II SA/Wa 836/20

WyrokWSA w Warszawie2020-11-26

Skład orzekający: Sławomir Fularski, Łukasz Krzycki, Janusz Walawski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy policjantowi, który wynajął jeden pokój w mieszkaniu należącym do jego rodziców, a który to lokal zapewnia mu normy zaludnienia, przysługuje równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego?
Ratio decidendi
Policjantowi, który posiada władztwo nad lokalem mieszkalnym (wynikające z umowy najmu i użyczenia) odpowiadającym co najmniej przysługującym mu normom zaludnienia, nie przysługuje równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego. Sąd podzielił stanowisko organów administracji, że skarżąca, mimo wynajęcia jednego pokoju, swobodnie korzystała z pozostałej części mieszkania należącego do rodziców, co wyklucza przyznanie świadczenia.
Stan faktyczny
Skarżąca, policjantka, ubiegała się o równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego. Wraz z rodziną zamieszkiwała w lokalu należącym do jej rodziców, wynajmując jeden pokój i korzystając z części wspólnych. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że skarżąca posiadała władztwo nad całym lokalem, który zapewniał jej przysługujące normy zaludnienia. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski (spr.), Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Janusz Walawski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 listopada 2020 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oddala skargę Komendant Wojewódzki Policji w [...] (dalej jako "KWP" lub "organ I instancji") decyzją z [...] listopada 2019 r. nr [...], mając za podstawę art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej: "k.p.a."), art. 92 ust. 1, art. 95 ust. 1 pkt 2 i art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 161 ze zm.; dalej: "ustawa o Policji") w związku z § 1 ust. 1 oraz § 9 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1130 ze zm.; dalej: "rozporządzenie z 28 czerwca 2002 r."), a także w związku z § 2 pkt 1 i § 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1170 ze zm.; dalej: "rozporządzenie z 18 maja 2005 r."), odmówił przyznania J. K. (dalej także jako "strona" lub "skarżąca") równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. W wyniku wniesionego przez stronę odwołania, Komendant Główny Policji (dalej: "KGP", "organ II instancji", "organ odwoławczy"), mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 92 ust. 1 i art. 97 ust. 5 ustawy o Policji oraz § 9 rozporządzenia z 28 czerwca 2002 r., utrzymał w mocy decyzję KWP z [...] listopada 2019 r. nr [...]. Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco: J. K. pełni służbę w organach Policji od [...] stycznia 2013 r. W dniu [...] stycznia 2016 r. skarżąca została mianowana policjantką w służbie stałej. Decyzją z [...] kwietnia 2016 r. KWP przyznał stronie równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego w wysokości stawki dziennej przysługującej dla policjanta posiadającego członków rodziny. W dniu [...] września 2017 r. skarżąca wystąpiła do KWP z wnioskiem o przydział lokalu mieszkalnego. We wniosku podała, że wraz z małżonkiem oraz dwoma synami zamieszkuje w spółdzielczym własnościowym lokalu mieszkalnym położonym przy ul. [...] nr [...] m [...] w [...] o powierzchni użytkowej 68,04 m2, składającym się z czterech pokoi: jeden o powierzchni 24 m2, drugi - 12 m2 , trzeci - 10 m2, czwarty - 10 m2 - co stanowi łącznie 56 m2 powierzchni mieszkalnej. Właścicielami tego mieszkania są rodzice skarżącej - J. S. i A. S., przy czym nie zamieszkują w nim. Z tytułu użytkowania i utrzymania lokalu skarżąca ponosi koszty w kwocie 800 zł miesięcznie. W związku z dokonywaną w garnizonie lubelskim analizą dotyczącą aktualnej sytuacji mieszkaniowej funkcjonariuszy Policji, zawiadomieniem z [...] września 2017 r. organ I instancji poinformował skarżącą o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie uprawnień do dalszego pobierania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Jednocześnie strona została