, oraz § 5 ust. 3 pkt 2 uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. Nr LVIII/1751/2009. Podkreśliła, że nie posiada tytułu prawnego do zajmowanego lokalu nr [...] przy ul. P. [...] i nie jest osobą uprawnioną do wspólnego zamieszkiwania z najemcą lokalu. Zamieszkuje w tym lokalu tylko i wyłącznie z uprzejmości przyjaciela J. S., który znając jej trudną sytuację materialną jak i życiową wyraził zgodę na tymczasowe zamieszkiwanie w wynajmowanym przez niego lokalu, do czasu, kiedy będzie miała gdzie się przeprowadzić. Okres tego zamieszkiwania znacznie się przedłużył. Ponieważ nie ma gdzie się przenieść, jest zmuszona w dalszym ciągu nadużywać uprzejmości przyjaciela, co wywołuje nieprzyjemną sytuację, która jest dla obojga mało komfortowa. Poinformowała, że J. S. nie wyraża zgody na dalsze zamieszkanie w jego lokalu. Zwłaszcza, że w jednopokojowym mieszkaniu zamieszkuje dwoje dorosłych ludzi, niepozostających ze sobą we wspólnym pożyciu, w tym osoba niepełnosprawna. Z ostrożności wskazała, iż powierzchnia 9,46 m2, przypadająca według organu na jedną osobę w zajmowanym lokalu nr [...] przy ul. P. [...], nie ma wpływu na kryterium metrażowe, ponieważ zgodnie z § 5 ust. 2 pkt 3 uchwały Nr LVIII/1751/2009 zwolnione z kryterium metrażowego są osoby niepełnosprawne, obłożnie chore lub rodziny z problemem przemocy, alkoholizmu. Przy czym, jej niepełnosprawność oraz choroby przewlekłe są bezsporne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując, że w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały wyraźnie wskazano, iż z zebranego materiału dowodowego oraz wywiadu przeprowadzonego przez pracowników WZL dla Dzielnicy [...] nie wynika, że zainteresowana nie jest w stanie samodzielnie zabezpieczyć swoich warunków mieszkaniowych, szczególnie - że jak sama wskazuje - od ponad 10 lat zamieszkuje wraz z przyjacielem w lokalu nr [...] przy ul. P. [...]. Zdaniem organu, świadczy to o tym, że skarżąca ma zabezpieczone warunki mieszkaniowe. W tym kontekście organ uznał, że sytuacja życiowa skarżącej nie pozwala na zakwalifikowanie jej do grona osób, które nie są w stanie zabezpieczyć swoich potrzeb mieszkaniowych. Ponadto wnioskodawczyni nie udokumentowała stanu prawnego dwóch lokali, wchodzących w skład majątku jej dziadków, co według organu jest istotną kwestią, którą należało uwzględnić przy podejmowaniu rozstrzygnięcia w sprawie. Zadaniem organu jest dążenie do wszechstronnego ustalenia sytuacji wnioskodawcy, ubiegającego się o najem lokalu z mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy. W przedmiotowej sprawie w omawianym zakresie, jakim jest sytuacja majątkowa, to na M. O. ciąży obowiązek udokumentowania trudnej sytuacji, w jakiej się znajduje. Przekroczeniem uprawnień przez organ byłoby rozstrzyganie relacji pomiędzy skarżącą a jej ciotką, szczególnie w zakresie spraw majątkowych. Organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie przywołana przesłanka z § 5 ust. 2 pkt 3 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu W. nie istnieje, gdyż nawet sama skarżąca nie udokumentowała, aby z uwagi na stan zdrowia i warunki mieszkaniowe pozostawała w wyjątkowo trudnej sytuacji bądź, aby zły stan zdrowia spowodowany był warunkami mieszkaniowymi. Organ nie kwestionuje, że skarżąca jest osobą schorowaną o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i to zostało wzięte pod uwagę przy weryfikacji wniosku zainteresowanej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie należy wyjaśnić, że przepisy uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937 ze zm.) stanowią kompletną regulację, określającą zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu W. i dlatego wyłącznie te przepisy prawa miejscowego winny być stosowane w postępowaniu uchwałodawczym, opartym na przepisach ww. uchwały. Sąd, kontrolując pod tym kątem zaskarżoną uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...], uznał, że postępowanie w tej sprawie toczyło się w zgodzie z trybem określonym w uchwale z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu W. oraz ze standardami demokratycznego państwa prawnego. Okoliczności faktyczne, istotne z punktu widzenia prawa materialnego, zostały ustalone na podstawie prawidłowo zebranego materiału dowodowego, zawierającego także wymagane oświadczenia i dokumenty. Zdaniem Sądu, organ przy wydaniu zaskarżonej uchwały nie dopuścił się naruszenia przepisu § 4 pkt 1 w związku z § 24 ust. 1 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r., albowiem - wbrew zarzutom skargi - w sposób prawidłowy ustalił stan faktyczny sprawy, przyjmując zasadnie, iż skarżąca nie spełnia kryterium metrażowego, o którym mowa w przepisie § 4 pkt 1 tej uchwały, co dało podstawę do odmowy zakwalifikowania skarżącej do wynajęcia lokalu mieszkalnego na czas nieoznaczony i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu W. Stosownie do przepisu § 4 pkt 1 Nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r., lokale z mieszkaniowego zasobu mogą być wynajmowane