II SA/Wa 825/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 4 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym po rozpoznaniu sprzeciwu radcy prawnego K. M. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 marca 2016 r., w sprawie ze skargi J. S. na decyzje Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] na bezczynność Wójta Gminy K. w przedmiocie uznania za osobę bezrobotną oraz odmowy przyznania prawa do zasiłku postanawia: zmienić postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 marca 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 825/15, w ten sposób, że przyznać ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego K. M. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 442,80 (czterysta czterdzieści dwa 80/100) złotych, w tym tytułem opłaty kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 82,80 (osiemdziesiąt dwa 80 /100) złotych. W następstwie wydanego w dniu 26 stycznia 2016 r., przez referendarza sądowego postanowienia przyznano J. S. prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, natomiast umorzono postępowanie w sprawie zwolnienia od kosztów sądowych. Na skutek wniesionego przez ustanowionego z urzędu pełnomocnika skarżącego – radcy prawnego K. M. - wniosku z dnia 25 lutego 2016 r., (k-67) o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w łącznej kwocie 442,80 zł, starszy referendarz sądowy postanowieniem z dnia 1 marca 2016 r. (k- 80) przyznał ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz pełnomocnika tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 221,40 złotych, w tym tytułem opłaty kwotę 180 złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 41,40 złotych. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że jakkolwiek od dnia 1 stycznia 2016 r., stawki opłat za czynności adwokackie reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r., w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. 2015 poz. 1805), to jednak na mocy § 22 ww. rozporządzenia do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Dlatego dla wyliczania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w niniejszej sprawie, udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu, a także stawek minimalnych opłat za czynności adwokackie należy sięgnąć do rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). Referendarz uznając, że wyznaczony pełnomocnik reprezentował skarżącego i podejmował w jego imieniu czynności już po wydaniu przez Sąd wyroku z dnia 22 stycznia 2016 r., o oddaleniu skargi (przeglądanie akt sprawy, sporządzenie opinii z dnia 22 lutego 2016 r., o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej), na podstawie § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej – zasądził pełnomocnikowi 75% stawki minimalnej określonej w pkt 1. Od ww. postanowienia skarżący wniósł sprzeciw kwestionując wysokość zasądzonej kwoty. Pełnomocnik podkreślił, że zaskarżone postanowienie zawiera w uzasadnieniu wewnętrzną sprzeczność. Z jednej strony wskazano, że stosownie do § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości i z dnia 22 października 2015 r. w niniejszej sprawie należy zastosować rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r., w sposób dorozumiany uznając, że jako pełnomocnik z urzędu działał przed sądem I instancji, która to instancja nie została zakończona przed wejściem w życie rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. Z kolei w dalszej części uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia prawidłowo ustalono, że został ustanowiony oraz reprezentował J. S. już po wydaniu przez Wojewódzki Sąd :Administracyjny w Warszawie wyroku z dnia [...] stycznia 2016 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 825/15. W ocenie pełnomocnika w sposób bezsporny czynności w niniejszej sprawie dokonywał on już po zakończeniu postępowania w I instancji, tym samym do wyliczenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu należało zastosować "nowe" rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. Skoro ustanowiono go pełnomocnikiem z urzędu do ewentualnego wniesienia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, to sporządzenie opinii prawnej o braku podstaw do wniesienia w/w skargi należy traktować (przynajmniej na potrzeby wyliczenia wynagrodzenia pełnomocnika) jako działanie przed sądem II instancji. Powyższe stanowisko potwierdza nie tylko literalne brzmienie § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r., ale również podstawa prawna przyznanych w zaskarżonym postanowieniu kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Pełnomocnik wskazał, że stawkę opłaty, która została zasądzona na jego rzecz oparto na § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. Hipoteza