II SA/Wa 828/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska, WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Protokolant Sylwia Falkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi I. B. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie wezwania do opróżnienia lokalu mieszkalnego - oddala skargę - Minister Obrony Narodowej postanowieniem z dnia [...] września 2007 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 138 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] wzywające I. B. do opróżnienia z osób i rzeczy prawa jej reprezentujących lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku położonym w M. przy ul. [...] w terminie 30 dni od doręczenia postanowienia, pod rygorem zastosowania środka egzekucyjnego w postaci przymusowego opróżnienia lokalu. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Minister Obrony Narodowej podniósł, że Dyrektor Oddziału Regionalnego [...] Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...], w związku z zadłużeniem wobec Agencji, wezwał P. B., I. B., Ł. B. oraz M. B. do opróżnienia i przekazania do dyspozycji Agencji lokalu mieszkalnego w M. przy ul. [...]. Upomnieniem z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego [...] WAM wezwał ww. do wykonania obowiązku opróżnienia zajmowanego lokalu mieszkalnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia upomnienia. Zobowiązani obowiązku tego nie wykonali. Następnie Dyrektor Oddziału Regionalnego [...] WAM wnioskiem z dnia 4 kwietnia 2007 r. nr [...] wystąpił do Wojewody [...] o przeprowadzenie egzekucji opróżnienia lokalu mieszkalnego wobec P. B., I. B., Ł. B. oraz M. B.. Do wniosku organ załączył tytuły wykonawcze z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...]. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2007 r. Wojewoda [...] wezwał I. B. do opróżnienia z osób i rzeczy prawa jej reprezentujących lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku położonym w M. przy ul. [...] w terminie 30 dni od doręczenia ww. postanowienia, pod rygorem zastosowania środka egzekucyjnego w postaci przymusowego opróżnienia lokalu. W dniu 11 maja 2007 r. I. B. wniosła od powyższego postanowienia zażalenie do Ministra Obrony Narodowej. Nie kwestionując istnienia zobowiązania wobec Wojskowej Agencji Mieszkaniowej odwołująca się podniosła, iż zastosowany środek nie rozwiązuje sprawy jej zadłużenia wobec właściciela lokalu. Wskazała, że zadłużenie spowodowane zostało brakiem zatrudnienia i zaproponowała zawarcie ugody. Przedstawiła również dowód wpłaty na rzecz Wojskowej Agencji Mieszkaniowej kwoty 1500 zł. W wyniku rozpatrzenia zażalenia z dnia 11 maja 2007 r. Minister Obrony Narodowej stwierdził, iż nie znajduje ono uzasadnienia. Odnosząc się do złożonego zażalenia, wskazał, iż kwestie dotyczące odraczania terminów płatności i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej reguluje rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 października 2004 r. w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (Dz. U. Nr 245, poz. 2460), które wskazuje organy właściwe w tych sprawach. Możliwość zawarcia ugody, którą zaproponowała I. B., nie leży zatem w gestii organów egzekucyjnych. Minister podkreślił, że zgodnie z art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Organ egzekucyjny I instancji nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Takiego prawa nie ma również organ odwoławczy. Podstawą wzruszenia postanowienia organu egzekucyjnego I instancji mogłoby być jedynie działanie sprzeczne z przepisem art. 29 § 2 ww. ustawy. Organ odwoławczy nie dopatrzył się jednak takiego uchybienia. Postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] września 2007 r. stało się przedmiotem skargi wniesionej przez I. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca zarzuciła organowi II instancji naruszenie prawa w wyniku odmowy zawarcia ugody dotyczącej spłaty przez nią wymaganych należności względem WAM w Warszawie. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie oraz podniósł, iż skarga I. B. ogranicza się wyłącznie do kwestii związanych z ugodą, której zawarcie nie leży w gestii organów egzekucyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie wymaga rozważenia zagadnienie procesowe, powstałe na skutek złożenia przez pełnomocnika skarżącej adwokata A. R. wniosku o odroczenie rozprawy z powodu nagłej niedyspozycji zdrowotnej żony i koniecznością pozostania z żoną i dziećmi w domu, który wpłynął do Sądu w dniu 2 grudnia 2008 r. Wniosek ten, jako bezzasadny, Sąd oddalił. Stosownie do postanowień art. 109 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), podstawą odroczenia rozprawy może być tylko nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron, albo nieobecność strony lub jej pełnomocnika wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można było przezwyciężyć. Zdaniem Sądu, pełnomocnik nie wykazał w sposób jasny i przekonujący, że jego nieobecność jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną przeszkodą, której nie można przezwyciężyć. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż do nadzwyczajnych wydarzeń można zaliczyć w szczególności kataklizmy, śmierć osoby bliskiej, blokadę dróg dojazdowych do siedziby Sądu (przykładowo wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 24 sierpnia 1999 r., sygn. akt I Aga 412/99, publik. OSA 2002 Nr 2, poz. 15), natomiast niedającą się przezwyciężyć przeszkodą może być np. choroba wykazana zaświadczeniem lekarskim o niemożliwości stawienia się w Sądzie (przykładowo wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 listopada 1997 r., sygn. akt I CKU 175/97 publik. Prok. i Pr. 1998 Nr 5, poz. 36). Choroba pełnomocnika lub członków jego najbliższej rodziny powinna być potwierdzona zwolnieniem lekarskim lub, jeśli nie jest to możliwe, uprawdopodobniona w sposób przekonujący. W ocenie Sądu, usprawiedliwienie nieobecności pełnomocnika w dniu rozprawy "niedyspozycją zdrowotną żony" nie zawiera uzasadnienia dla uwzględnienia wniosku. Nie może budzić wątpliwości, że na pełnomocniku, będącym adwokatem, spoczywa obowiązek wykazania, iż okoliczność, na którą się powołuje, jest taką przeszkodą, której faktycznie i to ze względów obiektywnych nie można przezwyciężyć. Pełnomocnik strony nie podał przyczyn, ze względu na które sprawy osobiste mogą mieć pierwszeństwo przed wzięciem udziału w postępowaniu przed Sądem. Ponadto zwrócić uwagę należy, iż w sprawie niniejszej rozprawa była już odraczana z przyczyn leżących po stronie skarżącej. Kierując się zasadą ekonomiki procesowej, wyrażoną w art. 99 ww. ustawy oraz mając na uwadze, że prawa skarżącej są respektowane, nie można było przychylić się do wniosku pełnomocnika strony. Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena przez Sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia. Skarga nie może zostać uwzględniona, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Strona skarżąca w niniejszej sprawie zarzuca organowi egzekucyjnemu zasadność zastosowania środka egzekucyjnego - opróżnienia lokalu mieszkalnego w sytuacji, gdy wyraża ona wolę zawarcia ugody i spłacenia zadłużenia, stanowiącego podstawę wydania decyzji administracyjnej o opróżnieniu zajmowanego przez nią lokalu mieszkalnego. Jak wynika z akt administracyjnych, ostateczną decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego [...] WAM w W. z dnia [...] grudnia 2006 r. skarżąca została wezwana do opróżnienia i przekazania do dyspozycji Agencji zajmowany przez nią lokal mieszkalny. Następnie ww. organ wystosował do skarżącej upomnienie z dnia [...] lutego 2007 r. wzywające stronę do opróżnienia zajmowanego lokalu w terminie 7 dni od daty doręczenia upomnienia. Na skutek niezastosowania się do przedmiotowego upomnienia, wierzyciel skierował do organu egzekucyjnego - Wojewody [...] wniosek o przeprowadzenie egzekucji opróżnienia lokalu mieszkalnego oraz załączył do wniosku prawidłowo sporządzony tytuł wykonawczy z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...], który w dniu 23 kwietnia 2007 r. został przez Wojewodę [...] skierowany do egzekucji. W zaistniałej sytuacji wydanie przez Wojewodę [...] postanowienia, na podstawie art. 123 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wzywające I. B. do opróżnienia z osób i rzeczy prawa jej reprezentujących lokalu mieszkalnego stało się uzasadnione i zgodne z prawem. W pierwszej kolejności należy wskazać, że postępowanie egzekucyjne spełnia istotne zadanie w realizacji norm materialnego prawa administracyjnego. Celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do realizacji norm prawa materialnego. Wspólność celu postępowania orzekającego i egzekucyjnego - realizacja normy prawa materialnego, nie oznacza wspólnego przedmiotu, albowiem każde z tych postępowań ma odrębny przedmiot. Organ egzekucyjny nie zajmuje się prawidłowością decyzji administracyjnej nakładającej określony obowiązek, lecz jego celem jest doprowadzenie do realizacji tego obowiązku. Zatem organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, zgodnie z art. 29 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ ten