II SA/Wa 84/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Asesorzy WSA Jarosław Trelka, Przemysław Szustakiewicz (spr.), Protokolant Dorota Kwiatkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2007 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty specjalnej - oddala skargę - II SA/Wa 84/07 UZASADNIENIE Prezes Rady Ministrów działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] października 2006 r., odmawiającą przyznania panu S. S. renty specjalnej. W uzasadnieniu organ podniósł, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) jest możliwe w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Przepis ten nie precyzuje warunków jakie powinny być spełnione, aby renta lub emerytura mogła być przyznana w trybie tego przepisu. Dlatego każdy wniosek jest wnikliwie rozpatrywany i oceniany pod kątem występowania okoliczności mogących uzasadniać potraktowanie sprawy w sposób szczególny. Przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczeń specjalnych sytuacja bytowa wnioskodawców brana jest pod uwagę, jednak nie stanowi jedynego kryterium przyznawania tych świadczeń. Świadczenie specjalne może być przyznane osobie niezdolnej do pracy z uwagi na wiek lub stan zdrowia, znajdującej się w trudnej sytuacji bytowej, o ile w sprawie występują też inne okoliczności, wskazujące na jej szczególny charakter. Podstawą ubiegania się o przywilej otrzymania świadczenia specjalnego przyznawanego przez Prezesa Rady Ministrów są przede wszystkim udokumentowane okoliczności, potwierdzające wybitne zasługi wnioskodawcy dla kraju. Zakres przedmiotowy zasług jest szeroki, ponieważ brana jest pod uwagę każda działalność wnioskodawcy, która mogła przyczynić się do rozwoju kraju. Wnioskodawca nie powinien zatem upatrywać w swojej trudnej sytuacji materialnej, bądź zdrowotnej, wystarczających podstaw do przyznania przez Prezesa Rady Ministrów świadczenia specjalnego w trybie szczególnym, ponieważ nie jest to świadczenie o charakterze socjalnym. Do udzielania stosownej pomocy finansowej osobom znajdującym się w trudnych warunkach socjalno-bytowych powołane są terenowe ośrodki pomocy społecznej. Strona wystąpiła o przyznanie renty specjalnej, gdyż jak sama pisze, wyczerpała już wszelkie możliwości uzyskania renty z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Wnioskodawca ma skończone [...] lat, wyuczony zawód to [...]. Jego udokumentowany staż pracy łącznie wynosi [...]. Od października 1989 r. (17 lat) wnioskodawca formalnie nigdzie nie jest zatrudniony. Jednak faktycznie, jak pisze, na przełomie lat 1989-1995 pracował za granicą - w G. Z tych zarobionych pieniędzy utrzymywał się sam, a także łożył na utrzymanie żony i dziecka. Po powrocie do kraju zamieszkał z matką, żona - jak sam pisze - miała już innego partnera. Strona do wniosku o przyznanie świadczenia w trybie szczególnym dołączyła - wydane w dniu [...] stycznia 2006 r. przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności z siedzibą w [...] - Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności [...], w którym zaliczona została do lekkiego stopnia niepełnosprawności. Orzeczony stopień niepełnosprawności ma charakter okresowy do 10 stycznia 2010 r. oraz datuje się go od 2005 r. W tym samym orzeczeniu stwierdzono, że sama niepełnosprawność istnieje również od 2005 r. Wnioskodawca utrzymuje, że niepełnosprawność powstała na skutek wypadku [...] w czasie odbywania zasadniczej służby wojskowej. Na dowód swojej tezy przedstawia zaświadczenie wystawione [...] stycznia 2004 r., w którym jednak zaświadczono, że w dniu [...] lipca 1972 r. przeprowadzono zakładowe badania lekarskie i nie stwierdzono u niego żadnych zmian chorobowych. Służbę wojskową zainteresowany odbywał w okresie: od dnia [...] kwietnia do dnia [...] sierpnia 1977 r. Został z niej terminowo zwolniony, otrzymując kategorię zdrowia [...] z powodu wady [...]. Zapisy w dokumentacji lekarskiej Pana S. S., pochodzące ze szpitala wojskowego z 1997 r. stanowią, że [...] to wada wrodzona. Takie też stanowisko podzielił biegły lekarz - specjalista [...], którego to opinia została dopuszczona jako dowód w sprawie prowadzonej przez Apelacyjny Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w L. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] o rentę inwalidzką. Wyrokiem w/w Sądu apelacja Pana S. S. o przyznanie świadczenia (renty inwalidzkiej) przeciwko ZUS została oddalona. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w miejscu zamieszkania strony poinformował organ, że zainteresowany prowadzi nadal wspólne gospodarstwo domowe z matką. Jest rozwiedziony. Matka otrzymuje emeryturę w wysokości [...] zł. brutto miesięcznie. Pan S. S. korzysta z pomocy finansowej Ośrodka Pomocy Społecznej od września 2004 r. Z tegoż Ośrodka otrzymał zasiłki okresowe w wysokości [...] zł. (wrzesień-grudzień 2004 r.); [...] zł. (listopad - grudzień 2006 r.) oraz w miesiącu lipcu 2006 r. w wysokości [...] zł. Powiatowy Urząd Pracy w [...] poinformował Prezesa Rady Ministrów, że pan S. S. jest zarejestrowany w tamtejszym Urzędzie jako osoba bezrobotna od dnia [...] lutego 1996 r., a także z tą sama datą bez prawa do zasiłku. Zdaniem organu, okoliczności wynikające z uzasadnienia wniosku i nadesłanych dokumentów nie dają podstaw do przyznania Panu S. S. renty specjalnej. Zgromadzone w sprawie dokumenty oraz dodatkowe uzasadnienie Wnioskodawcy nie stanowią szczególnego przypadku dającego podstawę do przyznania świadczenia specjalnego. Ustawodawca pozostawił wyłącznemu uznaniu Prezesa Rady Ministrów, jakie okoliczności do nabycia świadczenia specjalnego należy uznać za szczególne. Podstawą uzyskania świadczenia specjalnego przyznawanego przez Prezesa Rady Ministrów (w trybie szczególnym) są jasno i dokładnie udokumentowane okoliczności, które wskazują, że wnioskodawca podczas swojej działalności np. politycznej, naukowej, społecznej, gospodarczej położył wybitne zasługi dla rozwoju kraju, a jego obecna sytuacja socjalo-bytowa jest rażąco niesprawiedliwa w stosunku do dokonań. W rozpatrywanej sprawie takie okoliczności nie wystąpiły. W dniu [...] grudnia 2006 r. skargę na powyższą decyzję złożył pan S. S. Skarżący podniósł w skardze, ze jego sytuacja życiowa jest bardzo trudna, a wada [...] spowodowana wypadkiem w okresie Polski Ludowej, uniemożliwia mu podjęcie pracy. Dramatyczne okoliczności spowodowały, iż musiał wyjechać za granicę, przez co stracił rodzinę. Skarżący podkreślił, że jego sytuacja jest wyjątkowa i zasługuje na rentę. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na podstawie art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153 poz.1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Rozpatrywana pod tym względem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że decyzja wydana przez organ w sprawie ma charakter uznaniowy. Ustawodawca bowiem przyznał organowi możliwość wyboru sposobu realizacji celu wyrażonego w przepisie ustawy, jakim jest przyznanie świadczenia na specjalnych warunkach. W konsekwencji organ, dokonując swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, może rozstrzygnąć daną sprawę uznając za istotne określone fakty i podniesione przez stronę argumenty przemawiające za ustalonym wynikiem postępowania, inne zaś uznając za nieistotne dla rozstrzygnięcia. W trakcie dokonywania wspomnianej oceny, organ administracji publicznej zobligowany jest mieć na uwadze słuszny interes obywateli oraz uwzględniać interes społeczny, w szczególności zaś powinien zmierzać do realizacji zasady prawdy obiektywnej, co w przypadku uznania administracyjnego ma szczególne znaczenie. Dlatego też trafność rozstrzygnięcia w każdym indywidualnym przypadku wymaga szczegółowego zbadania i rozważenia wszelkich argumentów, które stanowiłyby podstawę do przyjęcia określonego stanowiska. Rozstrzygając w ramach uznania administracyjnego, organ jest ponadto zobowiązany do przestrzegania przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. z 2000 r. Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), a przede wszystkim do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zobowiązany jest również do wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego zgodnie z treścią art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz do uzasadnienia według wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Niezależnie od powyższego dodać należy, że uznaniowy charakter decyzji administracyjnej oznacza nie tylko możliwość działania organu na jego własną odpowiedzialność w oparciu o upoważnienie ustawowe. Zakreśla on także zakres jej sądowej kontroli, która nie jest wyłączona, lecz ograniczona w szczególności do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej, a to zarówno przepisów szczegółowych, jak i zasad ogólnych określonych w rozdziale drugim działu I Kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd kontroluje zatem, czy w toku tego postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego. Innymi słowy mówiąc, czy nie nosi cech dowolności. Wspomniane granice wytycza natomiast sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości. Pozostaje on poza kontrolą sądowo – administracyjną, która obejmuje wyłącznie kryterium legalności określone we wskazanym wyżej art. 1 § 1 i § 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Mając zatem za podstawę powyższe kryteria, w pierwszej kolejności należy zauważyć, że Prezes Rady Ministrów nie uchybił temu obowiązkowi. Organ w obszernym, odpowiadającym warunkom wskazanym w art. 107 § 3 kpa, uzasadnieniu wskazał na podstawę prawną podjętych działań oraz dowody zebrane w sprawie. Organ słusznie podkreślił, że prawo do przyznania świadczenia osadza się na dwóch przesłankach: trudna sytuacja bytowa oraz wybitne zasługi dla Państwa Polskiego. W sprawie skarżący wykazał swoją trudną sytuację materialną, ale brak jest dowodów, które wskazywałby na to, iż pan S. S. spełnia drugą przesłankę – wybitne zasługi dla Państwa Polskiego. Tymczasem obie przesłanki muszą być spełnione łącznie, aby wnioskodawca mógł otrzymać świadczenie. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.