poinformowana o możliwości złożenia wyjaśnień oraz zapoznania się z aktami sprawy. Następnie decyzją z [...] października 2017 r., KWP cofnął skarżącej z ww. dniem uprawnienie do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego przyznanego na mocy jego decyzji z [...] kwietnia 2016 r. W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że strona jest uprawniona do czterech norm zaludnienia, a zatem mieszkanie stanowiące własność rodziców, które policjantka zajmuje samodzielnie wraz ze swoją rodziną na podstawie umowy użyczenia zapewnia przysługujące jej normy zaludnienia. Wobec powyższego skarżącej nie przysługuje równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego. Od powyższego rozstrzygnięcia strona wniosła odwołanie, w wyniku którego KGP uchylił decyzję KWP i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Ostatecznie, w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, decyzją z [...] marca 2018 r. KGP utrzymał w mocy rozstrzygnięcie KWP z [...] stycznia 2018 r. o cofnięciu stronie uprawnienia do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego przyznanego na mocy jego decyzji z [...] kwietnia 2016 r. Skarżąca nie wniosła skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na ww. rozstrzygnięcie KGP, a zatem jego decyzja stała się ostateczna i prawomocna. W dniu [...] kwietnia 2018 r. strona złożyła do KWP oświadczenie mieszkaniowe do ustalenia uprawnień do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz jego wysokości w związku ze zmianą stanu faktycznego w jej sprawie mieszkaniowej. Do ww. oświadczenia załączyła umowę najmu pokoju mieszkalnego zawartą w dniu [...] kwietnia 2018 r. pomiędzy nią a jej rodzicami. Na podstawie tej umowy, właściciele lokalu z dniem [...] kwietnia 2018 r. oddali córce, czyli skarżącej w najem na czas nieoznaczony jeden pokój o powierzchni mieszkalnej 24 m2 w należącym do nich lokalu mieszkalnym nr [...] położonym przy ul. [...] nr [...] w [...]. Wynajmujący oddali także najemcy do wspólnego użytkowania części wspólne lokalu (kuchnię, łazienkę, WC i przedpokój). Według § 4 umowy, czynsz najmu pokoju wynosi 200 zł miesięcznie i płatny jest co miesiąc z góry osobiście do rąk własnych wynajmującego. Należności z tytułu opłat eksploatacyjnych, tj. gaz, prąd i wodę, najemca będzie regulować wpłacając wynajmującym odpowiedni koszt wyliczony na podstawie odczytów wskazań, liczników adekwatnie do kosztów własnego zużycia. W piśmie z [...] kwietnia 2018 r. skarżąca poinformowała, że pozostałe pokoje nie objęte umową najmu znajdujące się w przedmiotowym mieszkaniu pozostają w dyspozycji właścicieli mieszkania, tj. jej rodziców, którzy zamieszkują w nich według własnych potrzeb. Podczas nieobecności właścicieli mieszkania pokoje są zamknięte. Rodzice nie posiadają zameldowania na pobyt stały w przedmiotowym mieszkaniu. W kolejnym swoim piśmie z [...] maja 2018 r. skarżąca wyjaśniła, że adres miejsca stałego zamieszkania jej rodziców to [...], ul. [...] nr [...] m [...]. Fakt zamieszkiwania rodziców pod ww. adresem potwierdził również Zastępca Komendanta Komisariatu Policji [...] w [...] w piśmie z [...] lipca 2018 r. Ustalenie to, jak jednak wyjaśniono w toku postępowania administracyjnego, nastąpiło na podstawie rozpytania skarżącej i przypadkowo napotkanej mieszkanki bloku. W dniu [...] października 2018 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] (właściwego ze względu na położenie przedmiotowego lokalu mieszkalnego) poinformował organ I instancji, że rodzice skarżącej nie posiadają otwartego obowiązku w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych z najmu, brak jest również informacji o uzyskiwaniu przychodów z najmu w 2018 r., jak również wpłat zaliczek na zasadach ogólnych z najmu. W toku dalszego prowadzonego przez organ I instancji postępowania (kolejne decyzje KWP z [...] października 2018 r. i [...] kwietnia 2019 r. o odmowie przyznania stronie równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego zostały uchylone decyzjami KGP z [...] stycznia 2019 r. i [...] lipca 