II SA/Wa 848/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA - Małgorzata Borowiec (spr.), Sędzia WSA - Anna Mierzejewska, Asesor WSA - Janusz Walawski, Protokolant - Marta Żychalak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lipca 2005 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję [...] Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową - odrzucić skargę - [...] Wojskowa Komisja Lekarska w B., orzeczeniem z dnia [...] października 2004r., nr [...], rozpoznała u [...] E. M. następujące schorzenia: [...]. Schorzenia ujęte w pkt. 1 rozpoznania uznała za pozostające w związku ze służbą wojskową, a pozostałe schorzenia uznała za niepozostające w związku ze służbą wojskową. Nasilenie schorzenia ujętego w pkt. 1 nastąpiło w wyniku długoletniej służby wojskowej pełnionej przez [...] E. M. w pododdziałach łączności związanej z częstym udziałem w ćwiczeniach poligonowych i polowych w różnych porach roku i zmiennych warunkach atmosferycznych, która spełnia kryteria szczególnych właściwości i warunków służby zawartych pod pozycją nr 2 załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2003r. w sprawie ustalenia wykazu chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej oraz chorób i schorzeń, które istniały przed powołaniem do służby wojskowej, lecz uległy pogorszeniu lub ujawniły się w czasie trwania służby wojskowej wskutek szczególnych właściwości lub warunków służby na określonych stanowiskach (Dz. U. Nr 62, poz. 567). Podstawą do uznania choroby [...] w związku ze służbą wojskową było również orzeczenie [...] Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. nr [...] z dnia [...].10.1980r. wydane w sprawie zdolności orzekanego do zawodowej służby wojskowej. [...]WKL w B. uznała, iż pozostałe schorzenia nie pozostają w związku ze służbą wojskową. Zdaniem komisji aktualny stopień nasilenia schorzeń zezwala na kontynuowanie zawodowej służby wojskowej przez [...] E. M. Długoletnia służba wojskowa na stanowiskach dowódczych w pododdziałach łączności związana z częstym udziałem w ćwiczeniach poligonowych i polowych w różnych porach roku i zmiennych warunkach atmosferycznych przyczyniła się do ujawnienia schorzenia wymienionego w pkt. 1 rozpoznania. Na powstanie pozostałych schorzeń służba wojskowa wpływu nie miała. Wskutek odwołania [...] E. M., rozpoznająca je [...] Wojskowa Komisja Lekarska orzeczeniem z dnia [...] lutego 2005r., nr [...], działając na podstawie przepisów §11 pkt 1 i § 32 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 133, poz. 1422) utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu [...]WKL wskazała, iż schorzenie ujęte w pkt. 1 rozpoznania zostało sformułowane w sposób wyczerpujący i prawidłowy. [...] jako nabyta wada [...] została zakwalifikowana według § 34 p. 2, natomiast choroba [...] dpowiada § 34 p. 5. Powyższe zmiany [...] powodują częste dolegliwości [...] zakwalifikowane zgodnie z § 62 p. 2. Inną dolegliwość [...] E. M. - [...] uznano wadą wrodzoną, dlatego ujęto ją w oddzielnym punkcie rozpoznania. Kolejnym schorzeniem rozpoznanym u [...] E. M. jest [...]. [...] związane z narażeniem na [...] uznaje się za pozostające w związku ze służbą wojskową zgodnie z poz. 10 załącznika nr 1 do ww. rozporządzenia MON z dnia 31.03.2003r., wtedy gdy żołnierz wykonuje prace narażające na długotrwałe działanie [...]. Natomiast w tym wypadku [...] uznano za schorzenie nabyte, związane z [...] dotyczące każdego człowieka praktycznie już od 35 roku życia. [...] Wojskowa Komisja Lekarska uznała, iż [...]WKL słusznie orzekła, że choroby i schorzenia wymienione w zaskarżonym orzeczeniu nie powstały w wyniku warunków i właściwości służby wojskowej. Natomiast służba wojskowa przyczyniła się do ujawnienia schorzeń wymienionych w pkt. 1 rozpoznania. Na powyższe orzeczenie [...] Wojskowej Komisji Lekarskiej [...] E. M. wniósł, w dniu [...] marca 2005r., skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił: naruszenie treści art. 7 i art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez niewyjaśnienie faktycznego stanu jego zdrowia oraz rażącego naruszenia prawa i pominięcie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy dowodów i wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie orzeczenia [...] Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. oraz o zobowiązanie [...] Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. do zwrotu na jego rzecz kosztów postępowania. Skarżący domagał się uznania istnienia związku między stwierdzonymi u niego schorzeniami i służbą wojskową. W odpowiedzi na skargę Centralna Wojskowa Komisja Lekarska wniosła o jej oddalenie. Organ podniósł, iż zaskarżone orzeczenie zostało wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i z uwzględnieniem całokształtu okoliczności faktycznych mających znaczenie w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie należy przypomnieć, iż na mocy art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi: orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne, postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty oraz na bezczynność organów. W niniejszej sprawie w pierwszej kolejności należało ustalić, czy na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie ustalenia związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową dopuszczalna jest skarga do sądu administracyjnego. Stosownie do treści art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn. - Dz. U. z 2004r. Nr 241, poz. 2416 z późn. zm. ) o zdolności do czynnej służby wojskowej orzekają właściwe wojskowe komisje lekarskie. Ustalanie związku określonych schorzeń ze służbą wojskową jest przedmiotem następujących ustaw: ustawy z