II SA/Wa 854/25
WyrokWSA w Warszawie2025-11-05
Skład orzekający: Ewa Marcinkowska, Danuta Kania, Dorota Kozub-Marciniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja administracyjna o charakterze związanym, odmawiająca wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, może zostać uchylona lub zmieniona w trybie art. 154 K.p.a. w sytuacji, gdy zmiana wykładni przepisów prawa uzasadnia interes społeczny lub słuszny interes strony, a także czy roszczenie o wypłatę takiego ekwiwalentu uległo przedawnieniu w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzje administracyjne o charakterze związanym mogą podlegać weryfikacji w trybie art. 154 K.p.a., jeśli nie prowadzi to do sprzeczności z prawem. Stwierdził, że zmiana wykładni przepisów prawa uzasadnia interes społeczny i słuszny interes strony, nawet w przypadku decyzji związanych, a stwierdzenie niekonstytucyjności normy prawnej stanowi wyjątkową okoliczność usprawiedliwiającą opóźnienie w dochodzeniu roszczenia, co wyklucza przedawnienie. W związku z tym uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.Stan faktyczny
H. M. domagał się wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego. Organy administracji odmówiły, uznając, że jego zwolnienie ze służby nastąpiło przed datą wskazaną w przepisach przejściowych i że decyzja odmawiająca wypłaty ma charakter związany, niepodlegający zmianie w trybie art. 154 K.p.a. Dodatkowo podniesiono zarzut przedawnienia roszczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Komendanta Głównego Policji oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Sędzia WSA Danuta Kania, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, Protokolant specjalista Joanna Głowala po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2025 r. sprawy ze skargi H. M. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] stycznia 2025 r. nr [...]
Komendant Główny Policji (zwany dalej także: organem odwoławczym) decyzją z dnia [...] marca 2025 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572), zwana dalej: K.p.a., po rozpoznaniu odwołania H. M. (zwany dalej także: wnioskodawcą, skarżącym), utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] (zwany dalej także: organem I instancji) z dnia [...] stycznia 2025 r. nr [....] odmawiającą uchylenia decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji w O. z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] o odmowie wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy.
Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym
sprawy.
Wnioskiem z dnia 18 listopada 2018 r. H. M. zwrócił się do Komendanta Powiatowego Policji w O. o wypłatę wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy. Jako podstawę wniosku ww. wskazał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15 (Dz. U. z 2018 r. poz. 2102).
Komendant Powiatowy Policji w O. decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 104 § 1 i § 2 K.p.a. oraz art. 9 ust. 1 ustawy
z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych,
o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 1610), zwana dalej: ustawą o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych, odmówił wnioskodawcy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy (według przelicznika 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym) uznając, że z uwagi na datę zwolnienia ze służby (29 lutego
2008 r.), wyrównanie ekwiwalentu według przelicznika 1/21, mu nie przysługuje.
W wyniku rozpoznania odwołania od powyższej decyzji, Komendant Wojewódzki Policji w [....] decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [....], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Komendanta Powiatowego Policji w O. z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...].
Wnioskiem z dnia 23 października 2024 r. H. M. ponownie zwrócił się do Komendanta Powiatowego Policji w O. o naliczenie i wypłatę wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy wraz z ustawowymi odsetkami za zwłokę, zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15.
Komendant Powiatowy Policji w O. przekazał powyższy wniosek według właściwości Komendantowi Wojewódzkiemu Policji w [...].
Pismem z dnia 28 listopada 2024 r. wnioskodawca został wezwany do przekazania "oświadczenia woli lub wiedzy o otrzymaniu bądź nieotrzymaniu decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 2021 r."
W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca w piśmie z dnia 27 grudnia 2024 r. potwierdził, że przedmiotową decyzję otrzymał i osobiście pokwitował w urzędzie pocztowym. Jednocześnie wskazał na możliwość zastosowania w jego sprawie przepisu art. 154 K.p.a.
Komendant Wojewódzki Policji w [...] decyzją z dnia[...] stycznia 2025 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 154 § 1 i 2 K.p.a., odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji w O. z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] o odmowie wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podniósł, że postępowanie wszczęte i prowadzone na podstawie art. 154 K.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym, odrębnym od postępowania zwykłego i stanowi odstępstwo od zasady trwałości decyzji ostatecznych uregulowanej w art. 16 K.p.a. Celem tego postępowania nie jest ponowne merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji decyzji ostatecznej z punktu widzenia przesłanek określonych w art. 154 K.p.a. - ustalenie, czy za zmianę (uchyleniem) decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony oraz, czy nie sprzeciwia się temu przepis szczególny.
Tryb ten może mieć zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do decyzji uznaniowych, tzn. cechujących się tym, że przy ich wydawaniu organ miał do dyspozycji określone luzy decyzyjne. Dlatego przepisu tego nie można stosować dla uchylenia lub zmiany decyzji tzw. związanych. Istotą postępowania w trybie art. 154 K.p.a. jest zatem sprawdzenie, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją szczególne przesłanki, które przemawiałyby za uchyleniem lub zmianę decyzji ostatecznej. Ponadto, zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 154 K.p.a. może być dokonana tylko w granicach stanu faktycznego sprawy "pierwotnej", w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony do tej pory.