2019 r., a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania przez KWP) rodzice skarżącej wyjaśnili, że na pobyt stały zameldowani są w domu położonym w miejscowości [...] nr [...], który jest ich własnością. W mieszkaniu położonym w [...] przy ul. [...] nr [...] m [...] do swojej dyspozycji mają trzy pokoje, natomiast duży pokój o powierzchni mieszkalnej 24 m2 pozostaje w dyspozycji córki i jej rodziny. Podczas ich nieobecności w mieszkaniu trzy pokoje, którymi dysponują są zamykane i córka nie ma do nich dostępu. KWP zwrócił się do Urzędu Gminy [...] z zapytaniem, kto jest zgłoszony do zamieszkania w budynku mieszkalnym w miejscowości [...] nr [...] oraz od ilu osób są naliczane opłaty za odbiór nieczystości stałych. Z uzyskanych informacji wynika, że we wskazanym domu na pobyt stały zameldowane są od dnia [...] stycznia 2019 r. dwie osoby - J. S. i A. S., natomiast opłaty za zagospodarowanie odpadów komunalnych naliczane są od dwóch osób. Z akt sprawy wynika, że organ I instancji podjął dwukrotnie, tj. w dniach [...] września 2019 r. i [...] października 2019 r. próbę przeprowadzenia czynności dowodowych w postaci oględzin lokalu mieszkalnego położonego w [...] przy ul. [...] nr [...] m [...]. Oględziny nie odbyły się, bowiem strona pomimo uprzedniego zawiadomienia o celu i terminie ich przeprowadzenia, nie udostępniła przedstawicielom KWP przedmiotu oględzin (brak możliwości wejścia do mieszkania). W konsekwencji powyższego KWP wydał wskazaną na wstępie niniejszego uzasadnienia decyzję z [...] listopada 2019 r. o odmowie przyznania skarżącej równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji uznał, że strona zajmuje przedmiotowy lokal mieszkalny, który zapewnia przysługujące jej normy zaludnienia. KWP nie dał wiary wyjaśnieniom złożonym przez skarżącą oraz właścicieli mieszkania, że strona wraz z czteroosobową rodziną zajmuje jeden pokój o powierzchni mieszkalnej 24 m2 , natomiast rodzice skarżącej trzy pokoje o łącznej powierzchni mieszkalnej 32 m2. W ocenie KWP jest to sprzeczne z logiką i doświadczeniem życiowym. Kontekst złożonych wyjaśnień zmierza do zanegowania możliwości korzystania przez stronę z przedmiotowego mieszkania w całości, tak aby uzyskać prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Uwzględniając fakt, że rodzice policjantki na stałe zameldowani są w innej miejscowości, zdaniem organu I instancji poza wynajmowanym pokojem o powierzchni mieszkalnej 24 m2 skarżąca swobodnie nieodpłatnie użytkuje pozostałą część mieszkania w [...] przy ul. [...] nr [...] m [...], w tym trzy pokoje o powierzchni mieszkalnej 32 m2 na podstawie nieformalnej umowy użyczenia zawartej z rodzicami. Ponadto KWP negatywnie ocenił okoliczność, że strona nie umożliwiła przeprowadzenie dowodu z oględzin mieszkania, tym bardziej, że to skarżąca żąda przyznania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, a zatem winna współdziałać z organem I instancji. KGP utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, powołując się na mające zastosowanie w sprawie przepisy, wskazał, że przepis § 1 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia z 28 czerwca 2002 r. nie może stanowić podstawy przyznania stronie uprawnienia do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, albowiem skarżąca zawarła odpłatną umowę na najem pokoju (pomieszczenia mieszkalnego) w lokalu mieszkalnym położonym przy ul. [...] nr [...] m [...] w [...]. Organ II instancji podzielił stanowisko KWP, że przedstawiony tok argumentacji strony oraz jej rodziców (protokoły przesłuchania świadka, tj. J. S. i A. S.) należy uznać za sprzeczny z doświadczeniem życiowym i logiką. Skoro rodzice skarżącej mają inne miejsce zameldowania i zamieszkania gdzie przebywają, a w lokalu mieszkalnym w [...] przy ul. [...] nr [...] m [...] bywają podczas pobytów w tym mieście, to nie można uznać, że faktycznie z tego mieszkania korzystają i tam mieszkają, zaś córce - skarżącej oraz jej mężowi i dwójce wnuków umożliwili korzystanie na podstawie odpłatnej umowy najmu tylko z jednego pokoju