II SA/Wa 822/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędziowie WSA Ewa Grochowska-Jung (spr.), Iwona Dąbrowska, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi W. W. na orzeczenie Komendanta [...] Policji z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o wymierzeniu kary dyscyplinarnej - oddala skargę - Komendant [...] Policji orzeczeniem nr [...] z dnia [...] lutego 2014 r., działając na podstawie art. 135n ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.), utrzymał w mocy orzeczenie Komendanta Rejonowego Policji [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. o uznaniu winnym [...] W. W. popełnienia zarzucanych czynów i wymierzeniu kary dyscyplinarnej wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny. Komendant Rejonowy Policji [...] orzeczeniem nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. uznał [...] W. W. winnym popełnienia zarzucanych mu czynów i wymierzył karę dyscyplinarną wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe obwinionego o to, że: 1. w dniu [...] lipca 2013 r. około godz. [...] na podjeździe do garażu podziemnego przy ul. [...] w [...], będąc w czasie wolnym od służby, naruszył dyscyplinę służbową oraz zasady etyki zawodowej policjanta w ten sposób, że po uprzednim przedstawieniu się jako funkcjonariusz Policji, podjął czynności służbowe wobec G. i J. G., P. B. oraz M. K. dążąc do ich obezwładnienia i zatrzymania, stosując przy tym nieadekwatne do sytuacji, a zarazem niedozwolone prawem środki przymusu bezpośredniego w postaci uderzeń ręką w twarz i inne części ciała, tj. czyn z art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w zw. z § 8 załącznika do zarządzenia nr 805 Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 roku w sprawie Zasad etyki zawodowej policjanta (Dz. Urz. KGP z 2004 roku Nr 1, poz. 3); 2. w miejscu i czasie jak w pkt 1 naruszył zasady etyki zawodowej policjanta w ten sposób, że na zwracane mu przez świadków zdarzenia uwagi o niewłaściwym zachowaniu, jako policjanta, reagował agresywnie używając przy tym w miejscu publicznym słów powszechnie uznawanych za obelżywe, czym podważył społeczny wizerunek Policji jako formacji, w której pełni służbę, tj. czyn z art. 132 ust. 1 ustawy o Policji w zw. z § 23 załącznika do zarządzenia nr 805 Komendanta Głównego Policji w sprawie Zasad etyki zawodowej policjanta. W odwołaniu od powyższego orzeczenia obrońca obwinionego zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu obrazę art. 134e ust. 1 ustawy o Policji, poprzez niewyjaśnienie okoliczności sprawy; obrazę art. 135g ust. 1 ustawy o Policji, poprzez odstąpienie od obowiązku badania i uwzględnienia okoliczności przemawiających na korzyść obwinionego oraz błędne ustalenie stanu faktycznego. Wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia i umorzenie postępowania, względnie uchylenie w całości i przekazanie do ponownego rozpoznania. Komendant [...] Policji w orzeczeniu z dnia [...] lutego 2014 r. utrzymującym w mocy orzeczenie I instancji wskazał, że ocenił zgromadzony materiał dowodowy i uznał, że jest on wystarczający do wydania orzeczenia, co do stopnia zawinienia sprawcy oraz wymierzenia kary dyscyplinarnej spełniającej dyspozycję art. 134h ust. 1 ustawy o Policji. Dalej wyjaśnił, że nie znalazł przesłanek do uchylenia orzeczenia I instancji. Ustalenia dokonane w toku postępowania dyscyplinarnego znajdują umocowanie w materiale dowodowym, a orzeczona kara dyscyplinarna jest współmierna zarówno do charakteru czynu, jak i stopnia zawinienia sprawcy. Popełnienie czynów objętych zarzutami zostało dowiedzione [...] W. W. w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości. Zachowanie obwinionego w sposób ewidentny świadczy, iż zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego dopuścił się w sposób umyślny z zamiarem bezpośrednim. Organ zauważył, że wyznaczenie na niższe stanowisko służbowe jest zgodne z treścią art. 134d cytowanej ustawy o Policji i oznacza odwołanie lub zwolnienie z dotychczas zajmowanego stanowiska służbowego i powołanie lub mianowanie na stanowisko służbowe niższe od dotychczas zajmowanego. Wymierzona kara jest współmierna do charakteru popełnionego czynu i stopnia zawinienia policjanta. Podejmując decyzję o wymierzeniu kary wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe organ orzekający uwzględnił okoliczności przemawiające na korzyść obwinionego, tj. dotychczasowy przebieg służby, jego niekaralność dyscyplinarną oraz opinię wystawioną przez bezpośredniego przełożonego. Wskazał, że obwiniony jest oficerem z ponad dwudziestotrzyletnim stażem służby i powinien postępować w taki sposób, aby dawać rękojmię, że spełnia wymagania jakie stawia przed nim służba w Policji. Podkreślił, że służbę w Policji może pełnić osoba o nieposzlakowanej opinii podlegająca szczególnej dyscyplinie służbowej. Popełnienie przez obwinionego zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego spowodowało utratę zaufania do jego osoby ze strony przełożonych. Powyższe orzeczenie stało się przedmiotem skargi W. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł on o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Wydanemu orzeczeniu zarzucił błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez: nieustalenie czy obwiniony na początku interwencji podał stopień, imię i nazwisko oraz okazał legitymację służbową; błędne ustalenie, że obwiniony atakował czterech młodych mężczyzn; błędną subsumpcję zeznań światka H. M. w świetle nagrań monitoringu poprzez niemożliwość ubliżania świadkowi przez obwinionego przed przyjazdem Policji; błędną subsumpcję zeznań świadka D. S. poprzez odmówienia im waloru wiarygodności z uwagi na szczególnie bliski stosunek do obwinionego; błędną ocenę faktycznej treści nagrania monitoringu, a w szczególności faktycznie podejmowanych czynności przez obwinionego, świadka D. S. oraz J. G., G. G., M. K. i P. B. w świetle zeznań świadków. Ponadto zarzucił obrazę art. 135l ust. 1 ustawy o Policji poprzez nieuzupełnienie materiałów postępowania w zakresie dowodu z opinii biegłego z zakresu technik audiowizualnych oraz dowodu z opinii biegłego z zakresu technik interwencji oraz obrazę art. 135n ust. 3 ustawy o Policji poprzez nierozpatrzenie odwołania w oparciu o ustalenia stanu faktycznego dokonane samodzielnie przez organ II instancji. W odpowiedzi na skargę Komendant [...] Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym orzeczeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Oznacza to, iż sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z obowiązującymi przepisami prawa. Rozpatrywana pod tym kątem skarga W. W. nie zasługuje na uwzględnienie. Sposób i tryb prowadzenia postępowania dyscyplinarnego przeciwko funkcjonariuszom Policji reguluje rozdział 10 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.). Zgodnie z art. 132 ust. 1 ustawy o Policji, funkcjonariusz odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów (art. 132 ust. 2 ustawy). W ust. 3 powołanego wyżej art. 132 ustawy o Policji, wskazano ogólny katalog przypadków, będących przykładami naruszenia dyscypliny służbowej przez policjanta, który nie jest zamknięty, ale stanowi przykład formy niedopełnienia obowiązków przez funkcjonariusza Policji. Stosownie do treści art. 132a tej ustawy, przewinienie dyscyplinarne jest zawinione wtedy, gdy policjant: ma zamiar jego popełnienia, to jest chce je popełnić albo przewidując możliwość jego popełnienia, na to się godzi; nie mając zamiaru jego popełnienia, popełnia je jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość taką przewidywał albo mógł i powinien przewidzieć. Wina określona w powołanym przepisie związana jest zarówno