II SA/Wa 820/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej Sędzia WSA Ewa Grochowska - Jung (spr.) Sędzia WSA Joanna Kube Protokolant Agnieszka Bieniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2009 r. sprawy ze skargi Z. N. na orzeczenie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej nagany 1. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie organu I instancji, 2. stwierdza, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu w całości. Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] Rzecznik Dyscyplinarny przy [...] Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej w [...] zażądał wszczęcia postępowania dyscyplinarnego przeciwko Z. N., któremu zarzucił pełnienie w dniu 22 kwietnia 2008 r. służby w stanie nietrzeźwości, czyli naruszenie art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2006 r. Nr 96, poz. 667 ze zm.) – zwanej dalej ustawą o PSP. Jednocześnie Rzecznik Dyscyplinarny zaproponował orzeczenie kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby, zgodnie z treścią art. 117 ust. 1 ustawy o PSP. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] Komisja Dyscyplinarna przy [...] Komendancie Wojewódzkim PSP w [...] odroczyła termin rozprawy z uwagi na brak potwierdzenia doręczenia skarżącemu zawiadomienia o terminie rozprawy. Następnie, po przeprowadzeniu kolejnej rozprawy, orzeczeniem z dnia [...] lipca 2008 r. Komisja Dyscyplinarna uznała Z. N. winnym zarzucanego mu czynu i wymierzyła karę nagany. Orzeczenie to zostało uchylone przez Odwoławczą Komisję Dyscyplinarną przy Komendancie Głównym PSP, a sprawa została przekazana organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia (orzeczenie z dnia [...] września 2008 r. nr [...]). Wobec powyższego Komisja Dyscyplinarna wydała orzeczenie z dnia [...] grudnia 2008 r., którym ponownie uznała skarżącego winnym zarzucanego czynu i wymierzyła karę dyscyplinarną nagany – na podstawie art. 115 ust. 1 oraz art. 117 ust. 1 pkt 2 ustawy o PSP. W odwołaniu Z. N. zarzucił Komisji Dyscyplinarnej rozpoznanie sprawy bez zawiadomienia go o terminie rozprawy, a zatem o pozbawienie strony możliwości obrony. Z zarzutem tym nie zgodziła się jednak Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna, która zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie orzeczeniem z dnia [...] marca 2009 r. utrzymała w mocy orzeczenie organu I instancji – na podstawie art. 437 § 1 kpk. W uzasadnieniu orzeczenia podkreślono, że skarżący nie stawił się na rozprawie przed Komisją Dyscyplinarną, a jego nieobecność uznana została za nieusprawiedliwioną z uwagi na prawidłowe doręczenie wezwania oraz zawiadomienia o terminie rozprawy. Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna potwierdziła ustalenia organu I instancji i wskazała, że w aktach sprawy znajdują się potwierdzenia doręczenia skarżącemu w dniu 20 listopada 2008 r. obydwu wskazanych wyżej dokumentów. Nadto organ II instancji ustalił, że zebrany materiał dowodowy potwierdza popełnienie przez skarżącego zarzucanego mu czynu. W skardze na orzeczenie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej z dnia [...] marca 2009 r. Z. N. podniósł, że organ II instancji nie zwrócił uwagi na uchybienia postępowania przed organem I instancji w postaci braku przesłuchania skarżącego jako obwinionego oraz braku wezwania na takie przesłuchanie. Skarżący zarzucił również uniemożliwienie zapoznania się z aktami sprawy oraz brak informacji o możliwości złożenia uzupełniających wniosków dowodowych przed wszczęciem postępowania dyscyplinarnego. Nadto Z. N. stwierdził, iż na żadnym etapie postępowania nie został poinformowany na piśmie o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, co z kolei uniemożliwiło złożenie przez niego dodatkowych wniosków dowodowych. W odpowiedzi na skargę Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna przy Komendancie Głównym PSP wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe ustalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, ponieważ organy obydwu instancji przy rozpatrywaniu sprawy naruszyły prawo w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Wbrew bowiem ustaleniom organów obydwu instancji nie można uznać, by Z. N. został prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy przed Komisją Dyscyplinarną. Zgodnie z treścią art. 39 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – zwanej dalej kpa, organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Nadto pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy (art. 42 § 1 kpa). W przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania (art. 43 kpa). Przechodząc