o powierzchni mieszkalnej 24 m2 w tym mieszkaniu, a pozostałe 3 pokoje są zamknięte i rodzina skarżącej nie ma do nich dostępu. Organ odwoławczy stwierdził, że prawidłowo KWP ocenił tę okoliczność w powiązaniu z innymi dowodami. Za taki dowód należy uznać złożony przez stronę wniosek o przydział lokalu mieszkalnego z zasobów Policji, z którego wynika, że zainteresowana w przedmiotowym lokalu mieszkalnym zajmuje cztery pokoje o łącznej powierzchni 56 m2. Nieudostępnienie przez skarżącą lokalu mieszkalnego w celu przeprowadzenia jego oględzin i dokonania oceny sytuacji mieszkaniowej zainteresowanej, w powiązaniu z pozostałymi dowodami, tj. danymi zawartymi we wniosku o przydział lokalu mieszkalnego przemawia za uznaniem, że strona ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, albowiem zajmowany lokal mieszkalny o powierzchni użytkowej 68,04 m2, w tym powierzchni mieszkalnej 56 m2 zapewnia jej przysługujące normy zaludnienia. W ocenie KGP, skarżąca poza wynajmowanym pokojem o powierzchni mieszkalnej 24 m2 swobodnie nieodpłatnie użytkuje pozostałą część mieszkania w [...] przy ul. [...] nr [...] m [...], w tym trzy pokoje o powierzchni mieszkalnej 32 m2. Z przepisów ustawy o Policji (art. 95 ust. 1 pkt 2) wynika, że fakt posiadania odpowiedniego lokalu mieszkalnego, w którym to pojęciu mieści się też zajmowanie lokalu mieszkalnego na podstawie umowy najmu i umowy użyczenia, zgodnego z normami zaludnienia, wyklucza możliwość przyznania równoważnika za brak lokalu mieszkalnego jako pochodnego prawa do lokalu mieszkalnego z zasobów Policji. Powyższa decyzja KGP stała się przedmiotem skargi skarżącej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzuciła: I. naruszenie prawa materialnego, tj: 1. art. 92 ust. 1 ustawy o Policji poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że w niniejszej sprawie przesłanki uzyskania przez skarżącą równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego nie zostały spełnione, gdyż znajduje się ona w posiadaniu zależnym lokalu o powierzchni mieszkalnej 56 m2, zaś do wyłącznej jej dyspozycji, a także osób jej najbliższych pozostaje cała jego powierzchnia, podczas gdy skarżąca posiada prawo jedynie do korzystania z jednego z jego pomieszczeń, a także części wspólnych, zaś w pozostałym zakresie lokal ten pozostaje w dyspozycji jego właścicieli; 2. art. 95 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji polegające na błędnej jego wykładni i przyjęciu, że aktualnie potrzeby mieszkaniowe skarżącej są w pełni zaspokojone, a w konsekwencji zaś nie spełnia ona już przesłanek do otrzymania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, w sytuacji gdy pomieszczenie zajmowane przez skarżącą i jej najbliższych nie odpowiada co najmniej przysługującej jej powierzchni mieszkalnej; II. naruszenie norm postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu, jak też rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew ciążącemu na organie II instancji obowiązkowi w tymże zakresie, w szczególności z uwagi na fakt, że już z treści decyzji uprzednio wydanej przez KGP wynikało, iż dla zweryfikowania uprawnień skarżącej do przedmiotowego świadczenia koniecznym jest przeprowadzenie dalszych czynności dowodowych; 2. art. 81a § 1 k.p.a. polegające na rozstrzygnięciu przez organ pojawiających się w sprawie wątpliwości, co do zakresu korzystania przez skarżącą z rzeczonego lokalu mieszkalnego, na jej niekorzyść; 3. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. polegające na oparciu zaskarżonej decyzji jedynie na selektywnie wybranych fragmentach materiału dowodowego, bez należytego i wszechstronnego rozważenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, przejawiające się na zignorowaniu przez organ oświadczeń składanych w toku postępowania przez skarżącą, jak i protokołów przesłuchania właścicieli lokalu mieszkalnego, z których w sposób jednoznaczny wynika zakres i sposób korzystania przez skarżącą z przedmiotowego mieszkania. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że jej potrzeby mieszkaniowe nie są w pełni zaspokojone, gdyż zajmowana przez nią część mieszkania nie odpowiada przysługującym jej normom zaludnienia. Organ odwoławczy na podstawie zebranego materiału dowodowego poczynił zaś błędne ustalenia w sprawie. Istniejące w sprawie wątpliwości powinien bowiem rozstrzygnąć na korzyść skarżącej. W odpowiedzi na skargę KGP wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji odpowiadają prawu. Zgodnie z art. 88 ust. 1 ustawy o Policji, policjantowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. Członkami rodziny policjanta, których uwzględnia się przy przydziale lokalu mieszkalnego, są – w myśl art. 89 ww. ustawy - pozostający z policjantem we wspólnym gospodarstwie domowym: 1) małżonek; 2) dzieci (własne lub małżonka, przysposobione lub przyjęte na wychowanie w ramach rodziny zastępczej) pozostające na jego utrzymaniu, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez nie 25 lat życia; 3) rodzice policjanta i jego małżonka będący na jego wyłącznym utrzymaniu lub jeżeli ze względu na wiek albo inwalidztwo 105, albo inne okoliczności są niezdolni do wykonywania zatrudnienia; za rodziców uważa się również ojczyma i macochę oraz osoby przysposabiające. małżonek; dzieci (własne lub małżonka, przysposobione lub przyjęte na wychowanie w ramach rodziny zastępczej) pozostające na jego utrzymaniu, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez nie 25 lat życia; rodzice policjanta i jego małżonka będący na jego wyłącznym utrzymaniu lub jeżeli ze względu na wiek albo inwalidztwo, albo inne okoliczności są niezdolni do wykonywania zatrudnienia; za rodziców uważa się również ojczyma i macochę oraz osoby przysposabiające. Stosownie do art. 92 ust. 1 ustawy o Policji policjantowi przysługuje równoważnik pieniężny, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Zgodnie z art. 95 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej nie przydziela się policjantowi, posiadającemu w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej lokal mieszkalny odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej albo dom jednorodzinny lub dom mieszkalno-pensjonatowy. Natomiast § 2 pkt 2 rozporządzenia z 18 maja 2005 r. stanowi, że lokal mieszkalny przydziela się policjantowi według norm zaludnienia: dla policjanta samotnego - dwie normy zaludnienia, z zastrzeżeniem pkt 3 (przy czym pkt 3 dotyczy policjanta powołanego lub mianowanego na stanowisko służbowe zaszeregowane w grupie od 14 do 16, dla którego przewiduje się trzy normy zaludnienia). Przepis § 3 rozporządzenia z 18 maja 2005 r. wskazuje, że norma zaludnienia przysługująca policjantowi wynosi od 7 do 10 m2 powierzchni mieszkalnej, którą stanowi powierzchnia pokoi znajdujących się w lokalu mieszkalnym. Przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia z 28 czerwca 2002 r. stanowi, że równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego przyznaje się policjantowi w służbie stałej, jeżeli w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej on sam lub członkowie jego rodziny, o których mowa w art. 89 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji nie posiadają: 1) lokalu mieszkalnego przydzielonego na podstawie decyzji administracyjnej; 2) spółdzielczego lokalu mieszkalnego, w tym lokatorskiego lub własnościowego, oraz spółdzielczego lokalu mieszkalnego zajmowanego na podstawie umowy najmu; 3) lokalu mieszkalnego zajmowanego na podstawie umowy najmu, stanowiącego mieszkaniowy zasób gminy lub innych jednostek samorządu terytorialnego, lokalu stanowiącego własność Skarbu Państwa lub państwowych osób prawnych albo pozostającego w zasobach towarzystw budownictwa społecznego; 4) lokalu mieszkalnego zajmowanego na podstawie umowy najmu innego niż wymieniony w pkt 3, dla którego stawka czynszu za 1 m2 powierzchni użytkowej lokalu nie jest wyższa od stawki ustalonej przez gminę - dotyczy to również mieszkań o powierzchni użytkowej przekraczającej 80 m2; 5) domu jednorodzinnego, domu mieszkalno-pensjonatowego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, będącego