Przenosząc powyższe na stan faktyczny niniejszej sprawy organ I instancji stwierdził, że decyzja co do której wnioskodawca złożył wniosek o jej uchylenie (zmianę) ma charakter związany, co oznacza, że przy spełnieniu określonych przesłanek, ustawodawca nie pozostawił organowi stosującemu prawo możliwości wyboru co do kierunku rozstrzygnięcia.
Organ wyjaśnił, że podstawę prawną decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...], utrzymującej w mocy decyzją Komendanta Powiatowego Policji w O. z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...], stanowił art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia
1990 r. o Policji (Dz. U. z 2020 r. poz. 360, ze zm.), zwana dalej: ustawą o Policji
w brzmieniu nadanym w art. 1 ust. 16 ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych w zw. z art. 9 ust. 1 tej ustawy. Stosownie do treści art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych, przepis art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą stosuje się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby od dnia 6 listopada 2018 r. Przepis ten (art. 115a ustawy
o Policji) w nowym brzmieniu nie ma zastosowania do spraw w przedmiocie wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy
i dodatkowy funkcjonariusza Policji, któremu wypłacono ekwiwalent pieniężny przed dniem 6 listopada 2018 r. Przepisy ww. ustawy nowelizującej weszły w życie z dniem 1 października 2020 r. i stały się prawem obowiązującym, wobec czego organ I instancji, działając w oparciu o treść art. 6 K.p.a. oraz art. 7 Konstytucji RP, wydał rozstrzygnięcia w oparciu o obowiązujące w chwili wydania decyzji przepisy prawa.
Organ zaznaczył jednocześnie, że wprawdzie orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania, jednakże utrata mocy obowiązującej przepisu w następstwie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie pociąga za sobą automatycznie pozbawienia mocy obowiązującej opartych na tym przepisie rozstrzygnięć w indywidualnych sprawach.
Ponadto w art. 9 ust. 1 zd. 2 i 3 ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych ustawodawca uregulował wprost zakres intertemporalny regulacji wskazując, że ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r. Przy obliczaniu wysokości ekwiwalentu pieniężnego przysługującego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za rok 2018 określa się proporcję liczby dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego przysługującego przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz od dnia 6 listopada 2018 r. W konsekwencji, od dnia 1 października 2020 r.,
w stosunku do policjantów zwolnionych ze służby przed dniem 6 listopada 2018 r. stosuje się wyłącznie dotychczasowe przepisy dotyczące ustalania wysokości ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe i dodatkowe
(a więc z obowiązującym współczynnikiem ułamkowym 1/30 części miesięcznego uposażenia za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego), chyba że sprawa dotycząca wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy została wszczęta
i niezakończona przed dniem 6 listopada 2018 r. A zatem ustawodawca nie przyznał funkcjonariuszom zwalnianym ze służby przed dniem 6 listopada 2018 r. uprawnień do wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy z uwzględnieniem wskaźnika 1/21.
Organ przypomniał, że wnioskodawca został zwolniony ze służby w Policji z dniem 29 lutego 2008 r. W związku z tym zwolnieniem wypłacono mu ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego, natomiast sprawa o wypłatę przedmiotowego ekwiwalentu w wyższej wysokości została wszczęta po dniu 19 listopada 2018 r. Wobec powyższego, w aktualnym stanie faktycznym i prawnym, stronie nie przysługuje prawo do wypłaty omawianego ekwiwalentu w wyższej niż dotychczas wysokości, bowiem nie mają do niej zastosowania przepisy prawa przewidujące inny niż wcześniej zastosowany współczynnik ułamkowy służący do ustalania wymiaru tego ekwiwalentu. W dacie wydania decyzji przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] o utrzymaniu mocy decyzji Komendanta Powiatowego Policji w O. z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...], zostały spełnione przesłanki określone w art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu nadanym w art. 1 ust. 16 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych w zw. z art. 9 ust. 1 zdanie pierwsze tej ustawy.
Skoro zatem przepisy powołane w decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [....] z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...], w sposób jednoznaczny kształtują treść rozstrzygnięcia mającego zapaść w danym stanie faktycznym, to w analizowanej sprawie brak jest podstaw do zmiany w trybie art. 154 K.p.a. rozstrzygnięcia wydanego w stosunku do wnioskodawcy. Przyjęcie przez organ innej ułamkowej wartości miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, niezbędnej do ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, byłoby działaniem arbitralnym wykraczającym poza granice normy prawnej wynikającej z art. 115a ustawy o Policji.
W analizowanej sprawie do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji ostatecznej nie może też prowadzić uznanie, że zastosowany przepis należało zinterpretować inaczej niż uczyniono to w ramach postępowania zwyczajnego, bowiem dopuszczalności wzruszenia ww. decyzji należało upatrywać w charakterze prawnym rozstrzygnięcia, które zapadło w konkretnych okolicznościach.
Organy administracji publicznej nie są natomiast upoważnione do wywodzenia z normy prawnej treści, które nie zostały w niej zawarte, bowiem rozstrzygnięcia przez nie wydawane nie mogą mieć charakteru prawotwórczego, ale są wyłącznie aktami stosowania prawa. Nie można także przyjąć, by rozstrzygnięcia sądów administracyjnych determinowały organy administracji publicznej do automatycznego ich recypowania na grunt tej sprawy administracyjnej. Każda sprawa jest odmienna i wymaga od organu indywidualnego ustalenia całokształtu okoliczności faktycznych, bowiem tylko wówczas możliwa jest właściwa subsumcja normy prawnej. Wobec powyższego nie można przyjąć, jak chciałby tego wnioskodawca, że organ zobligowany jest do zastosowania oceny prawnej zaprezentowanej w wyroku Trybunału Konstytucyjnego oraz orzecznictwie sądów administracyjnych, a tym samym do uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej i wyliczenia wartości ułamkowej miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, niezbędnej do ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy z pominięciem obowiązującego do dnia dzisiejszego w ustawie o Policji przepisu prawa.
