II SA/Wa 836/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska, Sędziowie WSA Ewa Grochowska-Jung, Anna Mierzejewska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi K. L. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia - oddala skargę - Minister Spraw Wewnętrznych postanowieniem nr [...] z dnia [...] marca 2015 r., na podstawie art. 58 § 1 i 2 oraz art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. –Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), dalej jako "Kpa", po rozpatrzeniu wniosku K. L. o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Komendanta Głównego Policji nr [...] z dnia [...] października 2014 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia na podstawie art. 156 § 1 Kpa nieważności rozkazu personalnego Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] nr [...] z dnia [...] września 1992 r., postanowił odmówić przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu postanowienia organ podał, że wnioskiem z dnia [...] września 2014 r. K.L. zwrócił się do Komendanta Głównego Policji o "uchylenie" w trybie art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kpa rozkazu personalnego Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] nr [...] z dnia [...] września 1992 r. o mianowaniu K.L. na niższe stanowisko służbowe policjanta Grupy Stanowisk Tymczasowych z jednoczesnym zachowaniem wymienionemu stawki uposażenia pobieranego przez niego na poprzednim stanowisku. Na wniosku zainteresowany podał adres: ul. [...]. Komendant Główny Policji postanowieniem nr [...] z dnia [...] października 2014 r orzekł na podstawie art. 61a § 1 Kpa o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia na podstawie art. 156 § 1 Kpa nieważności rozkazu personalnego Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] nr [...] z dnia [...] września 1992 r. W uzasadnieniu organ administracyjny wskazał na tzw. zasadę powagi rzeczy osądzonej, tj. "res iudicata". Przedmiotowe postanowienie zostało przesłane za pośrednictwem Poczty Polskiej na adres wskazany przez stronę we wniosku. Przesyłka ta została awizowana w dniu 9 października 2014 r. oraz w dniu 16 października 2014 r. W dniu 23 października 2014 r. przesyłka została zwrócona do nadawcy jako niepodjęta w terminie. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru doręczyciel zawarł informację, iż przesyłkę pozostawiono w placówce pocztowej "[...]", o czym umieszczono zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej. Zainteresowany pismem z dnia 12 stycznia 2015 r. zwrócił się do Komendanta Głównego Policji z prośbą o udzielenie odpowiedzi, na jakim etapie jest rozpoznanie jego wniosku z dnia [...] września 2014 r. Pismem z dnia 2 lutego 2015 r. [...] udzielono wnioskodawcy odpowiedzi o stanie sprawy oraz przesłano kopię omawianego postanowienia do wiadomości. Powyższe pismo zostało doręczone Panu K. L. w dniu 11 lutego 2015 r. W dniu 27 lutego 2015 r. do Komendy Głównej Policji wpłynęło wystąpienie K. L., datowane na dzień [...] lutego 2015 r. (data stempla pocztowego to [...] lutego 2015 r.), w którym sformułował on wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Komendanta Głównego Policji nr [...] z dnia [...] października 2014 r. wraz z zażaleniem na to postanowienie. Uzasadniając swój wniosek, K.L. stwierdził, że w okresie doręczenia i awizowania przedmiotowego postanowienia przebywał w miejscu zamieszkania jego rodziców, gdzie nadzorował remont łazienki oraz zajmował się odebraniem ich i przewiezieniem z [...] Centrum Rehabilitacji w [...] do domu. Okoliczność ta uniemożliwiła wniesienie zażalenia w ustawowym terminie, zaś uchybienie terminu do wniesienia zażalenia nastąpiło bez jego winy. Minister Spraw Wewnętrznych zważył, co następuje. Analizując niniejszą sprawę, należy wskazać, że zgodnie z art. 58 § 1 i § 2 Kpa, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Zgodnie z art. 59 § 2 Kpa, o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Z treści art. 58 Kpa wynika, że uchybiony termin trzeba przywrócić jeżeli zostaną spełnione łącznie cztery przesłanki: 1) strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu, 2) wniosek zostanie wniesiony w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, 3) jednocześnie z wnioskiem zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin, 4) strona uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Strona występująca z wnioskiem o przywrócenie terminu, powinna wykazać, że mimo całej staranności nie udało się jej zachować terminu do złożenia