przedmiotem własności lub współwłasności policjanta lub członków jego rodziny, o których mowa w art. 89 ustawy o Policji; 6) tymczasowej kwatery. Celem równoważnika za brak lokalu mieszkalnego jest umożliwienie pokrycia przez policjanta kosztów wynajmu lokalu bądź też używania cudzego lokalu na podstawie innej, odpłatnej umowy. Przedmiotowy równoważnik ma charakter ekwiwalentu za ponoszone przez policjanta koszty wynajmu lokalu, którego nie może mu zapewnić podmiot zatrudniający (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego; dalej: NSA" z 21 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OPS 3/08, wyrok NSA z 29 stycznia 2009 r., sygn. akt I OSK 223/08; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem równoważnik pieniężny ma charakter kompensacyjny i jest surogatem zasadniczego uprawnienia policjanta, którym jest prawo do otrzymania lokalu mieszkalnego w naturze, jeżeli policjant nie posiada takiego lokalu. Jedną z przesłanek wykluczających przyznanie żądanego przez skarżącą uprawnienia, wymienioną w wyżej cytowanym art. 95 ust. 1 ustawy o Policji, jest posiadanie przez policjanta w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej lokalu mieszkalnego odpowiadającego co najmniej przysługującej policjantowi powierzchni mieszkalnej. Wobec niezdefiniowania pojęcia "posiadanie" na gruncie ustawy o Policji, należy je rozumieć w sposób ukształtowany ogólnymi przepisami prawa cywilnego. Jak wskazał Sąd Najwyższy w uchwale z 18 stycznia 2013 r., sygn. akt II PZP 6/12 (OSNP 2013/9-10/102), "posiadanie lokalu mieszkalnego" wyłączające prawo do równoważnika może wynikać nie tylko z tytułów prawnych mających swe źródło w prawie rzeczowym (własność, użytkowanie wieczyste, służebność mieszkania itp.), ale też ze stosunków zobowiązaniowych, tzn. umów cywilnoprawnych takich jak np. najem czy użyczenie (por. też uchwała NSA z 29 marca 1999 r., sygn. akt OPS 1/99, ONSA 1999/3/77). Podobnie Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 14 maja 2001 r. sygn. akt TK 1/00 (OTK z 2001 r. nr 4, poz. 84) podkreślił, że pomoc finansowa dla policjantów nie stanowi ich przywileju z racji bycia policjantem, lecz ma służyć im do uzyskania mieszkania w miejscu pełnienia służby. Uruchomienie takiej pomocy nie jest potrzebne w razie posiadania przez policjanta odpowiedniego lokalu, bez względu na rodzaj tytułu prawnego do niego (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 8 lutego 2018 r., sygn. akt IV SA/Gl 955/17). W kontekście omawianej regulacji należy więc przyjąć, że chodzi o każdy rodzaj władztwa funkcjonariusza nad lokalem mieszkalnym (domem), wynikający zarówno ze stosunku prawnorzeczowego, jak również obligacyjnego, jakim jest np. umowa użyczenia czy umowa najmu. W niniejszej sprawie bezsporna między stronami jest okoliczność, że skarżąca wraz z małżonkiem oraz dwoma synami zamieszkuje w spółdzielczym własnościowym lokalu mieszkalnym położonym przy ul. [...] nr [...] m [...] w [...] o powierzchni użytkowej 68,04 m2, składającym się z czterech pokoi: jeden o powierzchni 24 m2, drugi - 12 m2 , trzeci - 10 m2, czwarty - 10 m2 - co stanowi łącznie 56 m2 powierzchni mieszkalnej. Właścicielami tego mieszkania są rodzice skarżącej – J. S. i A.S. Z załączonej do akt sprawy umowy najmu zawartej w dniu [...] kwietnia 2018 r. wynika, że w przedmiotowym lokalu mieszkalnym rodzice skarżącej z ww. dniem oddali córce, w najem na czas nieoznaczony jeden pokój o powierzchni mieszkalnej 24 m2 w należącym do nich lokalu mieszkalnym nr [...] położonym przy ul. [...] nr [...] w [...]