II SA/Wa 82/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bronisław Szydło, Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung, Sędzia WSA Adam Lipiński (spr.), Protokolant Arkadiusz Koziarski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 listopada 2004 r. sprawy ze skargi D. N. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]grudnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...]; 2) zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości D.N. starał się o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Z akt sprawy wynika, że D.N. urodził się w 1960 r., od [...] listopada 1997 r. nie pracuje, od [...] grudnia 1998 r. do [...] września 1999 r. pobierał zasiłek dla bezrobotnych, a obecnie zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł. Na datę złożenia wniosku okres składkowy skarżącego wynosił 20 lat, 8 miesiecy i 7 dni, zaś nieskładkowy - 2 miesiące i 1 dzień, co razem czyni 20 lat 10 miesięcy i 8 dni. Z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] czerwca 2003 r. wynika, że D. N. jest całkowicie niezdolny do pracy i niezdolny do samodzielnej egzystencji - okresowo do [...] czerwca 2004 r. Całkowita niezdolność do pracy i niezdolność do samodzielnej egzystencji powstała po [...] marca 2001 r. i jest spowodowana stanem narządu ruchu. Chory leżący, wymaga opieki i pomocy osoby drugiej w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych. Z zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowia wydanego dla potrzeb zespołu do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności z dnia [...]stycznia 2003 r. wynika, że skarżący wymaga opieki osoby drugiej ze względu na niemożność samodzielnej egzystencji. Orzeczenie o ustaleniu stopnia niepełnosprawności z [...]kwietnia 2003 r. zalicza D. N.do znacznego stopnia niepełnosprawności, okresowo - do [...] kwietnia 2005 r. Oddział-Inspektorat Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T., opiniując wniosek, wnosił o przyznanie renty od[...]czerwca 2000 r. w drodze wyjątku z uwagi na udokumentowane okresy składkowe i nieskładkowe oraz z uwagi na wysoki wskaźnik bezrobocia w województwie [...], który mógł uniemożliwić kontynuacje zatrudnienia po 1999 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją nr [...] z [...] sierpnia 2003 r. odmówił przyznania świadczenia. Decyzję uzasadniał tym, że ostatni okres składkowy przypada na [...] września 1999 r., zaś wniosek o rentę złożony został dopiero [...] kwietnia 2003 r. Tak więc przez okres 3 lat, 6 miesiecy i 11 dni nie były płacone składki. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, D. N. podnosił, że to nie jego wina, że zachorował, że na tym terenie gdzie mieszka jest duże bezrobocie, że był zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako szukający pracy i został zakwalifikowany do pracy z pośród stu innych osób, jednakże zachorował. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z [...] grudnia 2003 r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzje w mocy. W jego ocenie skarżący nie wykazał szczególnych okoliczności uniemożliwiających świadczenie pracy, a przecież był zdolny do pracy, skoro niezdolność do pracy została orzeczona dopiero w czerwcu 2003 r. W skardze od Naczelnego Sądu Administracyjnego D.N. wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji, uzasadniając swoje stanowisko jak we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Prezes ZUS w odpowiedzi na skargę wnosi o oddalenie jej. Argumentuje jak w obu decyzjach, zaś na rozprawie rozstrzygniecie sprawy pozostawił do uznania Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). Stosownie do treści art. 13 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz.1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Rozpoznając sprawę należy stwierdzić, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym do przyznania tego świadczenia niezbędne jest łączne spełnienie wszystkich wyżej wymienionych warunków. Podejmując decyzję administracyjną w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, ma obowiązek przestrzegania zasady dochodzenia do prawdy materialnej - art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego - poprzez podejmowanie wszelkich niezbędnych kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Spoczywa na mim także obowiązek wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny materiału dowodowego - art. 77 par. 1 i art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego - oraz obowiązek uzasadnienia rozstrzygnięcia według wymagań określonych w art. 107 par. 3 kodeksu postępowania administracyjnego. Organ administracji rozstrzygając niniejszą sprawę skupił się przede wszystkim na porównaniu daty złożenia przez skarżącego wniosku o rentę ([...] kwiecień 2003 r.) z datą ostatniego okresu składkowego ([...] wrzesień 1999 r.) oraz z datą wydanie orzeczenia lekarskiego o niezdolności do pracy ([...] czerwiec 2003 r.). Jedynie z porównania tych dat organ wywodzi, że przez ponad 3 i pół roku nie były płacone składki i stawia zarzut skarżącemu, że w okresie tym był czas kiedy skarżący był zdolny do pracy, jednakże nie wykazał szczególnych okoliczności uniemożliwiających jej podjecie. Jest to jedyna przesłanka skutkująca odmowę przyznania świadczenia. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego argumentacja ta jest bardzo zawężona i jednostronna. Organ pominął w uzasadnieniach obu decyzji istotne okoliczności znane mu w chwili rozstrzygania sprawy. Nieustosunkowano się, do szeroko podnoszonego przez skarżącego, faktu dużego bezrobocia na terenie O.. Okoliczność ta wymaga zbadania. Pominięto wskazywane przez skarżącego okoliczności poszukiwania przez niego pracy i zakwalifikowania się nawet do pracy w Urzędzie Pracy. Oczywiście fakt bezrobocia nie może stanowić przesłanki wskazującej na wystąpienie w sprawie szczególnych okoliczności uniemożliwiających podjecie pracy. Jednakże, jeżeli okoliczności tę połączy się z aktywnością D.N. w kierunku znalezienia jakiejkolwiek pracy, i pozytywnym działaniem zmierzającym w pierwszej kolejności do poszukiwania pracy, a nie starania się o rentę z tytułu niezdolności do pracy, to całokształtu tych okoliczności nie można w sprawie pominąć. Nie można także pominąć okoliczności, że skarżącemu okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych zakończył się w dniu [...]marca 1999 r., zaś, jak wynika z orzeczenia lekarskiego, całkowita niezdolność do pracy i niezdolność do samodzielnej egzystencji powstała po [...]marca 2001 r., tak więc okres miedzy tymi datami to jedynie około półtora roku. Należy ustalić, czy wskazywany przez skarżącego okres jego wzmożonej aktywności w poszukiwaniu zatrudnienia mieści się także w tym półtorarocznym okresie. Reasumując, w świetle powyższych rozważań należy uznać, że organ administracji nie rozważył całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego, pominął szereg zagadnień istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. W konsekwencji obarczona takimi uchybieniami decyzja - jej uzasadnienie jest nieprzekonywująca. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 132 i 145 par. 1 ppkt 1 c przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) w związku z treścią 83 par. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. O wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.