przedmiotowego zażalenia. Brak winy przy dokonaniu czynności procesowej osoba zainteresowana winna uprawdopodobnić, czyli winna ona stosowną argumentacją wykazać swoją staranność oraz fakt, iż przeszkoda była od niej niezależna. Jak wynika z akt sprawy, postanowienie Komendanta Głównego Policji nr [...] z dnia [...] października 2014 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia na podstawie art. 156 § 1 Kpa nieważności rozkazu personalnego Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] nr [...] z dnia [...] września 1992 r. - zostało doręczone stronie na podstawie art. 44 Kpa - na adres podany we wniosku z dnia [...] września 2014 r. Postępowanie organu I instancji zostało zakończone przed upływem miesiąca od złożenia wniosku. Istotnym jest, iż przedmiotowa procedura administracyjna została zainicjowana przez K. L. Fakt, iż zainteresowany nie był obecny w trakcie toczącego się postępowania pod podanym organowi adresem, gdyż w okresie od dnia [...] października 2014 r. do dnia [...] listopada 2014 r. nadzorował prace remontowe łazienki w miejscu zamieszkania rodziców oraz w dniu [...] października 2014 r. zabierał ich z ośrodka rehabilitacyjnego i w związku z tym nie odebrał przesyłki zawierającej ww. postanowienie, obciąża negatywnymi skutkami stronę. K. L. mógł i powinien był przewidzieć, iż na skutek wszczęcia z jego inicjatywy procedury administracyjnej, będą do niego kierowane pisma na adres podany we wniosku. Remont łazienki rodziców i związany z nim pobyt w ich mieszkaniu, czy pobyt rodziców i ich odbiór z ośrodka rehabilitacji oraz opieka nad nimi, nie są zdarzeniami, których nie da się przewiedzieć i w związku z tym powinien zawiadomić organ o zmianie adresu korespondencyjnego. Wręcz przeciwnie są to zdarzenia planowane z odpowiednim wyprzedzeniem. Takie sytuacje nie są tożsame z wystąpieniem tzw. siły wyższej, która mogłaby być uznana za usprawiedliwienie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. W przedmiotowej sprawie wystąpiło natomiast ewidentne zaniedbanie strony, niestanowiące żadnego usprawiedliwienia w przedmiotowej sprawie. Mając na uwadze powyższe ustalenia, należy stwierdzić, iż K. L. nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia, a zatem brak jest podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na zaskarżone postanowienie. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zarzucił naruszenie art. 7 Kpa, art. 77 Kpa i art. 80 Kpa oraz wniósł o zasądzenie kosztów. W uzasadnieniu skargi podał, iż działał w myśl art. 87 Kodeksu rodzinnego i zamieszkiwał w miejscu zamieszkania swoich rodziców z uwagi na ich niepełnosprawność i prowadzony remont, jednak przynajmniej raz w tygodniu odwiedzał swoje mieszkanie i sprawdzał w korytarzowej skrzynce pocztowej przesyłki. Organ twierdzi, że na zwrotnym potwierdzeniu odbioru doręczyciel zawarł informację, iż przesyłkę pozostawiono w placówce pocztowej "[...]", o czym umieszczono zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej. Trudno się zgodzić z tym faktem. Organ twierdzi, iż skarżący mógł i powinien był przewidzieć, iż na skutek wszczęcia z jego inicjatywy procedury administracyjnej, będą kierowane pisma na adres podany we wniosku. W tym miejscu wyjaśnił, że wynikający z art. 41 § 1 Kpa obowiązek zawiadomienia organu o zmianie adresu obciąża stronę jedynie w toku postępowania administracyjnego, a więc dopiero po zawiadomieniu jej przez organ o wszczęciu postępowania. Skoro skarżący nie miał wiedzy o toczącym się postępowaniu, ponieważ nie został zawiadomiony o wszczęciu postępowania, ani pouczony przez organ o skutkach niedopełnienia obowiązku przewidzianego art. 41 § 1 Kpa, prace remontowe w pomieszczeniach rodziców zostały wykonane w okresie od [...]-10- 2014 r. do [...]-11-2014 r., oraz rodzice skarżącego w okresie od [...]-10-2014 r. do [...]-10-2014 r. przebywali na leczeniu szpitalnym oddziału opiekuńczo leczniczym [...] sp. z o.o. przy ul. [...]. Przedstawione terminy nie były planowane, jak wskazuje organ, lecz były uzależnione od wolnych miejsc [...] w [...], który powiadomił telefonicznie skarżącego w dacie doręczenia i awizowania przedmiotowego postanowienia o tym fakcie. Skarżący miał poczucie obowiązku w myśl art. 87 Kodeksu rodzinnego, tj. rodzice i dzieci są obowiązani do wzajemnego szacunku i wspierania się. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Organ podkreślił między innymi, że zgodnie z art. 58 § 1 i § 2 Kpa, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Zgodnie z art. 59 § 2 Kpa, o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Z treści przepisu art. 58 Kpa wynika, iż uchybiony termin należy przywrócić jeżeli zostaną spełnione łącznie cztery przesłanki: 1) strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu, 2) wniosek zostanie wniesiony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, 3) jednocześnie z wnioskiem zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin, 4) strona uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Strona występująca z wnioskiem o przywrócenie terminu, powinna wykazać, że mimo całej staranności nie udało się jej zachować terminu do złożenia przedmiotowego zażalenia. Organ podkreślił, że K. L. mógł i powinien był przewidzieć, iż na skutek wszczęcia z jego inicjatywy procedury administracyjnej, będą do niego kierowane pisma na podany adres. Okoliczności na które powołuje się skarżący nie są takimi, których nie da się przewidzieć i nie można powiadomić organu o miejscu pobytu. W ocenie organu K.L. nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.; dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Komendanta Głównego Policji nr [...] z dnia [...] października 2014 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia na podstawie art. 156 § 1 Kpa nieważności rozkazu personalnego Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] nr [...] z dnia [...] września 1992 r. W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że instytucja przywrócenia uchybionego terminu ma na celu usunięcie ujemnych następstw procesowych, jakie powstały w wyniku niedochowania terminu prawa procesowego. W myśl art. 58 § 1 Kpa w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3). Stosownie zaś do art. 59 § 1 Kpa o przywróceniu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej. W tym miejscu wskazać należy, że w orzecznictwie sądowym powszechnie przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu zachodzi, gdy zachowanie strony postępowania odpowiada obiektywnemu miernikowi staranności, a więc staranności w prowadzeniu spraw, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Nawet lekkie niedbalstwo przy dokonywaniu czynności w toku postępowania wyklucza przywrócenie terminu. O braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku i jeśli przeszkoda ta powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Przywrócenie terminu usprawiedliwia zaistnienie obiektywnych, występujących bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. Wskazuje się, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Co istotne, to na stronie, która uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, spoczywa obowiązek wykazania, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Nie jest wymagane udowodnienie braku winy, wystarczające jest uprawdopodobnienie tej okoliczności. Aby uprawdopodobnić brak winy, strona postępowania winna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do momentu wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Odnosząc powyższe do stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy należy na początku wyjaśnić, że z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia podania skarżący wystąpił w dniu [...] lutego 2015 r. (data wpływu do organu [...] luty 2015 r.). Jednocześnie z wnioskiem wniósł zażalenie na postanowienie Komendanta Głównego Policji nr [...] z dnia [...] października 2014 r. Argumentacja skarżącego wskazuje, że w okresie doręczenia i awizowania przedmiotowego postanowienia przebywał w miejscu zamieszkania jego rodziców, gdzie nadzorował remont łazienki oraz zajmował się odebraniem rodziców i przewiezieniem z [...] Centrum Rehabilitacji w [...] do domu. Zdaniem Sądu argumentacja skarżącego nie uprawdopodabnia braku winy w uchybieniu termin do złożenia podania, lecz wskazuje, że skarżący nie dochował należytej staranności w prowadzeniu swojej sprawy. W ocenie Sądu organ prawidłowo uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Komendanta Głównego Policji nr [...] z dnia [...] października 2014 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia na podstawie art. 156 § 1 Kpa nieważność rozkazu personalnego Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] nr [...] z dnia [...] września 1992 r., nastąpiło bez jego winy. Powołane przyczyny przekroczenia terminu nie miały charakteru nadzwyczajnego. W ocenie Sądu przekroczenie terminu nastąpiło z powodu niedołożenia należytej staranności w prowadzeniu sprawy przez skarżącego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.