na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że zarówno wezwanie, jak i zawiadomienie o terminie rozprawy przed Komisją Dyscyplinarną przy [...] Komendancie Wojewódzkim PSP, wyznaczonej na [...] grudnia 2008 r., zostały wysłane do Z. N. za pośrednictwem DHL Express (Poland) Sp. z o.o. Wyjaśnić zatem należy, że przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego wyraźnie wskazują podmioty uprawnione do doręczania pism organów administracji publicznej. Są nimi: poczta, pracownicy organu, przed którym toczy się postępowanie, lub inne upoważnione osoby lub organy. Do tego kręgu nie zostały jednak zaliczone spółki prawa handlowego, które świadczą szeroko rozumiane usługi kurierskie. Zatem korzystając z usług takich spółek organy administracji publicznej muszą liczyć się z ewentualnymi negatywnymi konsekwencjami wyboru innego niż wskazany w treści art. 39 kpa podmiotu doręczającego. Dodać jeszcze trzeba, że pomimo braku dostosowania przepisu art. 39 kpa do brzmienia ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1159 ze zm.), wprowadzającej wyodrębnione usługi tzw. operatora publicznego świadczącego powszechne usługi pocztowe, nie oznacza, iż za "pocztę" można uznać każdego operatora uprawnionego do wykonywania usługi pocztowej. Należy bowiem pamiętać, że jedynie Poczcie Polskiej S.A. powierzono obowiązek wykonywania zadań operatora publicznego (art. 46 ust. 2 ustawy Prawo pocztowe). Zatem użyte w przepisie art. 39 określenie "poczta" należy odnieść wyłącznie do przedsiębiorstwa Poczta Polska S.A., świadczącego powszechne usługi pocztowe. Tymczasem DHL Express (Poland) Sp. z o.o. jest spółką prawa handlowego, która świadczy usługi przewozu przesyłek, w tym również usługi pocztowe, jednak nie przysługuje jej status operatora publicznego. Nadto sposób powiadamiania odbiorcy przesyłki o możliwości i terminie jej odbioru w przypadku nieobecności adresata został uregulowany odrębnie, niż przewiduje to art. 44 kpa. Z treści paragrafu 12 ust. 3 - 5 regulaminu świadczenia usług przewozowych i pocztowych DHL Express (Poland) Sp. z o.o. wynika bowiem, że w przypadku nieobecności Odbiorcy, Kurier pozostawia awizo z zaznaczonym terminem ponownej próby doręczenia przesyłki oraz ze wskazaniem gdzie i kiedy Odbiorca może osobiście odebrać przesyłkę, jeśli podany przez Kuriera termin Odbiorcy nie odpowiada. Natomiast okres przetrzymywania przesyłki awizowanej w przedstawicielstwie DHL Express wynosi 7 dni roboczych, licząc od drugiej próby doręczenia. Po upływie zaś okresu określonego w ust. 4 oraz braku odpowiedzi od Odbiorcy, DHL Express zwraca przesyłkę Nadawcy (www.dhl.com.pl). Nawet gdyby przyjąć, iż doręczenia pism mogą być dokonywane przez wszelkie podmioty świadczące usługi pocztowe w szerokim znaczeniu, to zauważyć należy, że z kopii potwierdzenia odbioru zawiadomienia oraz wezwania na termin rozprawy wynika, iż doręczenie zostało wykonane w dniu 20 listopada 2008 r., jednakże odbiór obydwu przesyłek pokwitowała osoba o nazwisku P. Na pokwitowaniach nie została jednak zamieszczona informacja kim dla skarżącego jest osoba odbierająca przesyłki, brakuje też zobowiązania do oddania ich adresatowi, co z kolei narusza treść art. 43 kpa. Niemniej jednak organy obydwu instancji uznały, że Z. N. był prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy, stąd jego nieobecność na rozprawie nie została uznana za usprawiedliwioną. W ocenie Sądu, powyższa okoliczność, zwłaszcza w kontekście zarzucanych przez skarżącego uchybień proceduralnych, ma istotne znaczenie dla rozpatrywanej sprawy. Wbrew bowiem stanowisku organów administracji publicznej rozpatrujących sprawę nie można przyjąć, by z przekazanych dokumentów wynikał fakt doręczenia skarżącemu wezwania oraz zawiadomienia o terminie rozprawy. Zatem zarzut zawarty w skardze o braku wezwania Z. N. na przesłuchanie (czyli rozprawę) należy uznać za uzasadniony. Pozbawienie strony możliwości udziału w postępowaniu, bez jej winy, wyczerpuje bowiem dyspozycję art. 145 § 1 pkt 4 kpa, a tym samym stanowi podstawę wznowienia postępowania administracyjnego. Wyżej wskazane błędy w postępowaniu administracyjnym przed organem I instancji nie zostały zauważone, ani tym bardziej usunięte, przez organ odwoławczy, dlatego też konieczne było uchylenie decyzji organów obydwu instancji. Przy ponownym rozstrzyganiu sprawy organy administracji publicznej powinny dochować wszelkiej staranności w zapewnieniu Z. N. możliwości aktywnego udziału w postępowaniu, natomiast wybór co do ewentualnego skorzystania z powyższego uprawnienia należy wyłącznie do samego skarżącego. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.