II SA/Wa 841/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska (sprawozdawca), Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk, Danuta Kania, Protokolant specjalista Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2017 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Rektora Szkoły Głównej [...] z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia studiów stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] Decyzją z dnia [...] września 2015 r. nr [...] Dziekan Wydziału [...] w W., skreślił M.S., z listy studentów [...] w W. z uwagi na nieuzyskanie zaliczenia semestru w określonym terminie. W dniu 21 grudnia 2015 r. skarżący złożył wniosek o wznowienie studiów na kierunku [...], realizowanym przez Wydział [...]. Rektor [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...], na podstawie art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r., poz. 572 z późn. zm.), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.), oraz § 18 Regulaminu studiów w [...] w W. - tekst jednolity stanowiący załącznik do Uchwały Nr [...] Senatu [...] z dnia [...] maja 2015 r. w sprawie zmian w Regulaminie studiów w [...], nie wyraził zgody na wznowienie przez skarżącego studiów z uwagi na widoczny brak postępów w nauce i postawę skarżącego jako studenta, co nie rokuje pomyślnego ukończenia studiów. W ocenie Rektora, skoro ustawodawca uznał, że studentami nie powinny pozostawać osoby, które nie rokują na pomyślne zakończenie studiów w postaci uzyskania tytułu zawodowego (przepis art. 190 ust. 2 pkt 1 ustaw Prawo o szkolnictwie wyższym umożliwia, przecież skreślenie z listy studentów osoby, która nie wykazuje postępów w nauce), to tym bardziej dopuszczalna jest odmowa wyrażenia zgody na wznowienie studiów z ww. powodu. Od powyższej decyzji skarżący pismem z dnia 29 lutego 2016 r. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] Rektor [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 2016 r., wskazując, że skarżący do dnia wydania decyzji o skreśleniu nie zaliczył wszystkich przedmiotów obowiązujących w semestrze 6 oraz przedmiotów stanowiących warunek zaliczenia wcześniejszych semestrów. Skarżący nie zaliczył trzech semestrów praktyk [...] w wymiarze 150 h łącznie (odpowiednio 4, 5, 6 semestru w programie studiów, które stanowią, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych kalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub nieukończonego zakładu kształcenia nauczycieli), podstawę uzyskania przygotowania pedagogicznego. Zaliczenie pierwszego semestru praktyk stanowiło warunek dopuszczenia skarżącego do kontynuacji nauki na 5, a potem także na 6 semestrze studiów (zgodnie z § 22 ust. 2 Regulaminu studiów [...]). Od decyzji Rektora z dnia [...] marca 2016 r. skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając zaskarżonej decyzji: 1) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 KPA, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji Rektora [...] z dnia [...] stycznia 2016 r., podczas gdy w rozpatrywanej sprawie istniały przesłanki do uchylenia ww. decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy zgodnie z żądaniem skarżącego, z uwagi na rażące naruszenie przy wydawaniu pierwotnej decyzji, przepisów postępowania w zakresie oceny stanu faktycznego sprawy; 2) naruszenie art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 KPA, poprzez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, polegającą na przyjęciu, iż zgłoszone przez skarżącego argumenty dotyczące jego sytuacji osobistej nie mogą stanowić wystarczającej podstawy do uznania, że niezaliczenie przez skarżącego praktyk zawodowych nastąpiło bez winy skarżącego; 3) naruszenie art. 190 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie w stanie faktycznym sprawy i przyjęcie że zachodzą przesłanki uzasadniające skreślenie skarżącego z listy studentów [...], podczas gdy ze stanu faktycznego sprawy wynikają wnioski odmienne. Mając na uwadze powyższe zarzuty, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 skarżący wniósł o: 1. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, jako naruszającej prawo i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez wyrażenie zgody na wznowienie przez skarżącego studiów na kierunku [...], na Wydziale [...] w [...] na szóstym semestrze studiów; 2. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący zarzucił, że organ nie uwzględnił zgłoszonego przez skarżącego działania czynników niezależnych od skarżącego (trudności natury osobistej - rodzinnej powodujące konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną), jak również ogromne trudności w znalezieniu instytucji, która zdecydowałaby się przyjąć skarżącego na praktyki studenckie, warunkujące zaliczenie programu nauczania na kierunku [...] w [...], mające ogromny i decydujący wpływ na możliwość realizacji programu nauczania na ww. kierunku studiów. W ocenie skarżącego, zaskarżona decyzja budzi również kontrowersje w kontekście jego rzeczywistych wyników w nauce, potwierdzonych w większości dobrymi i bardzo dobrymi ocenami z egzaminów i zaliczeń poszczególnych przedmiotów w toku całego przebiegu studiów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty przedstawione w zaskarżonym orzeczeniu. Organ podkreślił, że do [...] września 2015 r., czyli do dnia skreślenia z listy studentów, skarżący nawet nie rozpoczął zaliczenia praktyk, co więcej dwukrotnie skorzystał z prawa do warunkowego zaliczenia przedmiotu. Jednocześnie organ wyjaśnił, iż pozytywnie zaliczona praktyka pedagogiczna (część obserwacyjna i asystencka) stanowi warunek douczający do zaliczenia w 6 semestrze przedmiotów: Metodyka pracy z dzieckiem z trudnościami