II SA/Wa 825/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Sędziowie WSA Adam Lipiński (spr.), Sławomir Antoniuk, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2014 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] marca 2014 r. utrzymał w mocy swoją poprzedzającą decyzję z dnia [...] lipca 2011 r. o odmowie przyznania P. S. renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Podstawę prawną wydania decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 1440 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż P. S. urodził się w 1951 r. Całkowita niezdolność do pracy i niezdolność do samodzielnej egzystencji została u niego ustalona orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS od dnia [...] lutego 2009 r. Z dokumentacji rentowej wynika, że zainteresowany udokumentował 23 lata, 8 miesięcy i 2 dni okresów składkowych. Natomiast w 10-leciu przed dniem powstania całkowitej niezdolności do pracy – zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym – nie został udowodniony żaden z tych okresów. W okresach od dnia [...] kwietnia 1979 r. do dnia [...] sierpnia 1980 r., od dnia [...] grudnia 1992 r. do dnia [...] kwietnia 1994 r., od dnia [...] lipca 1997 r. do dnia [...] czerwca 1998 r. oraz od ustania ostatniego okresu zatrudnienia, tj. od dnia [...] września 1998 r. do daty powstania całkowitej niezdolności do pracy – to jest przez okres wynoszący łącznie ponad 14 lat P. S. nie podejmował zatrudnienia ani innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym oraz ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi. Przeprowadzona analiza akt sprawy nie wskazuje, aby w wykazanych przerwach zainteresowany nie mógł kontynuować zatrudnienia na skutek szczególnych okoliczności spowodowanych stanem zdrowia lub innymi przyczynami. W tym stanie faktycznym sprawy, w ocenie organu, zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala przyjąć, że zachodzą szczególne okoliczności, które uniemożliwiły nabycie prawa do świadczenia w trybie zwykłym, z przyczyn zasługujących na potraktowanie jako szczególne, w rozumieniu art. 83 wskazanej na wstępie ustawy. Trudna obecnie sytuacja materialna zainteresowanego nie jest tu wystarczająca dla przyznania wnioskowanego świadczenia. P. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe rozstrzygnięcie. Wskazywał na swój ogólny staż pracy, bardzo zły obecnie stan zdrowia. Wskazał, iż utrzymuje się jedynie z zasiłku z opieki społecznej (389 zł). Podkreślił, iż choruje już od 2004 r., a od 2009 r. jest całkowicie niepełnosprawny. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w odpowiedzi na skargę, wnosił o jej oddalenie, wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona, czyli w tej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Tak więc Sąd ten nie orzeka o świadczeniu, ale jedynie bada czy zaskarżona decyzja administracyjna jest zgodna z obowiązującym prawem. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym do przyznania tego świadczenia niezbędne jest łączne spełnienie wszystkich wyżej wymienionych warunków. Dochodzone świadczenie nie jest bowiem świadczeniem przyznawanym z uwagi na potrzeby, nawet najbardziej uzasadnione, ale świadczeniem pochodnym od okresów opłacania składek na ubezpieczenie społeczne. Art. 83 ust. 1 ustawy umożliwia przyznanie świadczenia społecznego jeżeli istnieją szczególnie uzasadnione okoliczności usprawiedliwiające brak spełniania wymaganych w trybie zwykłym przesłanek do otrzymania świadczenia (jak np. brak zachowania wymaganych okresów w opłacaniu składek) przy jednoczesnej niemożności podjęcia pracy przez starającego się o to świadczenie z uwagi na jego wiek lub orzeczoną niezdolność do wykonywania pracy albo inne niezależne od niego okoliczności. Podkreślenia wymaga to, że pojęcie "w drodze wyjątku" nie dotyczy wyjątkowych potrzeb czy niedostatku, sytuacji życiowej starającego się o to świadczenie, ale zaistnienie w niniejszej sprawie szczególnych okoliczności usprawiedliwiających niemożność uzyskania danego świadczenia w trybie zwykłym. W niniejszej sprawie nie wykazano szczególnych okoliczności, które mogły mieć wpływ na niemożność uzyskania przez P. S. uprawnień rentowych w trybie zwykłym. Jak wynika ze zgromadzonych w sprawie administracyjnej dokumentów urodzony w 1951 r. skarżący całkowicie zaprzestał pracy od dnia [...] września 1998 r. Jego całkowita niezdolność do pracy datuje się dopiero od dnia [...] lutego 2009 r., co wynika z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] lutego 2014 r. Orzecznik ten wskazał również, iż od jesieni 2003 r. skarżący jest częściowo niezdolny do pracy. Zatem stan zdrowia nie może stanowić o przyczynie nieświadczenia przez P. S. pracy od 1998 r. oraz usprawiedliwiać wcześniejsze przerwy w zatrudnieniu w okresach od dnia [...] kwietnia 1979 r. do dnia [...] sierpnia 1980 r., od dnia [...] grudnia 1992 r. do dnia [...] kwietnia 1994 r., od dnia [...] lipca 1997 r. do dnia [...] czerwca 1998 r. Wskazać tu także należy, iż z wcześniejszego orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] maja 2004 r. wynika, iż nie ma podstaw do orzekania o jakiejkolwiek niezdolności do pracy skarżącego przed dniem [...] marca 2000 r. W oświadczeniu z dnia [...] lipca 2012 r. P. S. brak zatrudnienia tłumaczył faktem przebywania na utrzymaniu konkubiny (do 2009 r.), później od dnia [...] lutego 2011 r. zamieszkał u swojej siostry. Bacząc na całokształt materiału dowodowego niniejszej spawy, należy potwierdzić zasadność decyzji zaskarżonej i utrzymanej nią w mocy decyzji z dnia [...] lipca 2011 r. W niniejszej sprawie brak jest jakichkolwiek okoliczności niezależnych od skarżącego, które usprawiedliwiałyby łączny czternastoletni okres braku zatrudnienia. Skarżący, liczący obecnie 63 lat, rozpoczął pracę w marcu 1970 r. Legitymuje się co prawda ponad 23-letnim okresem składkowym, jednakże okres ten w ¾ składa się z okresów pobierania zasiłków dla bezrobotnych. Z ustaleń organu wynika, iż skarżący, z zawodu tokarz oraz operator koparki, pozostawał również bez pracy w okresach, gdy nie było poważniejszych trudności ze znalezieniem zatrudnienia (np. od dnia [...] kwietnia 1979 r. do dnia [...] sierpnia 1980 r., od dnia [...] grudnia 1992 r. do dnia [...] kwietnia 1994 r.). Odpowiadając na zarzuty skargi, wskazać należy, iż niniejszej sprawy nie można ograniczać jedynie do faktu wypracowania ponad 23-letniego okresu składkowego oraz obecnego stanu zdrowia skarżącego, ale istotne znaczenie dla jej prawidłowego rozstrzygnięcia ma tu brak usprawiedliwienia dla faktu nieświadczenia przez P. S. pracy od września 1998 r. Podjęte w niniejszej sprawie decyzje Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2014 r. i wcześniejsza z dnia [...] lipca 2011 r., odmawiająca przyznania świadczenia w drodze wyjątku, są z powyższych względów zasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się naruszenia prawa przy podejmowaniu tych decyzji, które mogłoby skutkować ich uchyleniem, bądź stwierdzeniem nieważność. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 132 i art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku.