II SA/Wa 849/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński, Sędzia WSA Przemysław Szustakiewicz (spr.), Asesor WSA Agnieszka Miernik, Protokolant Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2007 r. sprawy ze skargi I. H. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę Decyzją z dnia [...] marca 2007 r. Nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy decyzję podjętą w dniu [...] lutego 2007 r. i odmówił przyznania małoletnim: D i K. H. reprezentowanym przez matkę I. H. renty rodzinnej po zmarłym ojcu M. H. w drodze wyjątku. W uzasadnieniu do ww. decyzji Prezes ZUS podniósł, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z roku 2004 Nr 39, poz. 353) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełnia następujące warunki: • jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym; • nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności; • nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek; • nie ma niezbędnych środków utrzymania. Prezes ZUS wyjaśnił również, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki, o jakich mowa w tym przepisie powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienienia przez wnioskodawcę którejkolwiek z przesłanek wyklucza możliwość przyznania mu świadczenia w drodze wyjątku. Renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej. Dlatego też, Prezes ZUS zbadał przede wszystkim okoliczności odnoszące się do zmarłego ojca dzieci. W trakcie postępowania stwierdzono, że ostatnio udowodniony okres składkowy zmarłego przypadał na dzień 5 lipca 1999 r. Orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS zmarły ojciec dziecka został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy od stycznia 2005 r., tj. 5 lat, 6 miesięcy i 26 dni od ustania zatrudnienia. Jak wynika z akt sprawy przyczyną dla której zmarły M. H. nie podejmował zatrudnienia, była choroba alkoholowa, co nie jest okolicznością usprawiedliwiającą przerwę w zatrudnieniu. Fakt, że zmarły nie podejmował leczenia nie może być usprawiedliwieniem, tak samo jak i zatrudnienie poza systemem ubezpieczeń społecznych. Organ podkreślił, że z zaświadczenia PUP wynika, że M. H. zarejestrował się jako bezrobotny, ale sam fakt rejestracji nie oznacza, iż był aktywny w poszukiwaniu pracy W ocenie Prezesa ZUS brak jest, więc warunków do przyznania świadczenia z art. 83 cyt. ustawy. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi I. H. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca podniosła zarzut, że zmarły mąż długo chorował i odczuwał skutki choroby, jego alkoholizm był spowodowany także skutkami choroby i próbą zapomnienia o niej. Sama choroba była już wcześniej zaawansowana i uniemożliwiała mężowi normalne życie w tym i podjęcie pracy. Skarżąca podkreśliła swoją trudną sytuację materialną, która uniemożliwia jej i jej dzieciom godne życie. W odpowiedzi na skargę, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie przytaczając argumenty zawarte w decyzji wydanej w drugiej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na podstawie art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Rozpatrywana pod tym względem skarga, nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podejmując decyzję w sprawie świadczeń w trybie określonym w art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest związany rygorami postępowania administracyjnego. Wynika to wprost z art. 124 ww. ustawy. Przepis ten mówi, że w sprawach o świadczenia określone w ustawie stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), chyba, że sama ustawa stanowi inaczej. Prezes ZUS powinien, więc przestrzegać przepisów tego kodeksu. Zgodnie z wyrażoną w art. 6 kpa zasadą praworządności organ administracji ma obowiązek działać na podstawie przepisów prawa, a więc w toku podejmowanych czynności procesowych musi prawidłowo stosować przepisy kodeksu. Natomiast zgodnie z określonymi w art. 7 zasadami: prawdy obiektywnej i zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz opisanej w art. 8 zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, a także wyrażonej w art. 9 zasady obowiązku udzielania informacji faktycznej i prawnej organ prowadzący postępowanie powinien podejmować wszelkie niezbędne działania zmierzające do dokładnego wyjaśnienia sprawy. Musi więc, w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa). Dopiero na podstawie zebranego materiału powinien on dokonać oceny uznając daną okoliczność za udowodnioną (art. 80 kpa). W niniejszej sprawie, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych słusznie stwierdził, że świadczenie z art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. jest pochodną świadczenia osoby zmarłej. W pierwszej kolejności oceniane są zatem okoliczności wskazujące na to, czy zmarły ojciec nie wypracował świadczenia na skutek zaistnienia szczególnych okoliczności. W sprawie ze skargi pani I.H. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo ocenił, iż w sprawie brak jest szczególnych okoliczności, dla których zmarły M. H. nie wypracował świadczenia. Zaprzestał on bowiem zatrudnienia na ponad 5 i pół roku przed datą, którą orzeczono wobec niego całkowitą niezdolność do pracy. W tym okresie był zdolny do pracy, a podnoszony przez skarżącą alkoholizm jako okoliczność, która spowodowała, że nie podejmował on pracy nie może być brana pod uwagę, bowiem nie są okolicznościami szczególnymi okoliczności wynikające ze słabości charakteru, czy stylu życia wnioskodawcy lub osoby, po której wnioskodawca pragnie otrzymać świadczenie. Tak, więc nałóg uniemożliwiający podjęcie stałej pracy, taki jak alkoholizm nie może usprawiedliwiać braku zatrudnienia. Stanowisko to jest konsekwentnie podtrzymywane przez orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.