dnia 29 maja 1974r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (tekst jedn. – Dz. U. z 2002r. Nr 9, poz. 87) - art. 30-33, art. 56-57, ustawy z dnia 10 grudnia 1993r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (tekst jedn. - Dz. U. z 2004r. Nr 8, poz. 66) - art. 19-21, art. 31-33, a także ustawy z dnia 16 grudnia 1972r. o świadczeniach przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz. U. Nr 53, poz. 342 z późn. zm., w brzmieniu po zmianie, która została dokonana ustawą z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. Nr 162, poz. 1118 z późn. zm.) - art. 2, art. 11-12. Z powołanych przepisów ustaw wynika, że wprawdzie ustalanie chorób lub uszczerbku na zdrowiu oraz ich związku ze służbą wojskową należy do wojskowych komisji lekarskich, lecz prawo do świadczeń oraz ich zakres i wysokość z powyższych tytułów ustalają inne organy w drodze decyzji administracyjnych, od których przysługuje zainteresowanemu odwołanie do właściwego sądu, według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Z tych przepisów zatem wynika, iż orzeczenia wojskowych komisji lekarskich dotyczące ustalania określonych schorzeń i ich związku ze służbą wojskową nie mają w pełni samodzielnego bytu w tym znaczeniu, że podlegają kontroli sądów powszechnych w postępowaniu o prawo do świadczeń przysługujących z powyższych tytułów, o ich zakres i wysokość. Z rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 133, poz. 1422) wynika, że komisje, o których mowa w art. 29 cytowanej ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony RP, orzekają przede wszystkim o zdolności danej osoby do czynnej służby wojskowej i o zaliczeniu jej do określonej kategorii tej zdolności (§ 2-5 ust. 1 rozporządzenia). Ponadto orzekają one, ale na podstawie odrębnych ustaw, także o związku chorób i ułomności, schorzeń, uszczerbku na zdrowiu, inwalidztwa, obrażeń ze służbą wojskową zarówno czynną, jak i zawodową. Tymi odrębnymi ustawami są przede wszystkim wymienione wyżej ustawy: z dnia 16 grudnia 1972r. o świadczeniach przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową, z dnia 29 maja 1974r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin, z dnia 10 grudnia 1993r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin. Z tego wynika, że ilekroć w tych odrębnych ustawach jest mowa o wojskowych komisjach lekarskich, to chodzi o komisje, o których stanowi art. 29 cytowanej ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony RP. Powyższa analiza wykazuje, że orzeczenia wojskowych komisji lekarskich można podzielić na dwie odrębne grupy. Jedna grupa orzeczeń dotyczy zagadnień zdolności do służby wojskowej - czynnej lub zawodowej w ramach ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony RP i ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750) - to jest zagadnień ustalania stanu zdrowia danej osoby na potrzeby zaliczenia jej do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej w celu powołania jej lub przyjęcia do odbycia tej służby albo zwolnienia ze służby wojskowej. Te orzeczenia wojskowych komisji lekarskich mają byt w pełni autonomiczny: ostateczne orzeczenie komisji w tym przedmiocie jest wiążące dla innych administracyjnych organów właściwych w sprawach powołania lub przyjęcia określonej osoby do odbycia służby wojskowej albo do zwolnienia ze służby, przy czym powołanie do służby wojskowej lub zwolnienie z tej służby następuje w trybie administracyjnym przez wydanie decyzji administracyjnej, podlegającej zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Druga grupa orzeczeń wojskowych komisji lekarskich to orzeczenia ustalające schorzenia (stan zdrowia) danej osoby i ich związek ze służbą wojskową do celów odszkodowawczych lub rentowych albo zaopatrzenia emerytalnego, przysługujących na podstawie innych ustaw niż ustawa o powszechnym obowiązku obrony RP. Orzeczenia tej grupy nie mają wiążącego charakteru dla sądów powszechnych właściwych do rozpoznawania odwołań od decyzji administracyjnych, wydanych na podstawie orzeczeń tych komisji, ale przez inne organy, właściwe w przedmiocie ustalenia prawa do określonych świadczeń, ich zakresu i wysokości. Orzeczenia komisji z tej grupy poddawane są autonomicznej kontroli przez sądy powszechne w ramach rozpoznawania odwołań od decyzji o świadczeniach odszkodowawczych, rentowych lub z zakresu zaopatrzenia emerytalnego. Powyższa analiza prowadzi zatem do wniosku, że od ostatecznych orzeczeń wojskowych komisji lekarskich, o których mowa w art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada I967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia poborowego lub żołnierza na potrzeby ustalenia zdolności do służby wojskowej, przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Natomiast od orzeczeń wojskowych komisji lekarskich, o których mowa wyżej, ale w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia żołnierza i ustalenia związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową do celów odszkodowawczych lub zaopatrzenia emerytalnego, w tym rentowych, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. Ponieważ skarga dotyczy orzeczeń wojskowych komisji lekarskich obu instancji, w zakresie uznania związku schorzeń ze służbą wojskową, a nie odnosi się do kwestii kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej lub zwolnienia z tej służby na podstawie ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, należy stwierdzić niedopuszczalność skargi do sądu administracyjnego w tej sprawie (por. postanowienie składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 2000r. OSA 1/00 ONSA 2001/2/47). Z tych względów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.