Organ zaznaczył przy tym, że żądanie uchylenia decyzji w trybie art. 154 i art. 155 K.p.a. nie zastępuje odwołania, czy skargi. Zakres kompetencji w trybie odwoławczym i skargowym jest znacznie szerszy niż zakres kompetencji organu orzekającego w sprawie uchylenia decyzji. O istnieniu interesu społecznego lub słusznego interesu strony w uchyleniu decyzji nie może zaś świadczyć jedynie odmienna ocena tych samych okoliczności, które były już poddane ocenie w decyzji, o której uchylenie (w trybie 154 K.p.a. i art. 155 K.p.a.) ubiega się strona.
Ponadto w toku obecnie prowadzonego postępowania wnioskodawca nie przedstawił żadnych dowodów i nie wskazał jakikolwiek nowych okoliczności, które przemawiałyby za uznaniem, że interes społeczny lub słuszny interes strony nakazuje wzruszenie decyzji ostatecznej. Natomiast uchyleniu zaskarżonej decyzji sprzeciwiają się przepisy art. 107 ustawy o Policji (dotyczące przedawnienia roszczeń). Złożenie przez wnioskodawcę wniosku w 2018 r. spowodowało bowiem przerwanie biegu przedawnienia w trybie art. 107 ust. 3 pkt 1 ustawy o Policji, który zaczął biec na nowo od uprawomocnienia się decyzji Komendanta Powiatowego Policji w O. z dnia
[...] listopada 2020 r. nr [...]. Od uprawomocnienia się tej decyzji rozpoczął się na nowo trzyletni termin przedawnienia określony w art. 107 ust. 1 ustawy o Policji,
w trakcie którego ww. mógł dochodzić swojego roszczenia o wypłatę wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. W tym okresie wnioskodawca nie podjął jednak żadnych czynności zmierzających do wyegzekwowania tego świadczenia, pomimo, iż jednolita linia orzecznicza w tym przedmiocie pojawiła się już w 2021 r. Pomimo tego oraz wobec braku stosownych czynności podejmowanych z urzędu, ww. nie wystąpił ze stosownym wnioskiem do przełożonego właściwego w sprawach osobowych
o ponowne przeliczenie należnego mu ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy
i dodatkowy. Ponowny wniosek w sprawie wnioskodawca złożył w dniu 31 października 2024 r., nie wskazując przy tym żadnych okoliczności usprawiedliwiających tak długie opóźnienie w dochodzeniu roszczenia. Przepis art. 154 K.p.a. nie może natomiast niweczyć skutków instytucji przedawnienia. Ponadto przesłanki słusznego interesu strony (art. 154 § 1 K.p.a.) muszą być ustalone w konkretnej sprawie i muszą zyskać zindywidualizowaną treść, wynikającą ze stanu faktycznego i prawnego sprawy. Zatem słuszny interes strony w rozumieniu art. 154 § 1 K.p.a. musi być interesem znajdującym oparcie w obowiązujących przepisach prawa.
W odwołaniu od decyzji organu I instancji skierowanym do Komendanta Głównego Policji decyzji H. M. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów:
1. art. 154 § 1 i § 2 K.p.a. poprzez błędne uznanie, że decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia[...] stycznia 2021 r. nr [...]
o utrzymaniu w mocy decyzji Komendanta Powiatowego Policji w O.
z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] o odmowie wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy nie może zostać uchylona ani zmieniona w trybie art. 154 K.p.a., z uwagi na to, że stanowi ona decyzję związaną, co do której organ nie posiada luzu decyzyjnego w sytuacji, gdy z wykładni ww. przepisu oraz ugruntowanego orzecznictwa sądowego jednoznacznie wynika, że uchylenie lub zmiana decyzji w trybie art. 154 K.p.a. odnosi się również do decyzji związanych;
2. art. 7 K.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przedmiotowej sprawy oraz załatwienia sprawy mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes obywateli;
3. art. 77 § 1 K.p.a. poprzez zaniechanie obowiązku wyczerpującego zebrania
i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
W związku z powyższymi zarzutami wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy, a także spowodowanie wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wraz z ustawowymi odsetkami.
W uzasadnieniu odwołania skarżący podniósł, że istotą postępowania w trybie art. 154 K.p.a. jest ustalenie, czy zachodzą wymienione tym przepisie przesłanki, tj. interes społeczny lub słuszny interes stron. Zgodnie z utartym orzecznictwem przesłanki te muszą być spełnione w konkretnej sprawie i muszą zyskać zindywidualizowaną treść, wynikającą ze stanu faktycznego i prawnego sprawy. Nadto, słuszny interes musi znajdować oparcie w obowiązujących przepisach prawa. Zmiana decyzji ostatecznej nie może zmierzać do wydania decyzji sprzecznej
z prawem. Powyższe oznacza, że jeżeli przy uwzględnieniu interesu społecznego lub słusznego interesu strony możliwa jest taka zmiana decyzji, która nie prowadzi do sprzeczności z powszechnie obowiązującym normą prawną (której wykładania od dnia wydania decyzji uległa zmianie), to nie ma wtedy przeszkód na gruncie art. 154 K.p.a. do zmiany decyzji także o charakterze związanym.
Zdaniem skarżącego w sposób dostateczny uzasadnił on zachodzący
w niniejszej sprawie interes społeczny i słuszny interes strony wskazując, że doszło do zmiany wykładni przepisów, na podstawie których przyznawane jest wyrównanie ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy,
w związku z wyrokiem wydanym przez Trybunał Konstytucyjny w dniu 30 października 2018 r. w sprawie o sygn. akt K 7/15. Odnosząc się do ugruntowanego w sprawie orzecznictwa sądów administracyjnych (np. wyroki WSA w Kielcach: z 8 sierpnia 2024 r. sygn. II SA/Ke 330/24 i 27 czerwca 2024 r. sygn. II SA/Ke 250/24) wskazał, że zmiana wykładni przepisów prawa uzasadnia interes społeczny i słuszny interes strony, w szczególności mając na uwadze zmianę wykładni przepisów prawa, tj. art. 115a ustawy o Policji. Tym samym w spawie niniejszej należało rozważyć możliwość zastosowania art. 154 § 1 K.p.a.
Komendant Główny Policji, w wyniku rozpoznania powyższego odwołania, decyzją z dnia [...] marca 2025 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji z dnia [...] stycznia 2025 r..
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że tryb nadzwyczajny przewidziany w art. 154 K.p.a. może mieć zastosowanie tylko do decyzji dotkniętych niekwalifikowanymi wadami lub decyzji prawidłowych. Daje zatem możliwość weryfikacji decyzji podjętych w wyniku wadliwej wykładni prawa materialnego lub decyzji wydanych w ramach norm prawa materialnego – norm uznaniowych, które pozwalają organowi administracji na swobodę działania w zakresie określenia konsekwencji stanu faktycznego sprawy, a więc pozostawiają uznaniu organu wybór treści rozstrzygnięcia, a dokonany wybór może być zmieniony.
Organ odwoławczy podniósł, że podstawę wydanych w postępowaniu zwykłym decyzji (Komendanta Powiatowego Policji w O. z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...]) stanowił art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji w związku z art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych, stanowiący podstawę do otrzymania przez policjanta zwalnianego ze służby ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe oraz za niewykorzystany czas wolny od służby udzielanego na podstawie art. 33 ust. 3. Sposób ustalania wysokości tego ekwiwalentu określał zaś art. 115a ustawy o Policji, który do dnia 5 listopada 2018 r. stanowił, że ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego oraz za każde rozpoczęte 8 godzin niewykorzystanego czasu wolnego przysługującego na podstawie art. 33 ust. 3 ustala się w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym.
W dniu 6 listopada 2018 r. w Dzienniku Ustaw ogłoszony został wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15, którym orzeczono, że art. 115a ustawy o Policji w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP. Omawiany wyrok Trybunału Konstytucyjnego spowodował zmianę treści przepisu art. 115a ustawy o Policji w ten sposób, że wyeliminował z systemu prawnego tę część przepisu prawa, która ustala wartość ułamkową miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz
z dodatkami o charakterze stałym niezbędną do ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy. W konsekwencji powstała luka w systemie prawnym, która wobec obowiązku działania organów administracji publicznej na podstawie przepisów prawa, uniemożliwiła ustalenie wysokości należnego policjantowi zwalnianemu ze służby ekwiwalentu pieniężnego za jeden dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego oraz dodatkowego do czasu ustanowienia przez ustawodawcę przepisu prawa, w którym wskazane zostało, jak należy ustalać wysokość omawianego ekwiwalentu.
Z dniem 1 października 2020 r. weszła w życie ustawa o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych. Zgodnie z art. 1 pkt 16 tej ustawy art. 115a ustawy o Policji otrzymał brzmienie, zgodnie z którym ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustala się w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz
z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Natomiast zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych, przepis art. 115a ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym ustawą o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych stosuje się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby od dnia 6 listopada 2018 r. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r. Przy obliczaniu wysokości ekwiwalentu pieniężnego przysługującego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za rok 2018 określa się proporcję liczby dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego przysługującego przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz od dnia 6 listopada 2018 r.
W konsekwencji powyższego, od dnia 1 października 2020 r., w stosunku do policjantów zwolnionych ze służby przed dniem 6 listopada 2018 r. stosuje się wyłącznie dotychczasowe przepisy dotyczące ustalania wysokości ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe i dodatkowe (a więc
z obowiązującym współczynnikiem ułamkowym 1/30 części miesięcznego uposażenia za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego), chyba że sprawa dotycząca wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy została wszczęta i niezakończona przed dniem 6 listopada 2018 r.