z umyślnym, jak i nieumyślnym przewinieniem dyscyplinarnym. Stopień winy powinien mieć wpływ na wymiar kary, bowiem zgodnie z art. 134h ust. 1 ustawy o Policji, wymierzona kara powinna być współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia, w szczególności powinna uwzględniać okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutki, w tym następstwa dla służby, rodzaj i stopień naruszenia ciążących na obwinionym obowiązków, pobudki działania, zachowanie obwinionego przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu oraz dotychczasowy przebieg służby. W myśl art. 135g ust. 1 powołanej ustawy, przełożony dyscyplinarny i rzecznik dyscyplinarny są obowiązani badać oraz uwzględniać okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego. Obwinionego uważa się za niewinnego, dopóki wina jego nie zostanie udowodniona i stwierdzona prawomocnym orzeczeniem. Niedające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na korzyść obwinionego (ust. 2). Zgodnie z art. 134 cytowanej ustawy karami dyscyplinarnymi są: 1) nagana; 2) zakaz opuszczania wyznaczonego miejsca przebywania; 3) ostrzeżenie o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku; 4) wyznaczenie na niższe stanowisko służbowe; 5) obniżenie stopnia; 6) wydalenie ze służby. Przedstawiona w powyższym przepisie gradacja kar jest swego rodzaju stopniowaniem środków, jakie mogą być zastosowane w konkretnej sprawie. Ustawodawca nie określił natomiast jakiemu przewinieniu służbowemu odpowiada każdy z nich. Pozostawił to do uznania właściwego organu. Kontrola sądu w tym zakresie sprowadza się w istocie do oceny, czy organ zbadał sprawę w zakresie dyrektyw ustawowych, jak również czy zebrał i rozważył cały materiał dowodowy, oraz czy uwzględnił dotychczasowy przebieg służby. W rozpoznawanej sprawie – w ocenie Sądu – jej stan faktyczny, a w szczególności okoliczności popełnienia przez W. W. przewinień dyscyplinarnych, nie budzą wątpliwości. Również wymierzenie skarżącemu kary dyscyplinarnej wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe nie stanowi dowolności co do zastosowanej sankcji i nie może być poczytywane za nadmierną represję w stosunku do popełnionych przewinień dyscyplinarnych. Sąd, dokonując analizy całości materiału zgromadzonego w postępowaniu dyscyplinarnym, nie stwierdził uchybień w zakresie zbierania dowodów, ani też nie dopatrzył się błędów w ustaleniach faktycznych, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zatem zarzuty skarżącego w tym zakresie są chybione, bowiem organy obu instancji prawidłowo zebrały i oceniły dowody, a w konsekwencji zasadnie uznały, że skarżący dopuścił się przewinień dyscyplinarnych. Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi w pierwszej kolejności dotyczących błędnego ustalenia stanu faktycznego, należy wskazać, że nie zasługują one na uwzględnienie. Skarżący sam w trakcie postępowania dyscyplinarnego wyjaśnił, że w momencie zajścia przedstawił się z imienia i nazwiska oraz poinformował, że jest policjantem (k-22-24 akt administracyjnych). Natomiast organ wskazał, że ze zgromadzonych materiałów nie wynika, aby obwiniony okazał legitymację służbową (k-83 akt administracyjnych). Zatem zarzut nieustalenia, czy skarżący na początku interwencji podał swoje dane jest niezrozumiały, zwłaszcza w obliczu złożonego w postępowaniu oświadczenia. Sąd w pełni popiera stanowisko organu zawarte w orzeczeniu II instancji w którym, wyjaśnił dlaczego uznano, że skarżący atakował czterech mężczyzn (przywołane w tym zakresie zeznania świadków, nagrania z kamery monitoringu), zachowywał się agresywnie i wyrażał się wulgarnie w stosunku do świadków zdarzenia (w tym również do H. M.), a także dlaczego odmówił wiarygodności zeznaniom światka D. S., dlatego też zarzuty skargi w tym zakresie uznaje za bezzasadne. Organ ustalił bowiem powyższe