. Wynajmujący oddali także najemcy do wspólnego użytkowania części wspólne lokalu (kuchnię, łazienkę, WC i przedpokój). Według § 4 umowy, czynsz najmu pokoju wynosi 200 zł miesięcznie i płatny jest co miesiąc z góry osobiście do rąk własnych wynajmującego. Należności z tytułu opłat eksploatacyjnych, tj. gaz, prąd i wodę, najemca będzie regulować wpłacając wynajmującym odpowiedni koszt wyliczony na podstawie odczytów wskazań, liczników adekwatnie do kosztów własnego zużycia. Spór dotyczy prawnych konsekwencji powyższej umowy cywilnoprawnej w kontekście okoliczności faktycznych sprawy. Sąd podziela stanowisko organów obu instancji, że skarżąca - poza wynajmowanym pokojem - swobodnie nieodpłatnie użytkuje pozostałą część przedmiotowego mieszkania nr [...] przy ul. [...] nr [...] w [...], na podstawie nieformalnej umowy użyczenia zawartej z rodzicami. W konsekwencji posiada (wynikające ze stosunków zobowiązaniowych/obligacyjnych) władztwo nad lokalem mieszkalnym spełniającym przysługujące jej normy zaludnienia. Przedstawiony tok argumentacji skarżącej oraz jej rodziców (protokoły przesłuchania świadka, tj. J. S. i A. S.) należy uznać za sprzeczny z doświadczeniem życiowym i logiką. Skoro rodzice skarżącej mają inne miejsce zameldowania i zamieszkania gdzie przebywają, a w lokalu mieszkalnym w [...] przy ul. [...] nr [...] m [...] bywają podczas pobytów w tym mieście, to nie można uznać, że faktycznie z tego mieszkania korzystają i tam mieszkają, zaś córce - skarżącej oraz jej mężowi i dwójce wnuków umożliwili korzystanie na podstawie odpłatnej umowy najmu tylko z jednego pokoju o powierzchni mieszkalnej 24 m2 w tym mieszkaniu, a pozostałe 3 pokoje są zamknięte i rodzina skarżącej nie ma do nich dostępu. Organy obu instancji prawidłowo oceniły tę okoliczność w powiązaniu z innymi dowodami zebranymi w sprawie. Za taki dowód należy uznać złożony przez skarżącą wniosek o przydział lokalu mieszkalnego z zasobów Policji, z którego wynika, że w przedmiotowym lokalu mieszkalnym zajmuje ona cztery pokoje o łącznej powierzchni 56 m2. Również nieudostępnienie przez skarżącą lokalu mieszkalnego w celu przeprowadzenia jego oględzin i dokonania oceny jej sytuacji mieszkaniowej, w powiązaniu z pozostałymi dowodami, tj. danymi zawartymi we wniosku o przydział lokalu mieszkalnego przemawia za uznaniem, że skarżąca wbrew temu co podnosi ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Zajmowany przez skarżącą lokal mieszkalny o powierzchni użytkowej 68,04 m2, w tym powierzchni mieszkalnej 56 m2 zapewnia jej bowiem przysługujące normy zaludnienia. W ocenie Sądu trafnie uznał KGP, że skarżąca poza wynajmowanym pokojem o powierzchni mieszkalnej 24 m2 swobodnie nieodpłatnie użytkuje pozostałą część mieszkania w [...] przy ul. [...] nr [...] m [...], w tym trzy pokoje o powierzchni mieszkalnej 32 m2. Zgodnie zaś z art. 95 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, fakt posiadania odpowiedniego lokalu mieszkalnego, w którym to pojęciu mieści się też zajmowanie lokalu mieszkalnego na podstawie umowy najmu i umowy użyczenia, zgodnego z normami zaludnienia, wyklucza możliwość przyznania równoważnika za brak lokalu mieszkalnego jako pochodnego prawa do lokalu mieszkalnego z zasobów Policji. Podważanie możliwości korzystania z przedmiotowego lokalu w całości, w okolicznościach niniejszej sprawy stanowi - zdaniem Sądu - sposób skarżącej do nabycia prawa do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Trudno nie podzielić stanowiska organów obu instancji odnośnie bezumownego korzystania przez skarżącą z pozostałej części ww. lokalu mieszkalnego. Okoliczności faktyczne niniejszej sprawy, w tym inne miejsce zameldowania i zamieszkania rodziców skarżącej, a także fakt, że pozostałe pokoje podczas nieobecności właścicieli są zamknięte i pozostają w dyspozycji rodziców, którzy zamieszkują w nich według własnych potrzeb, tj. kiedy przebywają [...]- w kontekście doświadczenia życiowego i logiki - pozwalają na taką ocenę. Skoro rodzice skarżącej większość czasu przebywają poza [...], a w przedmiotowym lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] nr [...] w [...] bywają podczas pobytów w tym mieście, to nie można uznać, że faktycznie z tego mieszkania korzystają, czyli tam mieszkają, a córce (tj. skarżącej) umożliwili (na podstawie odpłatnej umowy najmu) korzystanie wyłącznie z jednego pokoju w tym mieszkaniu. W działaniu organów Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy, jak również naruszenia przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło