II SA/Wa 822/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula – Dąbrowska (spr.) Sędzia WSA Maria Werpachowska Sędzia WSA Janusz Walawski Protokolant: Anna Siwonia po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2007 r. sprawy ze skargi A. Ł. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji oddala skargę Decyzją z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j.: Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 ze zm.), utrzymał w mocy rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...], którym to rozkazem zwolniono ze służby stałej w Policji A. Ł. W uzasadnieniu stwierdzono, iż A. Ł. w dniu 5 października 2006 r., w formie pisemnej zgłosił wystąpienie ze służby, określając termin zwolnienia na dzień 5 stycznia 2007 r. Jednocześnie zwrócił się o skierowanie go do komisji lekarskiej celem ustalenia stanu zdrowia. Realizując prośbę funkcjonariusza Komendant Główny Policji w dniu [...] listopada 2006 r. skierował A. Ł. do Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSWiA w B. w celu określenia stanu zdrowia i przydatności do dalszej służby w Policji. Następnie w dniu [...] grudnia 2006 r. rozkazem personalnym nr [...], wydanym na podstawie art. 41 ust. 3 oraz art. 45 ust. 3 ustawy o Policji, zwolnił ww. ze służby z dniem 5 stycznia 2007 r. W dniu 20 grudnia 2006 r. funkcjonariusz wystąpił do Komendanta Głównego Policji z kolejnym raportem, w którym wniósł o zmianę terminu zwolnienia ze służby po terminie orzeczenia komisji lekarskiej to jest w lipcu 2007 r. Organ nie wyraził zgody na zmianę terminu zwolnienia ze służby. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego od ww. rozkazu personalnego Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej daty zwolnienia ze służby, ustalając nowy termin zwolnienia ze służby na dzień 31 marca 2007 r. W pozostałym zaś zakresie utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Jako przyczynę zwolnienia skarżącego ze służby organ wskazał okoliczność, iż skarżący złożył pisemne oświadczenie woli o wystąpieniu ze służby, uznając, że cofnięcie oświadczenia woli dokonane przez skarżącego nie było skuteczne. W uzasadnieniu organ wskazał, iż z uwagi na fakt, że funkcjonariusz zgłosił chęć wystąpienia ze służby, zgodnie z art. 41 ust. 3 ustawy o Policji, organ był zobligowany do zwolnienia funkcjonariusza w terminie 3 miesięcy zgodnie z jego oświadczeniem woli z dnia 5 października 2006 r. Stwierdził, iż skarżący nie cofnął skutecznie oświadczenia woli w przedmiocie zwolnienia go ze służby, a jedynie kwestionował sam termin zwolnienia. Wywodził, że nie można było wziąć pod uwagę prośby funkcjonariusza z dnia 20 grudnia 2007 r. o zmianę terminu zwolnienia ze służby albowiem zgodnie z art. 41 ust. 3 ustawy o Policji organ był zobligowany do uwzględnienia wniosku o wystąpienie ze służby w terminie 3 miesięcy. Ponadto stwierdził, iż złożone przez skarżącego oświadczenie nie było dotknięte wadą oświadczenia woli (art. 82-88 kc), tj. nie zaistniały przesłanki umożliwiające skuteczne cofniecie złożonego przez skarżącego oświadczenia woli. Dodatkowo organ wyjaśnił, że nawet gdyby uwzględnił prośbę skarżącego z 20 grudnia 2006 r. o przesunięcie terminu zwolnienia, to i tak termin ten mógłby być wyznaczony na dzień 20 marca 2007 r., a nie na lipiec 2007 r. (czego domagał się skarżący). Powyższa decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji stała się przedmiotem skargi A. Ł. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, skarżący zarzucił rażące naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 82 i art. 87 kc, podnosząc, iż złożone przez niego oświadczenie woli o zwolnieniu ze służby zostało złożone pod presją bezpośredniego przełożonego, wykluczającą stan swobodnego działania pod wpływem przemijającego zaburzenia psychicznego oraz w obawie niebezpieczeństwa majątkowego wynikającego z gróźb przełożonego. Ponadto zarzucił organowi naruszenie art. 43 ust. 1 ustawy o Policji oraz § 4 ust. 1 i § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 22 marca 1973 r. w sprawie ustalania stopnia trwałego uszczerbku na zdrowiu oraz związku śmierci funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej ze służbą wskutek wypadku lub choroby (Dz. U. Nr 11, poz. 83 ze zm.), twierdząc, że zwolnienie ze służby nastąpiło w trakcie leczenia bez zachowania określonego terminu jak również przed określeniem stopnia trwałego uszczerbku na zdrowiu. Skarżący podniósł, iż został nakłoniony i psychicznie zmuszony przez Naczelnika [...] do sporządzenia raportu o zwolnieniu ze służby. Twierdził, iż pierwszy raport o zwolnieniu ze służby złożył 2 października 2006 r. określając termin zwolnienia na dzień 6 kwietnia 2007 r., którego to raportu Naczelnik nie przyjął grożąc mu obniżeniem dodatku służbowego. Wywodził, że był zmuszony złożyć kolejny raport 5 października 2006 r., który zmieniał dwukrotnie i dopiero w czwartym egzemplarzu wpisał datę zwolnienia zaakceptowaną przez Naczelnika, tj. dzień 5 stycznia 2007 r. Twierdził też, iż efektem nakłaniania go do zwolnienia ze służby była choroba nerwowa i dwutygodniowa hospitalizacja na oddziale psychiatrycznym. Podkreślał, iż w raportach o zwolnienie domagał się skierowania go do komisji lekarskiej celem określenia jego stanu zdrowia oraz związku schorzeń ze służbą i stopnia trwałego uszczerbku na zdrowiu. Podnosił, iż dopiero w dniu 20 grudnia 2006 r. dowiedział się, że orzeczenia komisji lekarskiej określającej jego stan zdrowia może spodziewać się w lipcu 2007 r. i w tym samym dniu wniósł prośbę o zmianę terminu zwolnienia (tj. po wydaniu orzeczenia komisji lekarskiej). W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Dodatkowo podniósł, iż w dniu złożenia raportu o zwolnienie ze służby, tj. 5 października 2006 r. skarżący nie przebywał na zwolnieniu lekarskim, był zdolny do pracy, a więc mógł skutecznie złożyć oświadczenie woli. Ponadto podniósł, że skarżący nie cofnął oświadczenia woli w przedmiocie zwolnienia ze służby, więc nie było podstaw do odstąpienia od wydania rozkazu o zwolnieniu go ze służby. Dodał, że sprawa ustalenia stanu zdrowia funkcjonariusza jest przedmiotem odrębnego postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej (§ 1), a kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organ wydając w dniu [...] grudnia 2006 r. rozkaz personalny o zwolnieniu skarżącego ze służby stałej w Policji, miał prawo taki rozkaz wydać na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j.: Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 ze zm.) w oparciu o oświadczenie woli złożone przez skarżącego w dniu 5 października 2006 r. i 20 grudnia 2006 r. Stosownie do tego przepisu, funkcjonariusza zwalnia się ze służby w przypadku pisemnego zgłoszenia przez niego wystąpienia ze służby w terminie 3 miesięcy od dnia pisemnego zgłoszenia przez niego wystąpienia ze służby. Z wykładni tego przepisu jednoznacznie wynika, że organ nie może odmówić zwolnienia funkcjonariusza ze służby, jeżeli zgłosi on żądanie w tym przedmiocie. Wyznaczony trzymiesięczny termin do załatwienia żądania rozpoczyna swój bieg od dnia doręczenia właściwemu komendantowi żądania zwolnienia ze służby. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy podkreślić należy, iż A. Ł. nigdy nie cofnął, nie odwołał swojego pierwotnego oświadczenia woli z dnia 5 października 2006 r. w przedmiocie zwolnienia ze służby. Nie uczynił tego w raporcie z dnia 20 grudnia 2006 r., ani też w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżący domagał się wyłącznie i konkretnie zmiany terminu zwolnienia ze służby. Jak wynika bowiem z akt administracyjnych raportem dnia 5 października 2006 r. skarżący złożył oświadczenie woli w przedmiocie zwolnienia go ze służby. Kolejny raport skarżącego z dnia 20 grudnia 2006 r. nie dotyczył cofnięcia oświadczenia woli w przedmiocie zwolnienia ze służby, lecz daty zwolnienia ze służby. Słusznie więc przyjął organ, iż w dacie zwolnienia [...] grudnia 2006 r. skarżący nie cofnął oświadczenia woli w przedmiocie zwolnienia go ze służby a tym samym nie mógł mieć zastosowania art. 61 Kc. Odnosząc się do zarzutów skargi w przedmiocie uchylenia się od skutków oświadczenia woli w zakresie zwolnienia ze służby Sąd zważył. W orzecznictwie przyjęto, iż złożenie oświadczenia woli, co do zgłoszenia wystąpienia ze służby podlega per analogia przepisom Kodeksu cywilnego (por. wyrok NSA z dnia 25 maja 2004 r. sygn. akt OSK 189/04, nie publ.). Zgodnie z art. 82 Kc nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Dotyczy to w szczególności choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego, chociażby nawet przemijającego, zaburzenia czynności psychicznych. Możliwe jest też uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu lub groźby bezprawnej (art. 87 Kc). Zauważyć należy, iż dopiero na etapie skargi do Sądu skarżący podniósł po raz pierwszy, iż w dniu 5 października 2006 r., tj. w dniu złożenia pierwotnego oświadczenia woli o zwolnieniu ze służby, nie mógł skutecznie złożyć takiego oświadczenia, ponieważ znajdował się pod wpływem leków psychotropowych. Dopiero na etapie skargi do Sądu na dowód swoich twierdzeń dołączył kserokopię książeczki zdrowia z zaordynowanym wpisem leku (nieczytelnym) (k - 7 akt sprawy). Zauważyć jednak należy, iż w dniu składania oświadczenia, tj. 5 października 2006 r. i w dniach następnych, skarżący nie przebywał na zwolnieniu lekarskim. Nie można zatem w żaden sposób stwierdzić, iż fakt przyjmowania bliżej nieokreślonego w nazwie leku spowodował, iż w chwili składania oświadczenia woli o zwolnieniu ze służby skarżący znajdował się pod wpływem leków psychotropowych wyłączających jego świadomość – tj., że doszło do złożenia oświadczenia woli w sytuacji określonej w art. 82 Kc. Odnosząc się zaś do zarzutu skarżącego, poniesionego również po raz pierwszy dopiero w skardze do Sądu, a dotyczącego złożenia oświadczenia woli o zwolnieniu ze służby pod presją bezpośredniego przełożonego należy stwierdzić, iż brak jest jakichkolwiek dowodów na okoliczność, iż takie okoliczności faktyczne zaistniały w dacie składania oświadczenia woli przez skarżącego. Reasumując należy stwierdzić, iż organ uwzględniając skutecznie złożone oświadczenie woli skarżącego o zwolnieniu ze służby z dnia 5 października 2006 r. realizował obowiązek nałożony nań przez art. 41 ust. 3 ustawy o Policji. Podkreślić też należy, iż organ nie miał możliwości odstąpienia od wydania rozkazu o zwolnieniu jeżeli funkcjonariusz złożył stosowne oświadczenie woli. Skoro A. Ł. nigdy nie cofnął oświadczenia woli o zwolnieniu go ze służby organ zobligowany był na mocy art. 41 ust. 3 ustawy o Policji do wydania decyzji w tym przedmiocie. Termin zwolnienia (3 – miesięczny) określa przepis prawa art. 41 ust. 3 ustawy o Policji, więc brak było możliwości uwzględnienia wniosku skarżącego w przedmiocie przesunięcia terminu do zwolnienia ze służby. Na koniec dodać należy, iż sąd administracyjny dokonuje kontroli legalności decyzji na dzień jej wydania. W dacie wydania zaskarżonej decyzji organowi nie były znane okoliczności podniesione dopiero na etapie skargi, a dotyczące składania oświadczenia woli w okolicznościach przewidzianych w art. 82-87 Kc. Nie można więc było stwierdzić, aby w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki określone w tych przepisach uzasadniające uchylenie się od skutków prawnych złożonego przez skarżącego oświadczenia woli. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.