II SA/Wa 843/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Walawski, Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung, Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska (spr.), , Protokolant Aneta Duszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2008 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku 1) – oddala skargę – 2) – przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz pełnomocnika z urzędu – adwokata P. P. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o kwotę 52.80 (pięćdziesiąt dwa zł osiemdziesiąt groszy stanowiącą 22% podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po ponownym rozpoznaniu sprawy z wniosku J. P. o przyznanie renty w drodze wyjątku, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] marca 2008 r. nr [...], którą odmówił J. P. przyznania tego świadczenia. W uzasadnieniu decyzji Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) jest możliwe jeżeli wnioskodawca spełnia następujące warunki: 1. jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, 2. nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności, 3. nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, 4. nie ma niezbędnych środków utrzymania. Wyjaśnił, że wszystkie te przesłanki powinny być spełnione łącznie, a niespełnienie choćby jednej z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia. Organ wskazał, że J. P. od [...] września 2007 r. jest uprawniony do renty socjalnej w rozumieniu ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz.U. Nr 135, poz. 1268 z późn. zm.), a tym samym nie jest pozbawiony niezbędnych środków utrzymania, co zdaniem organu stanowi wystarczającą podstawę do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. W skardze na ostateczną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych J. P. podniósł, iż spełnia wszystkie przesłanki warunkujące przyznanie renty w drodze wyjątku. Podkreślił, iż na [...] lata życia legitymuje się 8 letnim okresem składkowym (ze stosunku pracy) oraz 8 letnim okresem nieskładkowym z tytułu ukończenia studiów wyższych, jest całkowicie niezdolny do pracy, nie ma niezbędnych środków utrzymania, gdyż renta socjalna, którą otrzymuje jest poniżej obowiązującego w Polsce minimum socjalnego. Wyjaśnił też, że nie ma przyznanych uprawnień do renty inwalidzkiej. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Natomiast art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) statuuje zasadę kontroli przez sąd administracyjny zaskarżonych decyzji pod względem ich zgodności z prawem. Tak więc sąd administracyjny nie przyznaje świadczenia, a jedynie kontroluje czy wydana przez organ decyzja nie narusza prawa. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.). Przewiduje on, że ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym do przyznania tego świadczenia niezbędne jest łączne (kumulatywne) spełnienie wszystkich wyżej wymienionych warunków. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła jedna z obligatoryjnych przesłanek tj. przesłanka braku niezbędnych środków utrzymania. Rację ma organ powołując się na znajdującą się w aktach administracyjnych decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Z. z dnia [...] grudnia 2007 r. znak: [...] przyznającą skarżącemu na stałe rentę socjalną od dnia [...] września 2007 r., co w jego sytuacji eliminuje przesłankę braku niezbędnych środków utrzymania. Dodać należy, iż przepis art. 83 omawianej ustawy ma zastosowanie do ściśle określonego katalogu osób – a mianowicie do tych, którzy nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do prawa do renty. W sytuacji braku określenia statusu skarżącego w tym zakresie (nieubieganie się przez skarżącego o takie świadczenie) niedopuszczalne jest dochodzenie świadczenia w trybie szczególnym – na podstawie art. 83 ust. 1 cyt. ustawy. Omawiany przepis może mieć zastosowanie dopiero wówczas, gdy skarżącemu odmówione zostanie świadczenie (renta) ustawowa. Reasumując w opisanych wyżej okolicznościach faktycznych, analizowanych na tle art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, uznać należało, iż organ zasadnie odmówił J. P. przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Z tych też powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił. O kosztach orzeczono stosownie do art. 250 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z póżn. zm.).