II SA/Wa 844/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski (spr.), Sędziowie WSA Andrzej Kołodziej, Olga Żurawska – Matusiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2015 r. sprawy ze skargi G.K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] lutego 2015 r., wydaną na podstawie art. 16 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r., poz. 1206 ze zm.), odmówił G. K. przyznania w drodze wyjątku kombatanckiej renty rodzinnej. W uzasadnieniu decyzji podano, iż zgodnie z powołanym przepisem, kombatantom, członkom rodziny pozostałym po kombatantach i innym osobom uprawnionym, które nie mają prawa do emerytury i renty na podstawie przepisów o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin lub na podstawie innych przepisów, jeżeli nie mają niezbędnych środków utrzymania, może być przyznane świadczenie w drodze wyjątku. W odniesieniu do renty rodzinnej w drodze wyjątku stosuje się odpowiednie przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 1440 ze zm.). W myśl art. 68, renta rodzinna przysługuje dzieciom na czas trwania nauki w szkole, nie dłużej jednak niż do osiągnięcia 25 roku życia. Renta rodzinna przysługuje również dzieciom bez względu na wiek, które stały się całkowicie niezdolne do pracy w wieku przed ukończeniem 16 lat życia lub przed ukończeniem nauki w szkole przed osiągnięciem 25 lat życia. W sprawie taka sytuacja nie występuje, gdyż orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] czerwca 2012 r. wnioskodawca został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy od [...] kwietnia 2004 r., tj. po ukończeniu 50 lat, a zatem całkowita niezdolność do pracy nie powstała w wyżej wymienionych okresach. Niemożność podjęcia zatrudnienia ze względu na orzeczoną całkowitą niezdolność do pracy, nie stanowi wystarczającego uzasadnienia do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Świadczenie na podstawie art. 16 ustawy nie jest świadczeniem socjalnym. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy G. K. podniósł, iż wydana decyzja jest krzywdząca i wnosi o jej uchylenie. Wskazał, że jest osobą niepełnosprawną, bez środków do życia. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych po rozpatrzeniu złożonego wniosku, decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2015 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu ponownie wskazał na treść przepisu art. 16 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego oraz art. 68 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i stwierdził, iż fakt uznania wnioskodawcy za całkowicie niezdolnego do pracy po ukończeniu 16 roku życia oraz nie w czasie nauki w szkole do 25 roku życia eliminuje go z grona członków rodziny pozostałych po kombatancie, którym może zostać przyznana kombatancka renta rodzinna w drodze wyjątku. Przy rozpatrywaniu uprawnień do renty rodzinnej w drodze wyjątku ocenie podlegała również sytuacja materialna, z tym że nie stanowi ona jedynego kryterium przesądzającego o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie G. K., zarzucając decyzji naruszenie art. 16 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, wniósł o jej uchylenie. Skarżący stwierdził, iż decyzja jest wadliwa. Podał, że z powodu niepełnosprawności jest niezdolny do pracy i pozostaje bez środków do utrzymania. Od śmierci rodziców w 2011 r. sam prowadzi gospodarstwo domowe. Nie otrzymuje żadnej pomocy ze strony Państwa oprócz zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 153 zł. Dzięki pomocy [...] MOPS otrzymuje jeden ciepły posiłek w barze mlecznym. W tych warunkach nie ma środków na wykupienie niezbędnych leków ani też na opłaty mieszkania i mediów. Zdaniem skarżącego, odmowa przyznania odziedziczonej po ojcu - oficerze AK - renty kombatanta urąga wszelkim wartościom, o które walczył ojciec. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t. j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1206 ze zm.), dalej "ustawa o kombatantach", w myśl którego kombatantom i innym osobom uprawnionym, które nie mają prawa do emerytury lub renty na podstawie przepisów o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin lub na podstawie innych przepisów, jeżeli nie mają niezbędnych środków utrzymania, może być przyznana w drodze wyjątku: 1. emerytura, jeżeli osiągnęli wiek: 55 lat kobieta i 60 lat mężczyzna, 2. renta z tytułu niezdolności do pracy, jeżeli zostali uznani za niezdolnych do pracy. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do członków rodzin pozostałych po kombatantach i innych osobach uprawnionych, jeżeli spełniają warunki wymagane do uzyskania renty rodzinnej. Zasadnie Prezes ZUS wskazuje, że w odniesieniu do kombatanckiej renty rodzinnej stosuje się odpowiednio przepisy o rencie rodzinnej z ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z art. 68 ust. 1 wskazanej ustawy, prawo do renty rodzinnej mają dzieci własne, dzieci drugiego małżonka i dzieci przysposobione bez względu na wiek, o ile stały się całkowicie niezdolne do pracy przed ukończeniem 16 roku życia lub w czasie kontytuowania nauki w szkole, jednak w okresie nie dłuższym niż do ukończenia 25 roku życia. Z przedstawionej regulacji wynika, że kombatancka renta rodzinna nie jest świadczeniem dziedziczonym po rodzicu kombatancie, lecz może być przyznana, o ile zaistnieją warunki wskazane w art. 16 ustawy o kombatantach. Skarżący został uznany za osobę niezdolną do pracy w kwietniu 2004 r. w wieku 50 lat, a zatem nie w okresie uprawniającym go do otrzymania renty rodzinnej. Fakt ten nie ma charakteru okoliczności szczególnej, zaś świadczenie, o którym mowa, nie jest świadczeniem socjalnym. Zasadnie więc przyjął Prezes ZUS, iż skarżący nie spełnia warunków do przyznania kombatanckiej renty rodzinnej w drodze wyjątku. Podnoszone przez skarżącego trudne warunki w jakich obecnie pozostaje są niewystarczające do przyznania wnioskodawcy świadczenia. Brak środków utrzymania może natomiast uprawniać o zwrócenie się do właściwego ośrodka pomocy społecznej o przyznanie świadczeń określonych w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.), której zadaniem - w myśl art. 3 – jest wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w wyroku.