II SA/Wa 822/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj Sędziowie WSA Przemysław Szustakiewicz Janusz Walawski (spr.) Protokolant Bartosz Piwoński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2010 r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego 1. oddala skargę, 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat M. C. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) oraz kwotę 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) stanowiącą 22% podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Prezes Rady Ministrów, działając na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.), w dniu [...] stycznia 2010 r. wydał decyzję nr [...], którą odmówił R. M. przyznania emerytury specjalnej. W uzasadnieniu decyzji organ podał, iż świadczenie specjalne może być przyznane osobie posiadającej wybitne i niepowtarzalne zasługi w jakiejś dziedzinie aktywności np. zawodowej, artystycznej, społecznej czy politycznej oraz w przypadku zaistnienia nadzwyczajnych, wyjątkowych zdarzeń losowych. Sytuacja bytowa wnioskodawcy, choć brana pod uwagę, nie może być jedyną przesłanką uzasadniającą przyznanie takiego świadczenia. Okoliczności wynikające z uzasadnienia wniosku (choroba dziecka) i nadesłanych dokumentów nie dają podstaw do przyznania świadczenia specjalnego. Ten sam organ, po rozpoznaniu wniosku R. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), w dniu [...] marca 2010 r. wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję poprzedzającą. W uzasadnieniu organ przedstawił stan faktyczny sprawy, ze szczególnym uwzględnieniem okoliczności związanych z chorobą dziecka wnioskodawczyni ([...] ), jej chorobą [...], jak również jej sytuacją materialnej i rodzinnej. Zdaniem organu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia. Ustawodawca pozostawił wyłącznemu uznaniu Prezesa Rady Ministrów, jakie okoliczności uprawniające do nabycia świadczenia specjalnego należy uznać za szczególne. Są nimi jasno i dokładnie udokumentowane okoliczności, które wskazują, że osoba ubiegająca się o to świadczenie, podczas swojego życia osiągnęła wybitne i niepowtarzalne zasługi dla kraju np. w życiu politycznym, naukowym, społecznym czy też gospodarczym, a jej obecna sytuacja socjalno – bytowa jest rażąco niesprawiedliwa do tych osiągnięć. Wnioskodawczyni osiągnięć takich nie posiada. Drugą przesłanką uzasadniająca przyznanie wnioskowanego świadczenia jest szczególne zdarzenie losowe, przy czym musi ono mieć charakter nadzwyczajny, wyjątkowy. Niewątpliwie, w ocenie wnioskodawczyni, jej sytuacja do takich należy, ale jest to jej subiektywna ocena. Sama trudna sytuacja materialna, wynikająca z chęci sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawnym synem jest niewystarczająca do przyznania przedmiotowego świadczenia. Świadczenie to nie ma bowiem charakteru socjalnego i jego adresatem są osoby, o których mowa powyżej. Decyzja Prezesa Rady Ministrów utrzymująca w mocy decyzję poprzedzającą stała się przedmiotem skargi wniesionej przez R. M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze podniosła ona, że nie zgadza się z uzasadnieniem zaskarżonej decyzji, a w szczególności, że organ nie uznał jej sytuacji życiowej za szczególną. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Pełnomocnik skarżącej ustanowiony z urzędu na rozprawie w dniu 5 października 2010 r. złożył pismo procesowe – "załącznik do protokołu rozprawy", w którym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, oraz przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zdaniem pełnomocnika skarżącej organ wydając zaskarżoną decyzję naruszył art. 7, 77, 80 i art. 107 § 3 Kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Odmawiając skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia, Prezes Rady Ministrów wydał decyzję na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1277 ze zm.). Zgodnie z art. 82 ust. 1 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Prezes Rady Ministrów w szczególnie uzasadnionych przypadkach może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie. Z użytego w tym przepisie sformułowania "może przyznać" wynika, że podejmowane na tej podstawie decyzje mają charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ posiada swobodę działania i możliwość wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy. Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji jest ograniczona. Nie obejmuje ona bowiem celowości zaskarżonej decyzji. Sąd może zatem tylko badać, czy decyzja nie nosi cech dowolności, a więc czy organ rozstrzygający zebrał cały materiał dowodowy i dokonał wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Przytoczony przepis nie określa przesłanek, jakie decydują o tym, iż konkretna sytuacja jest "uzasadnionym przypadkiem". Ustawodawca nie określił w nim żadnych kryteriów, których spełnienie uzasadniałoby przyznanie świadczenia określonego w tym przepisie. Uznanie czy dane okoliczności są "uzasadnionym przypadkiem", czy też nie, ustawodawca pozostawił Prezesowi Rady Ministrów. Wydając decyzję administracyjną na podstawie art. 82 ust. 1 przedmiotowej ustawy, organ jest związany rygorami procedury administracyjnej. Obowiązek ten wynika z art. 124 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, który stanowi, że w postępowaniu w sprawach o świadczenia określone w ustawie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że niniejsza ustawa stanowi inaczej. Zgodnie z tym przepisem Prezes Rady Ministrów ma obowiązek przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 Kpa), a więc podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Jest zobowiązany do należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 Kpa). Musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 Kpa) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 Kpa. W niniejszej sprawie Prezes Rady Ministrów przestrzegał wszystkich tych reguł procesowych, czego dowodem jest zebrany w sprawie materiał dowodowy i uzasadnienie zaskarżonej decyzji, w której przedstawiono wszystkie okoliczności faktyczne w sprawie i na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego Prezes Rady Ministrów odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia. Zdaniem Sądu, zaskarżonej decyzji nie można przypisać przekroczenia granic uznania administracyjnego. Prezes Rady Ministrów prawidłowo ustalił, że skarżąca nie legitymuje się żadnymi wybitnymi zasługami w jakiejkolwiek dziedzinie mającej znaczenie dla kraju. Fakt, że sprawuje ona samodzielną opiekę nad chorym dzieckiem nie może być uznany za taką zasługę. Natomiast niekwestionowana sytuacja bytowa skarżącej sama w sobie nie stanowi wystarczającej podstawy do przyznania przedmiotowego świadczenia. Stąd też Sąd uznał, że Prezes Rady Ministrów należycie wykazał, że w niniejszej sprawie nie zostały przez skarżącą spełnione przesłanki, o których mowa w powołanym art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, co uzasadniało odmowę przyznania skarżącej świadczenia specjalnego. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.