II SA/Wa 845/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska (spr.) Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski Sławomir Antoniuk Protokolant Monika Michnik - Misterek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2009 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia dotyczącego zdolności do zawodowej służby wojskowej - oddala skargę - Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w E. orzeczeniem nr [...] z dnia [...] marca 2008 r. rozpoznała u T. W. przewlekłą chorobę [...] (§ [...] załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach - Dz. U. Nr 133, poz. 1422 ze zm.) oraz [...] (§ [...] załącznika nr 2 do cyt. rozporządzenia), stwierdzając, że jest on niezdolny do zawodowej służby wojskowej - kat. "N". Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska [...], po rozpatrzeniu odwołania T. W., orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] uchyliła orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w E. w części dotyczącej rozpoznania i ustaliła nowe rozpoznanie "przewlekłą chorobę [...] (§ [...] załącznika nr 2 do cyt. rozporządzenia)" - w pozostałym zakresie utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. Pismem z dnia 9 października 2008 r. (doprecyzowanym pismem z dnia 11 listopada 2008 r.) T. W. wniósł o stwierdzenie nieważności orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...]. Jako podstawę żądania skarżący wskazał art. 156 § 1 pkt 2 i 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm.). Centralna Wojskowa Komisja Lekarska decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r., na podstawie art. 157 § 1 i 3 i art. 156 § 1 pkt 2 i 7 kpa, odmówiła stwierdzenia nieważności orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, iż orzekające w sprawie wojskowe komisje lekarskie prawidłowo oparły swoje rozstrzygnięcia na przepisach cytowanego wyżej rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r., a nie w oparciu o rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komicji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 151, poz. 1595 ze zm.), którego przepisy T. W. wskazywał jako właściwe do zastosowania w jego sprawie. Skarżący ubiegał się bowiem o możliwość podjęcia służby w charakterze żołnierza zawodowego, a nie o powołanie do odbycia zasadniczej służby wojskowej. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska wskazała, iż rozpoznana u T. W. przewlekła choroba [...] została udokumentowana rozpoznaniami lekarskimi. Wyniki tych badań jednoznacznie wskazały, że proces chorobowy nie jest incydentalny, lecz ma charakter przewlekły i dotyczy zarówno [...] jak i [...]. Prawidłowo zatem rozpoznano jednostkę chorobową "przelekła choroba [...]", która zgodnie z § [...] załącznika nr 2 do cyt. rozporządzenia, czyni orzekanego niezdolnym do zawodowej służby wojskowej. W odwołaniu od powyższej decyzji T. W. wskazał, iż organy wydające orzeczenia w jego sprawie powołują się na nieistniejący przepis prawa. Dokonane przez organy rozpoznanie "przewlekła choroba [...]" jest bowiem niezgodne z treścią § [...] załącznika nr 2 do cyt. rozporządzenia, które wskazuje inną jednostkę chorobową, tj. "choroba [...] z nawrotami". T. W. podkreślił, że żaden przepis rozporządzenia nie przewiduje jednostki chorobowej w brzmieniu przyjętym w zaskarżonych orzeczeniach. Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej. W uzasadnieniu organ, odnosząc się do zarzutów odwołania, podał że zgromadzona w sprawie dokumentacja orzeczniczo-lekarska jednoznacznie wskazuje na długotrwały, przewlekły charakter rozpoznanej u orzekanego choroby [...]. T. W. był kilkakrotnie hospitalizowany - miał nawroty choroby [...], co oznacza, iż nie był to przypadek incydentalny. Minister Obrony Narodowej wyjaśnił, iż w tej sytuacji sformułowanie "przewlekła choroba" jest niczym innym jak "choroba z licznymi nawrotami". Liczne nawroty choroby świadczą bowiem o przewlekłości procesu chorobowego. W konsekwencji organ uznał, iż zaskarżona decyzja jest zgodna z ustalonym stanem faktycznym i obowiązującymi w tej materii przepisami. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na opisaną wyżej decyzję Ministra Obrony Narodowej, T. W. ponownie wskazał, iż powołana przez organ podstawa prawna, tj. § [...] załącznika nr 2 do rozporządzenia, nie odpowiada przyjętemu przez komisje lekarskie, rozpoznaniu występującej u niego jednostki chorobowej. Żaden z organów orzekających w sprawie nie jest w stanie wskazać przepisu jako podstawy prawnej, która by odpowiadała dokładnie treści rozpoznania, jakie w efekcie końcowym postawiła Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska [...]. Jednocześnie zarzucił organom błędną ocenę jego stanu zdrowia. W ocenie skarżącego dolegliwości, o których mowa w dokumentacji lekarskiej, mają jedynie charakter incydentalny i powinny być zakwalifikowane jako § [...] załącznika nr 2 do rozporządzenia, tj. "[...]". Skarżący zwrócił również uwagę na nieścisłości w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dotyczące podstawy prawnej przyjętego w orzeczeniach rozpoznania, a także wyraził wątpliwość, co do prawidłowości pouczenia zawartego w orzeczeniu Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej [...]. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznając niniejszą skargę badał zatem, czy orzekające w sprawie wojskowe komisje lekarskie, a następnie organy nadzoru, nie naruszyły przepisów prawa procesowego oraz prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, w szczególności zaś, czy w prawidłowy sposób zastosowano rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 133, poz. 1422 z późn. zm.). Jednocześnie należy podkreślić, iż sąd administracyjny nie weryfikuje badań lekarskich, nie kontroluje trafności postawionych przez lekarzy diagnoz dotyczących stanu zdrowia skarżącego oraz nie ocenia zdolności skarżącego do zawodowej służby wojskowej. Analizując niniejszą sprawę pod tym kątem Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zarówno zaskarżona jak i poprzedzająca ją decyzja Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej odpowiadają bowiem prawu. Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem nadzwyczajnym, wszczynanym w nowej sprawie, w której nie orzeka się co do istoty sprawy rozstrzygniętej decyzją objętą wnioskiem o stwierdzenie nieważności. Organ orzeka zatem w tym postępowaniu wyłącznie jako organ kasacyjny, którego zadaniem jest ustalenie, czy decyzja, której wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczy, zawiera wady wymienione enumeratywnie w art. 156 § 1 pkt 1-7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. z 2000 r. Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, 4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą, 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Zestawienie to stanowi katalog zamknięty przyczyn stwierdzenia nieważności decyzji. Taka redakcja przepisu, zważywszy również na nadzwyczajny charakter tej instytucji, nie pozwala na stosowanie wykładni rozszerzającej względem tego przepisu. Pozytywna decyzja w rozpatrywanej sprawie mogłaby zatem zapaść jedynie w sytuacji, gdyby uznano, że orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] zostało podjęte w okolicznościach określonych w art. 156 § 1 kpa, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Dokonując oceny orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej [...] pod tym kątem, należy wskazać, iż zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej ustala wojskowa komisja lekarska, która wydaje w tej sprawie orzeczenie. W ustępie 6 powołanego przepisu ustalono następujące kategorie zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej: 1) kategoria Z - zdolny do zawodowej służby wojskowej, co oznacza zdolność do pełnienia zawodowej służby wojskowej oraz służby w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego; 2) kategoria N - trwale lub czasowo niezdolny do zawodowej służby wojskowej oraz niezdolny do służby w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego. Kwestie związane z funkcjonowaniem wojskowych komisji lekarskich i orzekaniem przez te komisje reguluje, przywołane na wstępie, rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. Zgodnie z § 26 ust. 1 tego