bada jedynie dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Wynika to wprost z treści powołanego przepisu i nie budzi wątpliwości w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych i stanowiska doktryny. W przedmiotowej sprawie egzekucja jest dopuszczalna, albowiem zmierza ona do wykonania ostatecznej decyzji administracyjnej, wniosek o zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci opróżnienia lokalu mieszkalnego pochodzi od wierzyciela, zaś wystawiony przez uprawniony podmiot tytuł wykonawczy spełnia wymogi określone w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Odnosząc się zaś do zastosowanego środka egzekucyjnego stwierdzić należy, iż został on przez organ egzekucyjny dokonany prawidłowo. Zgodnie z art. 1a pkt 12 lit. b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, środkiem egzekucyjnym w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązków o charakterze niepieniężnym jest m.in. odebranie nieruchomości, opróżnienie lokali i innych pomieszczeń. W świetle postanowień art. 28 zdanie drugie powołanej ustawy, wierzyciel powinien wskazać środek egzekucyjny, gdy wniosek dotyczy egzekucji obowiązku o charakterze niepieniężnym. Taki środek egzekucyjny został przez Dyrektora Oddziału Regionalnego [...] WAM w W. we wniosku wskazany. Wprawdzie wnioski egzekucyjne nie są wiążące dla organu egzekucyjnego, zwłaszcza gdy występują sytuacje przewidziane w art. 30 tej ustawy - "Organ egzekucyjny w egzekucji obowiązku o charakterze niepieniężnym może zastosować inny środek egzekucyjny niż wskazany we wniosku, jeżeli jest mniej uciążliwy dla zobowiązanego, a prowadzi bezpośrednio do wykonania obowiązku. O powyższym organ egzekucyjny zawiadamia wierzyciela niebędącego jednocześnie organem egzekucyjnym", jednakże w badanym przypadku regulacja przewidziana w art. 30 powołanej ustawy nie mogła być zastosowana. Według art. 7 § 2 tej samej ustawy, organ egzekucyjny stosuje środek egzekucyjny, który prowadzi bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku środków egzekucyjnych - środek lub środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Celem postępowania egzekucyjnego jest, zgodnie z art. 1 ustawy, doprowadzenie do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym, musi być ono zatem przede wszystkim skuteczne. Skoro w dniu 31 grudnia 2003 r. pomiędzy wierzycielem a mężem skarżącej nastąpiło rozwiązanie umowy najmu lokalu zajmowanego przez rodzinę skarżącej i nie doszło z winy najemcy do zawarcia ugody regulującej kwestie zaległego czynszu i opłat za lokal (co wynika z uzasadnienia decyzji z dnia [...] grudnia 2006 r. w sprawie opróżnienia lokalu mieszkalnego), to nie można zarówno wnioskodawcy jak i organowi egzekucyjnemu czynić zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego dla strony środka egzekucyjnego. Trzeba mieć na uwadze, że od 2004 r. rodzina skarżącej nie posiada jakiegokolwiek tytułu prawnego do zajmowanego lokalu. Wyrażenie przez skarżącą woli zawarcia ugody i dokonanie częściowej spłaty zaległości pieniężnych, nie może mieć wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, albowiem przedmiotem niniejszego postępowania egzekucyjnego nie jest wierzytelność pieniężna lecz egzekucja obowiązku o charakterze niepieniężnym. W tej sytuacji, wydanie przez Wojewodę [...] postanowienia wzywającego I. B. do "dobrowolnego" opróżnienia zajmowanego lokalu jest czynnością właściwą, przewidzianą prawem - art. 143 § 1 pkt 2 ww. ustawy. W przypadku obowiązku opróżnienia lokalu, powołana ustawa procesowa egzekucyjna przewiduje regulacje restrykcyjne dla strony, niepozwalające organowi egzekucyjnemu na stosowanie tzw. luzu decyzyjnego. Zgodnie bowiem z art. 141 § 1 i 2, jeżeli egzekwowany jest obowiązek wydania nieruchomości albo opróżnienia lokalu mieszkalnego lub użytkowego albo innego pomieszczenia, stosuje się środek egzekucyjny prowadzący do odebrania zobowiązanemu nieruchomości albo usunięcia zobowiązanego z zajmowanego lokalu lub pomieszczenia, w celu wydania tej nieruchomości lub opróżnionego lokalu (pomieszczenia) wierzycielowi. Dotyczy to również obowiązku wydania nieruchomości na oznaczony okres czasu. Egzekucję prowadzi się przeciw zobowiązanemu, członkom jego rodziny i domownikom oraz innym osobom zajmującym nieruchomość lub lokal (pomieszczenie), które mają być opróżnione i wydane. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, iż argumenty podniesione w skardze są niezasadne, a zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Wobec tego na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.