osobom, które są bezdomne albo pozostają w trudnych warunkach mieszkaniowych, przy czym za trudne warunki mieszkaniowe uznaje się zamieszkiwanie w lokalu, w którym na osobę przypada nie więcej niż 6 m2 powierzchni mieszkalnej, a także zamieszkiwanie w pomieszczeniach nienadających się na stały pobyt ludzi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego. Podkreślić należy, iż już tylko literalna wykładnia wskazanej regulacji prowadzi do jednoznacznego wniosku, że przewidziany uchwałą lokalową najem adresowany jest do ograniczonego kręgu osób, znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji życiowej i socjalnej. W orzecznictwie podkreśla się również, że przesłanką ubiegania się o najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy może być tylko bezdomność, zamieszkiwanie w pomieszczeniach nienadających się na stały pobyt ludzi bądź na powierzchni mieszkalnej nieprzekraczającej 6 m2, natomiast nie może być nią chęć poprawy warunków mieszkaniowych. W ocenie Sądu, skarżącej nie można uznać za osobę spełniającą wskazane przesłanki. Nie jest ona bezdomna, bowiem zamieszkuje w mieszkaniu na podstawie ustnej umowy użyczenia, w którym na jedną osobę przypada 9,46 m2 powierzchni mieszkalnej. W tym stanie rzeczy nie można stwierdzić, że podejmując zaskarżoną uchwałę organ naruszył prawo materialne. Również przeprowadzone przez organ postępowanie było prawidłowe i nie nosi cech dowolności. Na dzień złożenia wniosku skarżąca zamieszkiwała w lokalu przy ul. P. [...] w W. w lokalu nr [..] na podstawie umowy użyczenia. Zatem stosownie do § 22 ust. 2 pkt 5 lit. a uchwały lokalowej, organ był obowiązany dokonać analizy warunków mieszkaniowych w tym miejscu zamieszkania. Z niespornych okoliczności faktycznych wynika, iż skarżąca zamieszkuje w lokalu o powierzchni użytkowej 30,90 m2, w tym mieszkalnej 18,91 m2, a powierzchnia mieszkalna, przypadająca na osobę przy dwóch osobach zamieszkujących w lokalu, wynosi 9,46 m2. Organ prawidłowo zatem ustalił, iż skarżąca nie spełnia wymogu metrażowego, określonego w § 4 pkt 1 uchwały lokalowej. Nie można zgodzić się z zarzutem, iż skarżąca spełnia wymogi do zakwalifikowania do najmu lokalu mieszkalnego na podstawie § 5 ust. 2 pkt 3 powoływanej uchwały, albowiem pozostaje w związku z warunkami mieszkaniowymi w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej obejmującej w szczególności: a) niepełnosprawność wnioskodawcy lub innej osoby uprawnionej do wspólnego zamieszkiwania, b) ciężką, przewlekłą chorobę wnioskodawcy lub innej osoby uprawnionej do wspólnego zamieszkiwania. Bezsporne jest, że skarżąca jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, jednak nie można uznać, że pozostaje w związku z warunkami mieszkaniowymi w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej, skoro nie zostało wykazane by mieszkanie, w którym zamieszkuje nie nadawało się na stały pobyt ludzi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego. Zdaniem Sądu, oświadczenie skarżącej o tym, że J. S. nie wyraża zgody na jej dalsze zamieszkiwanie w lokalu, nie mogło wywrzeć – na dzień wydania zaskarżonej uchwały – oczekiwanego przez nią efektu. Organ ocenia wniosek skarżącej na podstawie stanu faktycznego istniejącego w dacie orzekania, a nie na podstawie stanu hipotetycznego, obejmującego przewidywaną przez skarżącą konieczność opuszczenia lokalu mieszkalnego, na podstawie – oświadczonego jedynie wypowiedzenia umowy użyczenia. Ponadto należy mieć na uwadze, że przepis § 6 ust. 1 pkt 1 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. stanowi, że odmawia się zawarcia umowy najmu lokalu, jeżeli wnioskodawca, jego małżonek, osoba pozostająca faktycznie we wspólnym pożyciu lub inna osoba zgłoszona do wspólnego zamieszkiwania posiada tytuł prawny do innego lokalu, budynku mieszkalnego lub jego części i może go używać, a także gdy posiada tytuł prawny do nieruchomości, której zbycie lub z której pożytki dają możliwość zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie. Tak więc, oprócz konieczności pozostawania w niedostatku i spełniania – z pewnymi wyjątkami - kryterium powierzchniowego, uchwałodawca zastrzegł, iż tego rodzaju umowa nie może zostać zawarta z osobą, która posiada tytuł prawny do lokalu lub jego części i może go używać (...). W rozpoznawanej sprawie organ słusznie zauważył, że nieudokumentowanie stanu prawnego dwóch lokali, wchodzących w skład majątku dziadków skarżącej, uniemożliwia jednoznaczne określenie jej sytuacji prawnej i majątkowej. Przy czym brak wiedzy samej zainteresowanej w zakresie jej potencjalnego majątku nie daje podstaw do przyjęcia, że takiego majątku nie posiada. W takiej sytuacji organ prawidłowo wskazał, jako podstawę odmowy także § 22 ust. 5 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu W. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona uchwała odpowiada prawu, a podniesione w skardze zarzuty nie zasługują na uwzględnienie, co prowadzi do oddalenia skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.).