w/w normy jednoznacznie wskazuje, że ma ona zastosowanie do pełnomocnika dokonującego czynności w drugiej instancji sądowej. Reasumując wnioskodawca podał, że wobec naruszenia przez referendarza sądowego przepisów postępowania tj. § 22 rozporządzenia i 2002 Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy jego udział w sprawie, jako pełnomocnika z urzędu, miał miejsce dopiero po zakończeniu postępowania w I instancji, do wyliczenia należnych mu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu należało zastosować § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sprzeciw jest zasadny. Na wstępie należy podnieść, iż z dniem 01 stycznia 2016 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1805) i z tym dniem rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U.z 2013 r. poz. 490, tekst jednolity) przestało obowiązywać. W nowym rozporządzeniu znalazł się zapis § 22 mówiący, iż do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Bezspornym jest, iż przedmiotowa sprawa została wszczęta w dniu 22 maja 2015 r., (data wpływu skargi do Sądu), i zakończyła się w dniu 22 stycznia 2016 r., wyrokiem oddalającym skargę. Z akt sprawy wynika, że w postępowaniu prowadzonym w pierwszej instancji skarżący nie korzystał z pomocy prawnej pełnomocnika z urzędu, radca prawny został przyznany stronie skarżącej dopiero w toku postępowania międzyinstancyjnego na skutek postanowienia referendarza sądowego z dnia 26 stycznia 2016 r., (k-37). W następstwie ustanowienia radcy prawego K. M. do reprezentowania skarżącego przy piśmie z dnia 25 lutego 2016 r., wniósł on do Sądu opinię prawna o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 22 stycznia 2016 r. W tej sytuacji należy zgodzić się z radcą prawnym K. M., iż czynności w przedmiotowej sprawie dokonywał on już po zakończeniu postępowania w I instancji. A skoro tak, to wbrew stanowisku wyrażonemu w zaskarżonym postanowieniu do wyliczenia kosztów pomocy przez niego świadczonej należało zastosować stawki przyjęte w rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu. Bezspornym jest bowiem, że radca prawny J. S. został ustanowiony przez skarżącego do ewentualnego wniesienia skargi kasacyjnej . Zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stosownie do § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy udzielonej przez radcę prawnego z urzędu, w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji opłata maksymalna za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, jeżeli sprawę nie prowadził ten sam radca prawny w drugiej instancji, wynosi 75 % opłaty maksymalnej określonej w pkt 1 (tj. w sprawie niniejszej 480 zł), nie mniej niż 240 zł. Stosownie do treści § 4 ust. 1 wzmiankowanego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. opłatę ustala się w wysokości co najmniej 1/2 opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2 – 4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Jednak zgodnie z dyspozycją § 4 ust. 2 cytowanego rozporządzenia ustalenie opłaty w wysokości wyższej niż określona w ust. 1, a nieprzekraczającej opłaty maksymalnej następuje z uwzględnieniem stopnia zawiłości sprawy oraz nakładu pracy radcy prawnego oraz wkładu jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie, w tym czynności podjętych w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu, wartości przedmiotu sprawy, wkładu pracy radcy prawnego w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie, a także trybu i czasu prowadzenia sprawy, obszerności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności. W niniejszej sprawie stosownie do treści § 21 ust.1 pkt c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r., opłaty maksymalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w innej sprawie 480 zł. Natomiast stosownie do § 21 ust.2 pkt b za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej 50% opłaty maksymalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam radca prawny w drugiej instancji 75% tej opłaty w obu przypadkach nie mniej niż 240 zł Mając na uwadze niezbędny nakład pracy pełnomocnika, a także charakter przedmiotowej sprawy należało uznać, że opłata wynagrodzenia w wysokości 360 zł (75% opłaty maksymalnej) jest adekwatna do jego udziału w niniejszym postępowaniu. Stawkę tę zgodnie z § 4 ust. 3 powołanego wyżej rozporządzenia podwyższa się o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności (23 %), co w konsekwencji daje kwotę 442,80 zł. W tej sytuacji, stosując przepisy art. 250 § 1 w związku z art. 260 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 4 ust. 1 i 2 w zw. z § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b i § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu, orzeczono jak w sentencji.