W związku z powyższym organ odwoławczy podniósł, że decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji w O. z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...], została wydana po ogłoszeniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15 oraz po wprowadzeniu zmian ustawą
o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych. Tym samym organ w sposób prawidłowy zastosował obowiązujące wówczas przepisy odnoszące się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby do dnia 6 listopada 2018 r. Organ bowiem zobowiązany był do wydania rozstrzygnięcia według stanu prawnego istniejącego na dzień wydania decyzji. Z kolei wskutek wyeliminowania z obrotu prawnego przez wyrok Trybunału Konstytucyjnego części normy prawnej, która określała daną wartość ułamkową, przepis art. 115a ustawy o Policji mógł stanowić wyłącznie podstawę prawną, w oparciu o którą możliwe było wydanie rozstrzygnięcia odmawiającego wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy. Przepis ten, w kontekście obowiązujących w dacie wydania badanej decyzji przepisów prawa, nie mógł stanowić podstawy do wypłaty przedmiotowego ekwiwalentu w innej niż dotychczas wysokości. Organ administracji, decydując się na rozpatrzenie wniosku, nie miał zatem możliwości rozstrzygnięcia sprawy w inny sposób niż poprzez odmowę uwzględnienia zgłoszonego w tym zakresie żądania. Zgodnie bowiem z art. 6 i art. 7 K.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, a w toku postępowania stoją na straży praworządności. Przyjęcie przez organ administracyjny innej ułamkowej wartości miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, niezbędnej do ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy, byłoby działaniem arbitralnym, wykraczającym poza granice normy prawnej wynikającej z art. 115a ustawy o Policji, obowiązującej w dniu wydania tego rozstrzygnięcia.
Organ podkreślił jednocześnie, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego ma charakter normotwórczy, ale wyłącznie w ujęciu negatywnym. Trybunał Konstytucyjny orzekając o niezgodności z Konstytucją RP określonego przepisu lub jego części eliminuje go z obrotu prawnego (lub jego część), ale orzeczenie to nie zastępuje samego ustawodawcy. Z treści orzeczenia wynika jedynie, że treść przepisu jest niekonstytucyjna bo nie odpowiada wzorcowi, który jest z nią zgodny. Tym samym uzasadnienie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego stanowi pewną wskazówkę dla ustawodawcy, który zobowiązany jest do dokonania zmian w systemie prawnym. Uzasadnienie nie stanowi normy prawnej w znaczeniu pozytywnym, a zatem nie może konwalidować niezgodnego z Konstytucją RP przepisu, tj. zmodyfikować go tak aby był zgodny z ustawą zasadniczą. Ponadto wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie mógł stanowić dla organu podstawy do samodzielnego wyliczenia wartości ułamkowej miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym niezbędnej do ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy, z pominięciem obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa.
Organy administracji publicznej nie są upoważnione do wywodzenia z normy prawnej treści, które nie zostały w niej zawarte, bowiem rozstrzygnięcia przez nie wydawane nie mogą mieć charakteru prawotwórczego, ale są wyłącznie aktami stosowania prawa. Kwalifikowany akt administracyjny jakim jest decyzja administracyjna jest aktem stosowania prawa w kształcie obowiązującym w chwili wydania rozstrzygnięcia. Nie można także przyjąć, by rozstrzygnięcia sądów administracyjnych determinowały organy administracji publicznej do automatycznego ich recypowania na grunt tej sprawy administracyjnej. Każda sprawa jest odmienna i wymaga od organu indywidualnego ustalenia całokształtu okoliczności faktycznych, bowiem tylko wówczas możliwa jest właściwa subsumpcja normy prawnej.
Ponadto, konstrukcja i charakter wskazanych przepisów prawa uniemożliwia zastosowanie trybu przewidzianego art. 154 K.p.a., gdyż mamy do czynienia z decyzją związaną.
Uwzględnienie interesu strony oraz interesu społecznego w myśl art. 154 K.p.a. należy natomiast rozumieć w ten sposób, iż mając do wyboru możliwość korzystniejszego dla strony rozstrzygnięcia, niepozostającego jednakże w kolizji
z obowiązującym porządkiem prawnym, organ działając w granicach uznania administracyjnego, przyjmuje ten sposób orzekania, zmieniając decyzję mniej korzystną dla strony. Kolizja interesu społecznego lub interesu strony z przepisem prawa wyklucza zatem możliwość zastosowania art. 154 K.p.a.
W ocenie organu odwoławczego, w niniejszej sprawie niewątpliwie nastąpił konflikt interesu społecznego i słusznego interesu strony. W jasno bowiem sformułowanym interesie strony leży przyznanie prawa do wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy według przelicznika 1/21. Natomiast w interesie Policji (tożsamym z interesem społecznym) pozostaje, aby wszelkie rozstrzygnięcia miały oparcie w przepisach powszechnie obowiązujących i były z nimi zgodne.
Komendant Główny Policji podzielił stanowisko organu I instancji, że uchylenie omawianych decyzji w trybie art. 154 K.p.a., byłoby nie tylko sprzeczne z interesem społecznym, skutkując eliminacją rozstrzygnięcia prawidłowego i zgodnego z tym interesem, ale też prowadziłoby do naruszenia art. 114 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 115a ustawy o Policji (w brzmieniu obowiązującym w dniu zwolnienia strony ze służby).
