II SA/Wa 82/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędziowie WSA Janusz Walawski, Olga Żurawska-Matusiak (sprawozdawca), Protokolant spec. Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2013 r. sprawy ze skargi K. J. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską – oddala skargę – Komendant Główny Policji decyzją z [...] października 2012 r. nr [...] , wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 268 a K.p.a. oraz art. 18 ust. 5 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 5 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm. – dalej jako "u.b.ia."), utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z [...] października 2011 r. nr [...] , cofającą K. J. (dalej jako skarżący) pozwolenie na broń palną myśliwską. Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. [...] grudnia 2010 r. zostało wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia skarżącemu przedmiotowego pozwolenia. Podstawą wszczęcia postępowania administracyjnego była dokumentacja przesłana z Komisariatu Policji w [...] , z której wynikało, że gminna Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w [...] uznała K. J. za osobę uzależnioną od alkoholu. Komendant Wojewódzki Policji w [...] , korzystając z dyspozycji art. 15 ust. 5 u.b.ia., zobowiązał skarżącego do przedstawienia aktualnych orzeczeń: lekarskiego i psychologicznego, stwierdzających, że może on dysponować bronią. [...] lutego 2011 r. skarżący przedstawił orzeczenie lekarskie nr [...] , z którego wynikało, iż nie należy on do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 u.b.ia. i może dysponować bronią oraz orzeczenie psychologiczne nr [...] r., z którego wynikało, iż skarżący nie należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 3 u.b.ia. i może dysponować bronią. Wraz z przełożonymi orzeczeniami skarżący przesłał pismo, w którym oświadczył, iż nie jest osobą uzależnioną od alkoholu oraz podkreślił, iż ze względu na tradycje rodzinne wnosi o umożliwienie mu kontynuowania pasji jaką jest łowiectwo. Komendant Wojewódzki Policji w [...] korzystając z przysługującego mu prawa, odwołał się od powyższych orzeczeń – lekarskiego i psychologicznego. Skarżący nie poddał się badaniom przewidzianym przez przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 7 września 2000 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń (Dz. U. z 2000 r. Nr 79, poz. 898 ze zm.). Z tego względu decyzją z [...] października 2011 r., nr [...] Komendant Wojewódzki Policji w [...] cofnął skarżącemu pozwolenie na broń palną myśliwską. Za podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia przyjął art. 18 ust. 5 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.ia. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wskazał, że powodem cofnięcia skarżącemu pozwolenia na broń był fakt, iż skarżacy nie poddał się badaniu w trybie odwoławczym. Nie poddając się procedurze odwoławczej i uniemożliwiając wydanie orzeczeń ostatecznych skarżacy nie potwierdził, że nie należy do osób, o których mowa w art. 15 ust.l pkt 2-4 u.b.ia., tj. osób z zaburzeniami psychicznymi lub o znacznie ograniczonej sprawności psychoruchowej (pkt 2) wykazujących istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego (pkt 3) czy uzależnionych od alkoholu lub substancji psychoaktywnych (pkt 4). Od tej decyzji skarżący wniósł odwołanie do Komendanta Głównego Policji podnosząc, iż poddał się obowiązkowym badaniom lekarskim i psychologicznym, w wyniku których posiada aktualne orzeczenia lekarskie i psychologiczne, które potwierdzają, iż w jego przypadku nie występują przeciwwskazania do dysponowania bronią palną. Ponadto podniósł, że nie poddał się badaniom w trybie odwoławczym z powodów finansowych twierdząc, że w trakcie rozmowy telefonicznej uzyskał informację, że to on ma ponieść koszty tych badań. Zarzucił również, że pomimo przebywania na zwolnieniu lekarskim nie wyznaczono dla niego kolejnego terminu badań lekarskich. Dodatkowo podkreślił, że przez 3 lata bezpiecznie dysponował bronią, a w kole łowieckim ma dobrą opinię. W konkluzji wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji lub uchylenie decyzji tego organu i przekazanie mu sprawy celem potwierdzenia opinii o nim w kole łowieckim oraz wyznaczenie nowego terminu badań w trybie odwoławczym. Po rozpatrzeniu odwołania, wskazaną na wstępie decyzją, Komendant Główny Policji utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie wyjaśniając, że skarżący został poinformowany, iż koszty badań odwoławczych zostaną pokryte przez organ Policji. Organ podał również, że pomimo uzyskania