rozporządzenia, orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej powinno zawierać w szczególności: 1) rozpoznanie; 2) ustalenie kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej, a w razie stwierdzenia chorób i ułomności - określenie ich związku lub braku związku z zawodową służbą wojskową. Kategoria zdolności do zawodowej służby wojskowej ustalana jest według Wykazu chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej oraz do pełnienia takiej służby poza granicami państwa, stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia. Orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej [...] zawierało oba obligatoryjne elementy wskazane w § 26 ust. 1 rozporządzenia. U skarżącego rozpoznano schorzenie powodujące niezdolność do zawodowej służby wojskowej - kat. "N". Była to "przewlekła choroba [...]", którą organ zakwalifikował jako jednostkę chorobową określoną w § [...] załącznika nr 2 do cyt. rozporządzenia. Bez znaczenia dla prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia pozostaje, iż użyte przez Komisję określenie jednostki chorobowej nie jest identyczne w swej treści ze sformułowaniem użytym w § [...] załącznika, w brzmieniu "choroba [...] z nawrotami". Dla zdiagnozowania jednostki chorobowej określonej w powołanym przepisie, oprócz określenia samego schorzenia, zasadnicze znaczenie miało bowiem występowanie nawrotów choroby, czyli ich cyklicznego powtarzania się. Z uzasadnienia orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej [...], jak również z materiału dowodowego sprawy wynika, iż dolegliwości spowodowane stwierdzoną u skarżącego chorobą [...] nie miały charakteru incydentalnego. Świadczą o tym znajdujące się w aktach postępowania administracyjnego karty leczenia szpitalnego z lat 2003 i 2004 oraz wyniki badań przeprowadzonych w 2008 r. Jednocześnie należy wskazać, iż Sąd nie wziął pod uwagę karty leczenia szpitalnego z 2002 r. uznając, iż dokument ten nie wskazuje jednoznacznie na występowanie w tym okresie choroby [...]. Pominięcie tego dokumentu pozostaje jednak bez wpływu na ustalenie, iż u skarżącego występowały nawroty choroby. W świetle powyższego, użycie przez wojskowe komisje lekarskie w rozpoznaniu jednostki chorobowej określenia bliskoznacznego - "choroba przewlekła", przy jednoznacznym wskazaniu podstawy rozpoznania - § [...], nie może być uznane za rażące naruszenie prawa czy też wydanie orzeczenia bez podstawy prawnej. Powyższe nie stanowi również o zaistnieniu pozostałych przesłanek z art. 156 § 1 kpa. W ocenie Sądu, pozostałe zarzuty skargi stanowią polemikę z merytoryczną treścią rozpoznania lekarskiego i wynikającą z niego niezdolnością skarżącego do zawodowej służby wojskowej. Jak wskazano na wstępie, do kompetencji sądu administracyjnego nie należy jednak kontrola trafności postawionych przez lekarzy diagnoz dotyczących stanu zdrowia skarżącego i w tym zakresie zarzuty skargi nie mogły zostać uwzględnione. Sąd nie jest bowiem "trzecią" instancją postępowania administracyjnego, nie posiada przy tym specjalistycznej wiedzy medycznej niezbędnej przy rozpatrywaniu tego rodzaju spraw przez właściwe komisje lekarskie. Sąd zauważa natomiast, iż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ błędnie przytoczył treść § [...] załącznika numer 2 do powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej, jednakże uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy. W ocenie Sądu, uzasadnienie zaskarżonej decyzji Ministra Obrony Narodowej spełnia wymogi, o których mowa w art. 107 § 3 kpa. Organ odniósł się do wniosków i zarzutów skarżącego. Dokonał właściwej analizy całości sprawy i prawidłowo utrzymał w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...]. Sąd zauważył również, iż w orzeczeniu Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej [...] brak jest pouczenia o przysługującym prawie wniesienia powództwa do sądu powszechnego w części dotyczącej związku chorób ze służbą wojskową. Powyższe pozostaje jednak bez wpływu na ważność wydanego orzeczenia i nie wyklucza możliwości zaskarżenia go w tej części do sądu powszechnego. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.