Jednocześnie, wskazując na treść art. 107 ust. 1 ustawy o Policji organ odwoławczy podniósł, że w niniejszej sprawie doszło do przedawnienia roszczenia. "Wymagalność" roszczenia skarżącego o wypłatę wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy zaistniała bowiem w dniu ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. Zatem roszczenie o wypłatę wskazanego świadczenia stało się wymagalne od dnia 6 listopada 2018 r. i z tą datą rozpoczął się bieg terminu przedawnienia roszczeń wynikających z tego wyroku. Z kolei wniosek skarżącego z dnia 18 listopada 2018 r. o wypłatę wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy, stanowił podjęcie czynności, o której mowa w art. 107 ust. 3 ustawy o Policji i przerwał bieg przedawnienia, powodując konieczność ustosunkowania się przez właściwy organ do żądania strony. W omawianej sprawie Komendant Powiatowy Policji w O. w decyzji z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...], a następnie Komendant Wojewódzki Policji w [...] w decyzji z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] odnieśli się do roszczenia skarżącego. Tym samym bieg terminu przedawnienia rozpoczął się ponownie. Skoro jednak decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] wydana została w dniu [...] stycznia 2021 r., to nie ulega wątpliwości, że roszczenie strony uległo przedawnieniu. Skarżący, aż do dnia 28 października 2024 r. nie podjął bowiem żadnych kroków zmierzających do przerwania biegu przedawnienia roszczenia z tytułu wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy. Dopiero w wystąpieniu z dnia 23 października 2024 r., nadanym za pośrednictwem placówki pocztowej w dniu 29 października 2024 r., skarżący ponownie zwrócił się do Komendanta Powiatowego Policji w O. o naliczenie i wypłatę wyrównania ekwiwalentu pieniężnego, o którym mowa w art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, a następnie w piśmie z dnia 27 grudnia 2024 r. zawarł żądanie uchylenia w trybie art. 154 K.p.a. decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...]. Jednocześnie opóźnienie w dochodzeniu roszczenia nie zostało usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami, o których mowa w art. 107 ust. 2 ustawy o Policji.
Natomiast odnośnie żądania wypłaty odsetek organ odwoławczy wyjaśnił, że kwestia wypłaty ewentualnych ustawowych odsetek, tzw. sprawa o odsetki, nie jest sprawą administracyjną, której rozpoznanie należy do właściwości organów administracji publicznej. Tym samym rozpoznanie sprawy o odsetki od określonych świadczeń, w przypadku ich przyznania, nie może nastąpić poprzez wydanie decyzji administracyjnej, natomiast dochodzenie omawianych roszczeń możliwe jest na drodze cywilnoprawnej.
W skardze na powyższą decyzję Komendanta Głównego Policji skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie H. M. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego, tj.:
1. art. 7 K.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przedmiotowej sprawy oraz załatwienia sprawy mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes obywateli;
2. art. 77 § 1 K.p.a. poprzez zaniechanie obowiązku wyczerpującego zebrania
i rozpatrzenia całego materiału dowodowego;
3. art. 155 K.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy
w niniejszej sprawie zastosowanie powinien znaleźć art. 154 § 1 K.p.a;
4. art. 115a ustawy o Policji w zw. z art. 9 ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych w zakresie związanym z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. o sygn. akt K 7/15, opublikowanym 6 listopada 2018 r., a przez to pozbawienie skarżącego należnych z mocy prawa świadczeń w postaci właściwej wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop;
5. art. 107 ust. 1 ustawy o Policji poprzez bezpodstawne uznanie, że roszczenie skarżącego uległo przedawnieniu w sytuacji, gdy w sprawie zaistniały wyjątkowe okoliczności.
W związku z powyższymi zarzutami wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że istotą postępowania
w trybie art. 154 K.p.a. jest ustalenie, czy zachodzą wymienione tym przepisie przesłanki, tj. interes społeczny lub słuszny interes stron.
W ocenie skarżącego, w niniejszej sprawie uzasadnił w sposób dostateczny zachodzący interes społeczny i słuszny interes strony wskazując, że doszło do zmiany wykładni przepisów, na podstawie których przyznawane jest wyrównanie ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy, w związku
z wyrokiem wydanym przed Trybunał Konstytucyjny w dniu 30 października 2018 r.
w sprawie o sygn. akt K 7/15..
Skarżący zarzucił, że organ całkowicie pomija fakt, iż zmiana wykładni przepisu stanowiącego podstawę wydania decyzji, tj. art. 115a ustawy o Policji spełnia przesłankę interesu społecznego lub słusznego interesu strony. Nie można natomiast uznać by art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych, stanowił przeszkodę do stosowanie art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym od 1 października 2020 r.
Skarżący nie zgodził się też ze stanowiskiem organu, że jego roszczenie uległo przedawnieniu. Podkreślił, że w niniejszej sprawie doszło do zaistnienia wyjątkowych okoliczności, o których mowa w art. 107 ust. 2 ustawy o Policji. Organ prowadzący postępowania powinien bowiem uwzględnić fakt wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 30 października 2018 r. w sprawie o sygn. akt K 7/15. Co więcej, opierając się na ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych, za taką wyjątkową okoliczność należy uznać stwierdzenie niekonstytucyjności normy prawnej stanowiącej podstawę wyliczenia skarżącemu spornego ekwiwalentu. Ponadto skarżący od wielu lat konsekwentnie dąży do wyegzekwowania wyrównania ekwiwalentu za urlop, swoje żądanie opierając na ugruntowanym w judykaturze stanowisku. Zatem powoływanie się przez organ na okoliczność upływu czasu jest nieuprawnione.
Komendant Główny Policji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi podkreślił, że niniejsza sprawa została rozpoznana w ramach trybu przewidzianego w art. 154 K.p.a., a nie jak zarzucił skarżący w skardze – w trybie art. 155 K.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej: P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Kontrola ta jest dokonywana według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonego aktu.
W myśl natomiast art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Jak słusznie zaznaczył organ w odpowiedzi na skargę, postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją Komendanta Głównego Policji prowadzone było w trybie nadzwyczajnym przewidzianym w art. 154 K.p.a., który w § 1 stanowi, że decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes stron.
Postępowanie to zostało zainicjowane wnioskiem M. M., który domagał się zmiany w trybie art. 154 K.p.a. ostatecznej decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [....] stycznia 2021 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji w O. z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] o odmowie wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy. Jako podstawę wniosku wskazał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15.
Odmawiając zmiany ww. decyzji, organ stanął na stanowisku, że tryb przewidziany w art. 154 k.p.a. nie znajduje zastosowania do weryfikacji tzw. decyzji związanych, tj. takich, których treść determinowana jest ściśle określonymi przesłankami ustawowymi, niepozostawiającymi organowi administracji publicznej w zakresie rozstrzygnięcia sprawy luzu decyzyjnego. Taką zaś decyzją jest niewątpliwie kwestionowana decyzji odmawiająca wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, która opiera się na ściśle określonych w przepisach prawa materialnego przesłankach. Ponadto, w ocenie organu, zmiana kwestionowanej decyzji ostatecznej w trybie art. 154 K.p.a., byłaby nie tylko sprzeczna z interesem społecznym, skutkując eliminacją rozstrzygnięcia prawidłowego i zgodnego z tym interesem, ale też prowadziłaby do naruszenia art. 114 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 115a ustawy o Policji (w brzmieniu obowiązującym w dniu zwolnienia skarżącego ze służby).
Zasadniczą kwestią, która wymagała rozważenie przy ocenie zaskarżonej decyzji było więc to, czy tzw. decyzje związane mogą w ogóle podlegać weryfikacji w trybie przewidziany w art. 154 K.p.a., czy też taka możliwość - jak przyjął organ na gruncie rozpoznawanej sprawy - jest wyłączona.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane jest stanowisko, które Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela, że dla zastosowania trybu określonego w art. 154 § 1 K.p.a. nie ma znaczenia to, czy decyzja ma charakter związany, czy uznaniowy, istotne jest natomiast aby zastosowanie tego trybu nie doprowadziło do stanu niezgodnego z prawem. Słuszny interes strony w rozumieniu art. 154 § 1 K.p.a. musi być więc interesem znajdującym oparcie w obowiązujących przepisach prawa. Rozpatrując kwestię przesłanek z art. 154 K.p.a., należy przyjąć, że słuszny interes strony nie może być sprzeczny z jasno brzmiącym przepisem ustawy ani też go zastępować, bowiem zasada praworządności, wyrażona w art. 6 K.p.a., zobowiązuje organy administracji do działania na podstawie przepisów prawa (por. wyrok NSA z dnia 18 października 2007 r., sygn. akt II OSK 1406/06 publ. CBOSA). Należy jednocześnie podkreślić, że ustawowa przesłanka o jakiej mowa w art. 154 K.p.a. tj. słuszny interes strony, nie jest przesłanką abstrakcyjną, ale konkretną odnoszącą się do danej sprawy i wywodzoną z decyzji ostatecznej, co do której został uruchomiony tryb nadzwyczajny. Stąd nie jest możliwe wywiedzenie słusznego interesu strony tylko z art. 154 K.p.a., istnienie tego słusznego interesu musi wynikać z rozwiązań materialnoprawnych na podstawie których wydana została ostateczna decyzja, co do której uruchomiono tryb z art.154 K.p.a. Na podstawie art. 154 K.p.a. może być zmieniona lub uchylona decyzja ostateczna prawidłowa (wydana zgodnie z przepisami prawa), jak również decyzja wadliwa prawnie. Celem postępowania administracyjnego jest wydanie prawidłowego, zgodnego z prawem rozstrzygnięcia sprawy. Jeżeli rozstrzygnięcie nie jest prawidłowe, nie jest zgodne z prawem, możliwe jest jego wzruszenie. Natomiast gdy wadliwości rozstrzygnięcia nie uzasadniają ani stwierdzenie nieważności decyzji, ani wznowienia postępowania, ocena tych wadliwości może być przedmiotem postępowania o uchylenie lub zmianę decyzji w trybie art. 154 lub 155 K.p.a.
W sytuacji zatem, gdy przy uwzględnieniu interesu społecznego lub słusznego interesu strony możliwa jest taka zmiana decyzji względnie jej uchylenie, która nie prowadzi do sprzeczności z powszechnie obowiązującą normą prawną (której np. rozumienie od wydania decyzji "pierwotnej" uległo zmianie), to co do zasady nie ma przeszkód, by na gruncie omawianej regulacji doszło także do zmiany lub uchylenia decyzji o charakterze związanym. Warunkiem jest to, aby całość systemu prawnego nie stała temu na przeszkodzie (por. wyrok NSA z dnia 18 września 2019 r. sygn. akt I OSK 2893/17 publ. CBOSA).
Przenosząc powyższe uwagi ogólne na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że w świetle jednolitej wykładni przyjętej w orzecznictwie sądów administracyjnych, nie do pogodzenia z wymaganiami praworządności jest stanowisko wyrażone przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] w kwestionowanej w trybie art. 154 K.p.a. decyzji ostatecznej z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...], który dokonał literalnej wykładni art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych, wyłączającej możliwość zastosowania zgodnych z Konstytucją RP zasad obliczania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wobec funkcjonariuszy, którzy - jak skarżący - zostali zwolnieni ze służby przed 6 listopada 2018 r., a wnioski o wyrównanie ekwiwalentu pieniężnego złożyli po wspomnianej wyżej dacie.
