II SA/Wa 821/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras (spraw.), Asesor WSA Jacek Fronczyk, Asesor WSA Joanna Kube, Protokolant Sebastian Olszański, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę - Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku A. K. - pełnomocnika ustawowego małoletniego R. K. (ur. [...] sierpnia 1993 r.) - z dnia 27 grudnia 2004 r., powołując się na art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.), odmówił przyznania dla wyżej wymienionego dziecka skarżącej renty rodzinnej w drodze wyjątku po jego zmarłym w dniu [...] grudnia 2003 r. ojcu P. K. (ur. [...] czerwca 1963 r.). W uzasadnieniu podał, że świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania. Powyższe warunki muszą być spełnione łącznie, a renta rodzinna jest świadczeniem, jakie przysługiwałoby osobie zmarłej. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie, zmarły ojciec dziecka na przestrzeni 40 lat życia legitymował się łącznym okresem ubezpieczenia wynoszącym 6 lat, 1 miesiąc oraz 4 dni i jest to zbyt krótki okres, aby uzasadniał pozytywne rozpatrzenie wniosku. Podał ponadto, że ojciec dziecka w ostatnim dziesięcioleciu przypadającym przed zgonem, udokumentował jedynie 4 miesiące i 13 dni okresu podlegania ubezpieczeniu społecznemu i ostatni udowodniony okres przypada na dzień 28 kwietnia 1994 r., a po tej dacie aż do śmierci, tj. przez ponad 9 lat nie został udokumentowany żaden okres zatrudnienia poparty opłacaniem składek na ubezpieczenie społeczne. Niezależnie od powyższego miał on liczne przerwy w wykonywaniu pracy, a to w latach 1987 - 1990 i 1990 - 1993. Reasumując, nie zostały wykazane żadne szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w podjęciu zatrudnienia i nabyciu przez niego uprawnień do świadczenia na zasadach ogólnych. Tym bardziej, że nie orzeczono wobec niej całkowitej niezdolności do pracy. We wniosku do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 31 stycznia 2005 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, A. K. nie zgodziła się ze stanowiskiem organu administracji i uznała, że aktualnie dołącza zaświadczenia o przebiegu służby wojskowej przez ojca dziecka w dniach od [...] lutego 1986 r. do dnia [...] lutego 1987 r. Ponadto ojciec dziecka odbywał karę pozbawienia wolności i tam również pracował, na co nie ma jednak stosownego zaświadczenia, podobnie jak za okres pracy w [...] Przedsiębiorstwie Budowlanym w latach 1987 - 1988. Wskazała również, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...], utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] stycznia 2005 r. i w uzasadnieniu powołał się na argumentacją podaną już w decyzji pierwszoinstancyjnej dodając jednocześnie, że trudne warunki materialne nie stanowią jedynego kryterium przyznania świadczenia w drodze wyjątku, a okres służby wojskowej ojca dziecka został już zaliczony do stażu pracy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, A. K. wniosła o uchylenie decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2005 r. i w uzasadnieniu powołała się na argumenty przytoczone już we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując w szczególności na trudne warunki materialne jej rodziny. Ponadto dodała, że ojciec dziecka przejawiał oznaki [...] i z tego powodu był całkowicie niezdolny do pracy. Stąd też należy uznać, że są to szczególne okoliczności uzasadniające przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. W odpowiedzi na skargę, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Dodał ponadto, że nie podjął się zbadania stanu zdrowia ojca dziecka, bowiem o tym fakcie nie było mu nic wiadomo, zaś podejrzewanie [...] u niego nie świadczy jeszcze samo w sobie o jego chorobie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Stosownie bowiem do treści art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.), ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym do przyznania tego świadczenia wszystkie wymienione warunki w cyt. przepisie powinny być spełnione łącznie. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, że R. K. jest pozostałym po zmarłym ojcu P. K., członkiem rodziny. Bezspornym również jest to, że nie ma on niezbędnych środków utrzymania zważywszy na trudną sytuację materialną jego matki oraz nie może podjąć pracy ze względu na wiek. Reasumując, opisane powyżej przesłanki upoważniałyby do przyznania mu świadczenia w drodze wyjątku. Jednak poza powyższymi warunkami, kolejną obligatoryjną przesłanką przyznania renty w drodze wyjątku jest uznanie, że tylko wskutek szczególnych okoliczności, nie zostały spełnione przez jego ojca warunki do uzyskania prawa do renty na zasadach ogólnych. Analizując przedmiotową sprawę, Sąd nie dopatrzył się przekroczenia granic uznania administracyjnego przez organ, który w sposób wnikliwy rozpatrzył sporną kwestię i jej rozstrzygnięcie uzasadnił dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami. Zauważyć bowiem należy, że zmarły ojciec dziecka na przestrzeni 40 lat życia udokumentował jedynie 6 lat, 1 miesiąc i 4 dni okresu ubezpieczenia i jest to okres pracy zdecydowanie nieadekwatny do jego wieku. Ponadto z akt sprawy nie wynika, aby przez pozostały okres aktywności zawodowej, pozostawanie bez pracy oraz nieodprowadzanie składek na ubezpieczenie społeczne, nastąpiło z powodu niezawinionych przez niego i niezależnych od jego woli, sytuacji. Sytuacji niezwykłych, nieprzewidzianych, wyjątkowych, specjalnych bądź nieprzeciętnych, a tylko takie można uznać za szczególne okoliczności w rozumieniu art. 83 cyt. ustawy. Nie można również uznać za szczególną okoliczność faktu ewentualnej choroby ojca dziecka [...], bowiem aż do śmierci nie orzeczono wobec niego całkowitej niezdolności do pracy, a przed śmiercią zaprzestał on odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne w dniu 28 kwietnia 1994 r. Słusznie zatem organ uznał, że nie było żadnych przeciwwskazań do jej świadczenia i w konsekwencji odprowadzania składek na ubezpieczenie. Stąd też brak owej przesłanki, uniemożliwia przyznanie dziecku skarżącej świadczenia w drodze wyjątku po jego zmarłym ojcu. Motywy przytoczone przez organ administracji, w dostateczny sposób uzasadniają podjętą decyzję. Takie uzasadnienie mieści się w granicach poprawnego korzystania z uznania administracyjnego i z tej przyczyny, Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa w zaskarżonej decyzji. Na marginesie podnieść należy, że powyższe świadczenie nie ma charakteru socjalnego, przyznawanego wyłącznie według potrzeb, np. ze względu na trudną sytuację materialną. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.