okoliczności na podstawie zebranego materiału dowodowego i ocenił zgodnie z prawem, czego wyraz dał następnie w zaskarżonym orzeczeniu. Odnosząc się natomiast do zarzutu obrazy art. 135l ust 1 ustawy o Policji poprzez nieuzupełnienie materiału dowodowego o dowód z opinii biegłego z zakresu technik audiowizualnych i technik interwencji, należy wskazać również, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Słusznie organ wywodzi, że korzystanie z tego dowodu może mieć miejsce w sytuacji, gdy stwierdzenie okoliczności mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy wymaga wiadomości specjalnych. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie nie było takiej potrzeby, bowiem ocena przebiegu zdarzenia utrwalonego w formie monitoringu, jak również adekwatności i zasadności użycia środków przymusu bezpośredniego przez skarżącego nie wykraczała poza granice wiedzy posiadanej przez organ. Należy zatem stwierdzić, że oba zarzucane skarżącemu czyny były przez niego zawinione, a w konsekwencji organ prawidłowo wymierzył mu karę dyscyplinarną. Skarżący nie może czynić organowi dyscyplinarnemu skutecznego zarzutu pominięcia istotnych dla prawidłowego rozpatrzenia sprawy okoliczności faktycznych oraz bezpodstawnej odmowy uwzględnienia składanych wniosków dowodowych. Skoro bowiem w oparciu o dowody zgromadzone w postępowaniu dyscyplinarnym organ prawidłowo uznał, iż okoliczności popełnienia przez skarżącego przewinienia dyscyplinarnego nie budzą wątpliwości, to kierując się zasadą ekonomiki procesowej i szybkości postępowania, słusznie nie rozszerzał postępowania dowodowego o czynności, które nie miały dla sprawy znaczenia, albo tylko ustalające na nowo okoliczności już dostatecznie ustalone. Sąd nie poparł również zarzutu skarżącego dotyczącego nierozpatrzenia odwołania w oparciu o ustalenie stanu faktycznego dokonanego samodzielnie przez organ II Instancji. Należy bowiem mieć na uwadze, że postępowanie dyscyplinarne jest szczególnym rodzajem postępowania, uregulowanym w rozdziale 10 cytowanej ustawy oraz odpowiednio w przepisach kodeksu postępowania karnego (art. 135p ust. 1 ustawy o Policji). Skoro zatem art. 135l ust. 1 ustawy o Policji wskazuje, że w postępowaniu odwoławczym rozpoznanie sprawy następuje na podstawie stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu dyscyplinarnym, jeżeli jest to potrzebne do prawidłowego wydania orzeczenia, wyższy przełożony dyscyplinarny może uzupełnić materiał dowodowy, zlecając rzecznikowi dyscyplinarnemu prowadzącemu postępowanie dyscyplinarne wykonanie czynności dowodowych, określając ich zakres, a dodatkowo art. 135m ust. 8 cytowanej ustawy takie samo uprawnienie daje komisji powołanej przez wyższego przełożonego dyscyplinarnego do zbadania zaskarżonego orzeczenia, to tylko w takim zakresie możliwe jest samodzielne ustalenie stanu faktycznego przez organ II instancji. Skoro w rozpoznawanej sprawie zaleceń takich nie było to nie można czynić zarzutu organowi II instancji, że czynności takich nie wykonał. Konkludując, należy stwierdzić, że materiał dowodowy w niniejszej sprawie został zebrany w sposób prawidłowy i wyczerpujący, a okoliczności popełnienia przez W. W. zarzucanych mu czynów nie budzą wątpliwości. Komendant [...] Policji w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego wyjaśnił szczegółowo, w oparciu o jakie dowody ustalono stan faktyczny w sprawie, wskazał, dlaczego uznał winę skarżącego za udowodnioną, odniósł się także do zarzutów odwołania. Wymierzona skarżącemu kara jest współmierna do charakteru popełnionych czynów i stopnia zawinienia funkcjonariusza. W takim stanie rzeczy, wydane w sprawie orzeczenia należy uznać za prawidłowe, zaś zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione, mające jedynie charakter polemiczny. Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.