W świetle tego orzecznictwa, przyjęcie za prawidłową wykładni przepisów przejściowych zastosowaną przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] w kwestionowanej decyzji z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...], oznaczałoby istnienie zjawiska tzw. "wtórnej niekonstytucyjności", które polega na tym, że ustawodawca powtarza rozwiązania normatywne uznane już raz za niekonstytucyjne. Oznaczałoby to, że ustawodawca przepisami przejściowymi próbuje ograniczyć zakres zastosowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15, a nadto narusza konstytucyjną zasadę powszechnej mocy obowiązującej wyroków TK, które wiążą również ustawodawcę.
Zasady, o których mowa w ww. art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych oznaczają zatem konieczność wzięcia pod uwagę przy wykładni przepisu art. 115a ustawy o Policji, wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15. Zwracały na to wielokrotnie uwagę w swoich orzeczeniach zarówno wojewódzkie sądy administracyjne, jaki i Naczelny Sąd Administracyjny, a także sam ustawodawca w uzasadnieniu projektu ww. nowelizacji ustawy o Policji dokonanej ustawą o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych. Wskazał bowiem, że projekt przewiduje wprowadzenie rozwiązań prawnych mających na celu wdrożenie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. sygn. K 7/15. Skoro wyrok Trybunału Konstytucyjnego usunął z systemu prawnego niekonstytucyjne brzmienie art. 115a ustawy o Policji w zakresie współczynnika 1/30, to posłużenie się przez ustawodawcę w art. 9 ust. 1 powołanej ustawy sformułowaniem "na zasadach wynikających z przepisów ustawy" oznacza, iż należy stosować art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją, jednak z wyłączeniem tej jego części (dotyczącej współczynnika ekwiwalentu w wysokości 1/30), która została uznana za sprzeczną z przepisami ustawy zasadniczej i którą należy wypełnić treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Z uwagi na powyższe, nie zasługuje na akceptację stanowisko wyrażone przez Komendanta Głównego Policji w zaskarżonej decyzji, że zmiana kwestionowanej decyzji ostatecznej w trybie art. 154 K.p.a., byłaby nie tylko sprzeczna z interesem społecznym, skutkując eliminacją rozstrzygnięcia prawidłowego i zgodnego z tym interesem, ale też prowadziłaby do naruszenia art. 114 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 115a ustawy o Policji (w brzmieniu obowiązującym w dniu zwolnienia skarżącego ze służby). Takie stanowisko wyraził też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 września 2025 r. sygn. akt III OSK 641/25 (publ. CBOSA).
Za niewzruszalnością takiej decyzji nie może także przemawiać przywoływana przez Komendanta Głównego Policji zasada trwałości decyzji administracyjnej (art. 16 § 1 K.p.a.), ponieważ nie ma wystarczających racji, aby przedkładać dalsze formalne obowiązywanie decyzji ostatecznej nad rozstrzygnięcie sprawy zgodnie z prawem.
Odnosząc się natomiast do podniesionej przez Komendanta Głównego Policji kwestii przedawnienia roszczenia wskazać należy, że zgodnie z art. 107 ust. 1 i 2 ustawy o Policji, roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne, jednak organ właściwy do rozpatrywania roszczeń może nie uwzględnić przedawnienia, jeżeli opóźnienie w dochodzeniu roszczenia jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami. Stosownie do poglądów wyrażanych w orzecznictwie sądów administracyjnych, za taką wyjątkową okoliczność uznać należy stwierdzenie niekonstytucyjności normy prawnej stanowiącej podstawę wyliczenia spornego ekwiwalentu (por. wyroki WSA: w Gorzowie Wielkopolskim z 8 sierpnia 2019r., sygn. akt II SA/Go 381/19; w Olsztynie z 30 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Ol 314/19; z 27 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Ol 416/19; z 30 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 119/20; w Krakowie z 20 lutego 2020 r., sygn. akt III SA/Kr 1282/19, publ. CBOSA). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 15 lipca 2020 r. sygn. akt I OSK 2928/19 podkreślił zaś, przywołując treść art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, że "nie można przez instytucję przedawnienia unicestwiać uprawnienia jednostki do przywrócenia stanu konstytucyjności po stwierdzeniu przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjności prawnej podstawy czynności materialno-technicznej wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Takie działania organów Policji godzą również w konstytucyjną zasadę państwa prawa (art. 2 Konstytucji) i wywodzoną z niej zasadę ochrony zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w wyroku TK z 27 października 2004 r., sygn. akt SK 1/04 (Dz.U. nr 237, poz. 2384), wydanym na tle stosowania przepisów o przedawnieniu w postępowaniu cywilnym, w którym wprost wskazano, że na podmiotach publicznych po wydaniu przez Sąd Konstytucyjny wyroku stwierdzającego niekonstytucyjność danej normy prawnej spoczywa konieczność doprowadzenia do celu zgodnego z roszczeniem opartym na zasadach wywodzących się z Konstytucji RP".
Należy w tym kontekście podkreślić, że skarżący od 2018 r. konsekwentnie dąży do uzyskania wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15. Z tych też względów podnoszenie przez organ zarzutu przedawnienia i twierdzenie, że opóźnienie w dochodzeniu roszczenia nie jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami, należy uznać za nieuprawnione.
Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2025 r. nr [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] stycznia 2025 r. nr [...] wydane zostały z naruszeniem przepisu art. 154 K.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy i dlatego zasadnym było wyeliminowane ich z obrotu prawnego. Rozpatrując ponownie sprawę organ uwzględni przedstawioną powyżej ocenę prawną.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., orzekł jak sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło