II SA/Wa 826/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Kube Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski (spr.) Sędzia WSA Janusz Walawski Protokolant Referent – stażysta Eliza Kusy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2011 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania w drodze wyjątku prawa do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego po rozpatrzeniu wniosku R. P. o przyznanie prawa do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy, decyzją z dnia [...] października 2010 r., działając na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 10 i art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. 2008 r., Nr 50, poz. 291 z późn. zm.) odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ podniósł, iż na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, Prezes KRUS może przyznać rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, jednak wymienione we wspomnianym artykule warunki muszą wystąpić łącznie, a niespełnienie choćby jednego z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia. Wskazał przy tym na wydane orzeczenia o zdolności R. P. do pracy w gospodarstwie rolnym. Podał, iż w dniu [...] marca 2001 r. komisja lekarska uznała wymienionego za niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym od [...] marca 2001 r. do marca 2003 r. W związku z czym decyzją z dnia [...] kwietnia 2001 r. organ rentowy przyznał prawo do renty rolniczej. Orzeczeniem lekarza rzeczoznawcy z dnia [...] marca 2003 r., a następnie orzeczeniem komisji lekarskiej KRUS z dnia [...] marca 2003 r., nie stwierdzono niezdolności R. P. do pracy w gospodarstwie. Skutkiem czego organ rentowy decyzją z dnia [...] marca 2003 r. odmówił prawa do renty rolniczej. Kolejnym orzeczeniem lekarza rzeczoznawcy z dnia [...] maja 2004 oraz orzeczeniem komisji lekarskiej z dnia [...] czerwca 2004 r. wymieniony nie został uznany za niezdolnego do pracy. Na tej podstawie organ uznał, że wnioskodawca był zdolny do podjęcia pracy w gospodarstwie rolnym, mógł też podjąć inne zatrudnienie poza gospodarstwem rolnym i podlegać ubezpieczeniu emerytalno – rentowemu, a następnie uzyskać prawo do renty z mocy ustawy. Jednak mimo, że od dnia [...] kwietnia 2004 r. odzyskał zdolność do pracy w gospodarstwie rolnym, to ubezpieczeniu emerytalno – rentowemu podlegał dopiero od stycznia 2008 r. Wprawdzie orzeczeniem lekarza rzeczoznawcy z dnia [...] sierpnia 2010 r. wnioskodawca uznany został za całkowicie niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym do dnia [...] sierpnia 2012 r. jednak data powstania niezdolności nie została ustalona. Organ podkreślił, że wiek R. P. czy stan zdrowia nie wykluczał możliwości dalszego prowadzenia gospodarstwa rolnego i uzyskania ustawowego świadczenia emerytalno – rentowego, ponieważ został on uznany za niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym dopiero w dniu [...] sierpnia 2010 r. W ocenie organu nie zaistniały przesłanki z art. 55 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, gdyż nie wystąpiły szczególne okoliczności, które uniemożliwiały wnioskodawcy spełnienie warunków koniecznych do uzyskania świadczenia trybie zwykłym. W dniu [...] listopada 2010 r. R. P. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podkreślił, że spełnia wszystkie warunki konieczne do przyznania żądanego świadczenia – w drodze wyjątku. Prezes KRUS, decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. na podstawie art. 138 §1 pkt 1 z zw. z art. 127 § 3 kpa oraz art. 55 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ powtórzył, że orzeczenie z dnia [...] sierpnia 2010 r. o całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym nie jest przesłanką wystarczającą do zastosowania wyjątkowego trybu przyznania renty, ponieważ niespełnienie warunków ustawowych do renty z tytułu niezdolności do pracy musi nastąpić na skutek szczególnych okoliczności, których brak w omawianym przypadku. R. P. pismem z dnia 15 stycznia 2011 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] grudnia 2010 r. zarzucając, że decyzja jest krzywdząca i nie uwzględnia jego roszczeń. Nadmienił, że wcześniejsze decyzje utwierdzały go w przekonaniu, że rentę będzie otrzymywał w dalszym ciągu. Jednakże decyzją z dnia [...] marca 2004 r. z powodu braku uprawnień wstrzymano wypłatę świadczeń. Skarżący powtarza, że nie rozumie zmian i interpretacji decyzji. Nie otrzymuje żadnego świadczenia, a stan zdrowia ciągle się pogarsza. W odpowiedzi na skargę Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego powtarzając argumenty podane w zaskarżonej decyzji, wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Rozpatrywana skarga zasługuje na uwzględnienie choć z innych względów niż w niej wskazane. Zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja z dnia [...] października 2010 r. zostały wydane z upoważnienia Prezesa KRUS przez Zastępcę Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego J. P. Podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia jest materialnoprawny przepis art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, który stanowi, iż Prezes Kasy może przyznać emeryturę, rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy lub rentę rodzinną rolnikowi lub domownikowi lub członkom rodziny zmarłego rolnika lub domownika, pomimo niespełnienia, wskutek szczególnych okoliczności, warunków określonych w ustawie, jeżeli zainteresowana osoba nie ma niezbędnych środków utrzymania i nie może ich uzyskać ze względu na wiek lub stan zdrowia. Przepis art. 36 ust. 1 pkt 1 -10 ustawy, wskazuje w jakich sprawach Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wydaje decyzje. W pkt 10 ust. 1 art. 36 ustawodawca wymienia wspomniany wyżej art. 55 dotyczący świadczeń w drodze wyjątku. W oparciu o ust. 2 art. 36 ustawy Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego może upoważnić pracowników do wydawania decyzji w sprawach o których mowa w ust. 1 tego artykułu. Ponadto może on również postanowić, że określone decyzje będą wydawane z upoważnienia Prezesa przez pracowników Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Regulacja zawarta w art. 24 kpa normuje instytucję wyłączenia pracownika organu administracji publicznej, stworzona została w celu zagwarantowania bezstronnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego dopuścił się w sprawie naruszenia przepisów postępowania administracyjnego art. 24 § 1 pkt 5 z wz. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98., poz. 1071). Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 127 § 3 kpa stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy uznać należy za rodzaj odwołania zmierzający do ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Dlatego też wnioskodawca powinien być objęty zbliżonym do obowiązującego w postępowaniu odwoławczym, standardem ochrony interesów i uprawnień, do których należy obiektywizm i bezstronność. Stąd tez przy dwukrotnym rozpoznawaniu tej samej sprawy, należy dążyć do tego aby sprawa rozpatrywana była przez inny skład osobowy (patrz: wyrok NSA z dnia 14 października 2010 r. sygn. akt I OSK 781/10). W sytuacji ponownego rozpatrzenia wniosku przez ten sam organ (art. 127 § 3 kpa) należy koniecznie ocenić, czy jest możliwe zastosowanie przesłanki wyłączenia pracownika przewidzianej w art. 24 § 1 pkt 5 kpa. Wyłączenie pracownika organu od udziału w postępowaniu obejmuje wydanie decyzji, jak też podejmowanie czynności procesowych, mających lub mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 24 § 1 pkt 5 kpa jedną z przesłanek obligatoryjnego wyłączenia pracownika od udziału w postępowaniu jest okoliczność, że brał on udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Celem takiej regulacji było uniknięcie sytuacji, gdy treść zaskarżonej decyzji, wydanej przez pracownika z upoważnienia organu, mogłaby być zdeterminowana wcześniejszym stanowiskiem tej osoby wynikającym z dotychczasowego udziału w postępowaniu administracyjnym. Pracownik, który raz podejmował czynności procesowe ma przez to ugruntowane poglądy zarówno na stan faktyczny, jak i na sposób rozstrzygnięcia sprawy. Usprawiedliwione są zatem nasuwające się wątpliwości co do jego bezstronności oraz obiektywizmu (patrz: wyrok NSA z dnia 22 października 2010 r. sygn. akt I OSK 1164/10). Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 3 kpa przesłanką wznowienia postępowania administracyjnego jest wydanie decyzji przez pracownika lub organ administracji publicznej podlegający wyłączeniu zgodnie z art. 24, 25 i 27 kpa. Jak wspomniano wyżej Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, rozpoznając w trybie przepisu art. 127 § 3 kpa wniosek strony skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy, dopuścił się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 24 § 1 pkt 5 kpa w zw. z art. 127 § 3 kpa, polegającego na wydaniu zaskarżonej decyzji przez tę samą osobę, która wydała decyzję bezpośrednio ją poprzedzającą. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b, art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. ----------------------- 1