w uczeniu się matematyki i metodyka pracy z dzieckiem z trudnościami w czytaniu i pisaniu. Oba te przedmioty zakładają praktyczną diagnozę dziecka i wymagają wykorzystania specjalistycznych narzędzi badawczych, których obsługa stanowi przedmiot nauki na praktykach. Organ podniósł też, że studenci odbywają praktyki w samodzielnie wybranych przez siebie instytucjach, zgodnie z profilem kierunku studiów i w ramach liczby godzin dydaktycznych przewidzianych programem studiów (§ 3 ust. 1 Regulaminu praktyk). Do dnia wydania decyzji o skreśleniu ze studiów skarżący nie wybrał ani nie odbył wymaganych praktyk, nie podnosił również, że ma problemy ze znalezieniem instytucji, w której mógłby praktyki odbyć. Mimo, iż [...] nie jest zobowiązana do wskazania ani do zapewnienia instytucji, w której student odbywa praktyki, to na Uczelni funkcjonuje Koordynator ds. praktyk, który z pewnością podjąłby wysiłek, by umożliwić studentowi zaliczenie obowiązkowej liczby praktyk w instytucjach. Organ podkreślił także, że instytucje odpowiedzialne za odbycie praktyk muszą wyrazić zgodę na przyjęcie danej osoby na praktyki, a z przedłożonego w dniu 29 lutego 2016 r. pisma wynika, że żadna z instytucji nie zgodziła się, by skarżący odbył ww. praktykę, a tym samym, by miał kontakt z dziećmi przebywającymi w placówkach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 134 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Rozpoznając sprawę w świetle powyższych kryteriów Sąd stwierdził, iż zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż wskazanych w skardze. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 6 KPA organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W ramach tej dyspozycji mieści się przepis art. 19 KPA, zgodnie z którym organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej w całym toku postępowania administracyjnego. Oznacza to, że organy mogą skutecznie działać jedynie w określonym miejscowo i rzeczowo zakresie, a właściwość muszą uwzględniać z urzędu. Należy podkreślić, że zasada ta dotyczy każdego rodzaju właściwości oraz obowiązuje we wszystkich rodzajach postępowania administracyjnego, a zatem w postępowaniach przed organem pierwszej instancji, postępowaniu odwoławczym oraz postępowaniach nadzwyczajnych, a także na wszystkich etapach tych postępowań (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 czerwca 2010 r. sygn. akt III SA/GI 365/10, baza Legalis). Naruszenie zaś właściwości organu skutkuje nieważnością rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z art. 156 § 1 pkt 1 KPA organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości. Zaistnienie tej wady powoduje konieczność wyeliminowania rozstrzygnięcia bez względu na jego merytoryczną trafność. Stosownie do art. 20 KPA właściwość rzeczową organu administracji publicznej ustala się według przepisów o zakresie jego działania. Zgodnie z art. 60 ust. 6 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym organami jednoosobowymi uczelni są rektor i kierownicy podstawowych jednostek organizacyjnych. Kierownikiem wydziału jest dziekan. Natomiast zgodnie z art. 207 ustawy o Szkolnictwie wyższym od decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Wydany na podstawie art. 62 ust. 1 w zw. z art. 161 ust. 1 i ust. 2 i art. 160 ust. 1 i ust. 1a ustawy oraz § 60 pkt 16 Regulaminu studiów w [...] w W. (załącznik do uchwały nr [...] senatu [...] z dnia [...] maja 2015 r. w sprawie zmian w Regulaminie studiów [...] Statutu [...] - Regulamin Studiów (uchwała Senatu [...] - tekst jednolity stanowiący załącznik do Uchwały Nr [...] Senatu [...] z dnia [...] maja 2015 r. w sprawie zmian w Regulaminie studiów w [...]) stanowi w § 18 ust. 1, że student [...], który po zaliczeniu co najmniej jednego semestru został skreślony z listy studentów, ma prawo ubiegać się o wznowienie studiów na tym samym kierunku. W szczególnie uzasadnionych przypadkach wznowienie studiów może nastąpić na kierunek pokrewny, pod warunkiem zbieżności efektów kształcenia dla obu kierunków. Ewentualne rozbieżności w wymiarze nieprzekraczającym 30 punktów ECTS muszą zostać przez studenta uzupełnione. Zgodnie z ust. 2 § 18 podjęcie studiów w przypadku określonym w ust. 1 dotyczy osób, których przerwa w studiach nie przekroczyła 3 lat i wreszcie ust. 3, zgodnie z którym decyzje o wznowieniu studiów podejmuje Dziekan. Mając na uwadze powyższe należy wskazać, iż organem I instancji właściwym w przedmiocie wznowienia studiów jest Dziekan Wydziału [...] w W., zgodnie bowiem z § 18 ust. 3 Regulaminu studiów w [...] w W. - tekst jednolity stanowiący załącznik do Uchwały Nr [...] Senatu [...] z dnia [...] maja 2015 r. w sprawie zmian w Regulaminie studiów w [...], decyzję o wznowienie podejmuje Dziekan, podczas gdy w niniejszej sprawie decyzja z dnia [...] stycznia 2016 r. w przedmiocie nie wyrażenia zgody na wznowienie studiów na kierunku [...] została wydana przez Prorektora ds. Dydaktyki [...] w W.. Prorektor ds. dydaktyki nie ma uprawnienia do podejmowania decyzji w sprawie wznowienia studiów przez studenta W związku z tym, że decyzja Prorektora ds. Dydaktyki [...] została wydana przez organ nieuprawniony, należało stwierdzić jej nieważność na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 KPA. Sąd obowiązany był również wyeliminować z obrotu prawnego decyzję Rektora Nr [...] z dnia [...] marca 2016 r., bowiem utrzymując w mocy w/w decyzję Prorektora ds. Dydaktyki z dnia [...] stycznia 2016 2015 r. dotkniętą nieważnością, rażąco naruszył art. 138 § 1 pkt 1 KPA co wyczerpuje przesłanki określone w art. 156 § 1 pkt 2 KPA. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 PPSA orzekł jak w sentencji wyroku.