powyższej informacji skarżący nie stawił się na kolejne terminy badań i nie przedłożył wymaganych orzeczeń, które pozwoliłyby na ostateczne ustalenie jego zdolności do dysponowania bronią. Organ wyjaśnił, że w niniejszej sprawie, z uwagi na ochronę interesu bezpieczeństwa i porządku publicznego, należało zastosować przepis art. 18 ust. 5 pkt 2 ustawy o broni i amunicji. Wyjaśnił, że skarżący swoją postawą uniemożliwił dokonanie w formie przewidzianej przez przepisy prawa ustalenia czy ze względów zdrowotnych posiada zdolność do dysponowania bronią palną, a więc szczególnie niebezpiecznym narzędziem. Zdaniem organu taka sytuacja jest nie do pogodzenia z przepisami prawa materialnego, które stanowią, że bronią dysponować można wyłącznie w przypadkach w tych przepisach przewidzianych i mogą to robić jedynie osoby dające gwarancję (ze względu na brak karalności za określone przestępstwa, posiadaną zdolność psychofizyczną oraz ogólną postawę nietworzącą zagrożenia dla otoczenia), że będą to czynić w sposób bezpieczny i zapewniający samokontrolę. Komendant Główny Policji wskazał, że z zebranego materiału dowodowego wynika, iż skarżący takiej gwarancji nie daje, na co wskazują wnioski biegłych opracowujących opinię psychiatryczno-psychologiczną w przedmiocie jego uzależnienia od alkoholu. W opinii tej wskazano, iż skarżący alkohol spożywał ciągami, pił często i wywoływał awantury domowe. Ponadto stwierdzono u niego [...]. Pozwoliło to na stwierdzenie zespołu [...], a to, w ocenie organu wystarczająco dyskwalifikuje go jako posiadacza pozwolenia na broń (art. 15 ust. 1 pkt 4 u.b.ia.) w kontekście przesłanek z art. 18 ust. 5 pkt 2 u.b.ia., mimo iż nie poddał się on odwoławczym badaniom lekarskim i psychologicznym, przewidzianym przez przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 września 2000 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń. Jednocześnie Komendant Główny Policji stwierdził, że zakwestionowane przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] orzeczenia wydane w I instancji nie mają mocy dowodowej i nie mogą przesądzać o zdolności strony do dysponowania bronią, która to zdolność jest w ustalonych okolicznościach co najmniej wątpliwa. Ponadto wskazał, że tej "wątpliwości" przepisy prawa materialnego nie pozwalają "rozstrzygnąć na korzyść strony", przeciwnie – obciąża ona stronę, godząc w racje interesu społecznego, skoro nie poddała się ona badaniom pomimo zobowiązania jej do tego oraz wyprowadzenia jej z błędnego przekonania co do konieczności poniesienia kosztów badań. W skardze na powyższą decyzję, która wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący wnosił o zmianę zaskarżonej decyzji i przywrócenie pozwolenia na broń palna myśliwską, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzucił obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 5 pkt 1 u.b.ia., poprzez uznanie, że odmawia poddania się badaniu lekarskiemu. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 i 10 ust. 1 ustawy K.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz niezapewnienie stronie czynnego uczestnictwa w każdym stadium postępowania, a także brak możliwości wypowiedzenia się przez stronę przed wydaniem decyzji i naruszenie art. 39, art. 42 ust. 2 i 3, art. 43 i art. 44 K.p.a. poprzez niewłaściwe doręczenie decyzji organu. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że w trakcie prowadzenia postępowania administracyjnego nie miał możliwości reprezentowania swoich praw. Skarżący podkreślił, iż nie stawiał się na badania, ponieważ żona, z którą się rozwodzi nie przekazywała mu kierowanej do niego korespondencji, o czym może świadczyć fakt, że na żadnym wezwaniu na badania nie ma jego podpisu. W związku z powyższym stwierdził, że organy prowadzące postępowanie winny przeprowadzić dowód przesłuchania strony, byłej żony oraz dzielnicowego na okoliczności wskazane w treści uzasadnienia skargi oraz nieinformowania skarżącego o toku postępowania i prawach strony. Zdaniem skarżącego organy administracji nie podjęły próby innego sposobu doręczania mu zawiadomień mimo, iż posiadały wiedzę o jego konflikcie z byłą żoną i nie upewniały się, czy zawiadomienie o przesyłce zostało przekazane właściwej osobie. Jednocześnie zaznaczył, iż zgłosi się na badanie lekarskie, gdy zostanie doręczone mu osobiście wezwanie. W odpowiedzi na skargę organ, wnosząc o jej oddalenie, w całości podtrzymał swoją dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Kontrola ta nie odbywa się natomiast według kryteriów słusznościowych. Innymi słowy, przynajmniej zasadniczo, sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy dana decyzja organu administracji publicznej jest słuszna, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany – stosownie do art. 134 P.p.s.a. – zarzutami i wnioskami skargi, uznał, że zaskarżona decyzja Komendanta Głównego Policji z [...] października 2012 r. nie narusza przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania, co czyni skargę niezasadną. Materialnoprawną przesłankę zaskarżonej decyzji stanowi art. 18 ust. 5 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 5 u.b.ia. Stosownie do art. 18 ust. 5 pkt 2 ww. ustawy właściwy organ Policji może cofnąć pozwolenie na broń w przypadku naruszenia przez osobę posiadającą pozwolenie obowiązku poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym, o których mowa w art. 15 ust. 3-5. Zgodnie natomiast z art. 15 ust. 5 ww. ustawy w przypadku ujawnienia okoliczności dostatecznie uzasadniających podejrzenie, iż osoba posiadająca pozwolenie na broń lub zarejestrowaną broń pneumatyczną należy do osób wymienionych w ust. 1 pkt 2-4, właściwy organ Policji może zobowiązać tę osobę do niezwłocznego poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym i przedstawienia wydanych orzeczeń. W przypadku wydania negatywnego orzeczenia lekarz lub psycholog zobowiązany jest zawiadomić o tym właściwy organ Policji. W rozpoznawanej sprawie skarżący został zobowiązany – zgodnie z dyspozycją art. 15 ust. 5 u.b.ia. – do przedstawienia aktualnych orzeczeń – lekarskiego i psychologicznego potwierdzających, że może dysponować bronią. Podstawę do tego zobowiązania stanowiło uzyskanie przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] informacji o nadużywaniu przez skarżącego alkoholu. Skarżący żądane orzeczenia, potwierdzające możliwość dysponowania bronią, przedłożył, lecz organ złożył od nich – zgodnie z przysługującym mu w tym zakresie uprawnieniem określonym w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 7 września 2000 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń (Dz. U. Nr 79, poz. 898 ze zm.) – odwołanie. Skarżący nie stawił się na badania lekarskie i psychologiczne przeprowadzane w trybie odwoławczym, co skutkowało niewydaniem orzeczenia lekarskiego i psychologicznego odpowiednio przez lekarza i psychologa w trybie odwoławczym. W konsekwencji skarżący nie przedłożył ostatecznych orzeczeń lekarskiego i psychologicznego. W tak zarysowanych okolicznościach faktycznych organ był uprawniony do cofnięcia skarżącemu pozwolenia na broń, przyjmując, że naruszył obowiązek poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym i nie przedstawił właściwych (odpowiadających prawu) orzeczeń lekarskiego i psychologicznego. Uznać bowiem należy, że w sytuacji, gdy z inicjatywy którejkolwiek ze stron, zostanie wszczęty, w ramach procedury uzyskiwania orzeczenia lekarskiego i psychologicznego, tryb odwoławczy, to dopiero orzeczenia wydane w tym trybie jako ostateczne, potwierdzają wypełnienie obowiązku określonego w art. 15 ust. 5 ustawy. Zauważyć jednocześnie trzeba, że przepis art. 18 ust. 5 u.b.ia. ma charakter fakultatywny – "właściwy organ Policji może cofnąć pozwolenie na broń". W przypadku decyzji wydanych na zasadzie uznania administracyjnego Sąd, kontrolując ich legalność, uprawniony jest jedynie do badania ich zasadności z prawem, nie może natomiast wnikać w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia sprawy w niej zawartego. Kontrola sądowa zmierza zatem do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawnych dopuszczalne było wydanie decyzji uznaniowej, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego i czy uzasadnił rozstrzygnięcie sprawy dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami. W rozpoznawanej sprawie organ, będąc uprawnionym do wydania decyzji cofającej pozwolenie na broń, działał w granicach przysługującego mu uznania administracyjnego, starannie przedstawiając w decyzji brane pod uwagę przesłanki. Formułując swoją ocenę organ uwzględnił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym opinię psychiatryczno-psychologiczną z [...] listopada 2010 r., wdaną na zlecenie Miejskiej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w [...] . Konkluzja opinii – stwierdzony u skarżącego zespół zależności alkoholowej, pozwoliła organowi na wyprowadzenie wniosku, który Sąd w pełni akceptuje, że skarżący nie może posiadać broni. Nie daje bowiem gwarancji, że będzie z niej bezpiecznie korzystał. Wobec poczynienia takich ustaleń organ zasadnie skorzystał z możliwości przewidzianej przepisem art. 18 ust. 5 pkt 2 u.b.ia. i cofnął skarżącemu pozwolenie na posiadanie broni palnej myśliwskiej przeznaczonej do celów łowieckich. Wydając zaskarżoną decyzję organ nie naruszył wskazanych w skardze przepisów postępowania. Uwzględniając zarzuty odwołania, a zwłaszcza akcentowane przez skarżącego trudności z odbiorem kierowanej do niego korespondencji, organ odwoławczy w piśmie z [...] kwietnia 2012 r., pouczył skarżącego o przysługujących mu uprawnieniach i wskazał na możliwość osobistego umówienia terminów badań lekarskiego i psychologicznego, za przeprowadzenie których kosztami zostanie obciążony organ. Otrzymanie tego pisma skarżący potwierdził w swoim piśmie z [...] lipca 2012 r., kierowanym do organu, w którym ponownie wskazał na trudności z odbiorem korespondencji. Wówczas organ, pismem z [...] sierpnia 2012 r., doręczonym za pośrednictwem Komisariatu Policji w [...] 13 sierpnia 2012 r., przedstawił skarżącemu zasady doręczania pism w postępowaniu administracyjnym, ze wskazaniem, że może podać organowi inny adres dla doręczeń, zastrzec na poczcie doręczanie korespondencji do rąk własnych, założyć skrytkę pocztową, ustanowić pełnomocnika. Skarżący z zaprezentowanych możliwości nie skorzystał i nie wskazał sposobu odbioru korespondencji. Zwrócić zatem należy uwagę, że jak słusznie przyjął organ, zasadą jest doręczanie pism przez pocztę. Doręczanie pism przez pracowników organu lub inne upoważnione osoby lub organy powinno być ograniczone do przypadków szczególnie uzasadnionych. Nie można uznać, aby w realiach rozpoznawanej sprawy taki szczególny przypadek zaistniał i obligował organ do doręczenia skarżącemu – zgodnie z jego wnioskiem – korespondencji za pośrednictwem Komisariatu Policji w [...] . Jednostki Policji powołane są do realizacji innych zadań, szczegółowo opisanych w ustawie o Policji i zasadniczo nie należy do nich doręczanie obywatelom korespondencji. Oczywiście potrzeba taka może zaistnieć i wówczas funkcjonariusze Policji korespondencję doręczają, ale takie wykorzystanie funkcjonariuszy sił porządkowych może mieć miejsce jedynie sporadycznie. Nie wydaje się bowiem zasadnym angażowanie sił Policji w zakresie zarezerwowanym dla innych organów, gdyż niewątpliwie odbywałoby się to ze szkodą dla zadań, do wypełnienia których Policja jest powołana. W rozpoznawanej sprawie na podkreślenie zasługuje, że do skarżącego nie było kierowane jedno pismo, a kilka, co dodatkowo przemawia przeciwko możliwości wykorzystywania przy ich doręczeniu funkcjonariuszy Policji, aczkolwiek pisma najbardziej newralgiczne w sprawie były w ten sposób doręczane. Skoro skarżący nie podał organowi innej formy doręczenia mu korespondencji niż kierowanie jej na adres zamieszkania, organ, stosownie do zastrzeżenia ujętego w piśmie z 1 sierpnia 2012 r., był wobec tego uprawniony do wysyłania jej na adres dotychczasowy. Doręczenia te dokonywane były w trybie art. 43 i art. 44 K.p.a. i wbrew zarzutom skargi procedura przewidziana w tych przepisach została zachowana. Awizacja przesyłek była dokonywana w sposób prawidłowy, natomiast w sytuacji doręczeń dorosłemu domownikowi na wezwaniach zaznaczano, że osoba odbierająca podjęła się oddania przesyłki adresatowi. Nie zachodziła przy tym potrzeba przesłuchiwania na te okoliczności świadków. Uwzględniając powyższe, za niezasadne należy uznać zarzuty skargi odnoszące się do nieprawidłowości przy doręczaniu w toku postępowania administracyjnego pism adresowanych do skarżącego. Na aprobatę nie zasługują też zarzuty naruszenia art. 7 i art. 10 § 1 K.p.a. Organy podjęły bowiem wszelkie czynności zmierzające do wyjaśnienia stanu faktycznego. W sprawie istotne było przedłożenie przez skarżącego ostatecznych badań lekarskiego i psychologicznego, które potwierdziłyby jego zdolność do dysponowania bronią. Skarżący został pouczony, że może sam ustalić dogodny termin badań, a zatem skoro tego nie uczynił i badania w trybie odwoławczym nie zostały przeprowadzone, to organ był uprawniony do uznania, że skarżący odmawia poddaniu się badaniu lekarskiemu i psychologicznemu. Pismem z [...] września 2012 r. organ odwoławczy pouczył skarżącego o przysługującym mu prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Pismo to zostało prawidłowo doręczone skarżącemu w trybie zastępczym, wskazanym w art. 44 K.p.a. Skarżący z przysługujących mu uprawnień nie skorzystał. Taka postawa strony wyklucza możliwość skutecznego formułowania zarzutu niezapewnienia stronie czynnego uczestnictwa w każdym stadium postępowania oraz braku możliwości wypowiedzenia się przez stronę przed wydaniem decyzji. Mając wszystkie powyższe względy na uwadze Sąd, na zasadzie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.