II SA/Wa 855/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek, Sędzia WSA Anna Mierzejewska, Asesor WSA Andrzej Kołodziej (spr.), Protokolant Paweł Groński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi H.G. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia niewykonania pracy w okresie przed dniem [...] czerwca 1989 r. na skutek represji politycznych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję z dnia [...] listopada 2003 r. Nr [...], 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2002 r. H.G. zwrócił się do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o uznanie go za osobę represjonowaną w okresie od [...] lutego 1975 r. do [...] czerwca 1989 r. i zaliczenie tego okresu do okresu składkowego w rozumieniu art. 5 ust. 3 i art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 117 ust. 4 w zw. z art. 7 pkt 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) oraz art. 22 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371) i art. 104 § 1 kpa, potwierdził, że H.G. w okresie od [...] lutego 1975 r. do [...] lutego 1980 r. pozostawał bez pracy na skutek represji politycznych. Powołując się na treść art. 117 ust. 4 ustawy o emeryturach i rentach z FUS wskazał, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych potwierdza okresy, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10 i art. 7 pkt 4 tej ustawy, natomiast nie jest organem upoważnionym jej przepisami do potwierdzania okresów, o których mowa w art. 5 ust. 3 oraz art. 6 ust. 1 pkt 5. Z tego też względu, w oparciu o przedstawione dokumenty organ uznał za zasadne potwierdzić zgodnie z art. 7 pkt 4 ustawy o emeryturach i rentach z FUS stanowiącym, iż okresem niesładkowym jest również okres niewykonywania pracy przed dniem [...] czerwca 1989 r. na skutek represji politycznych, nie więcej jednak niż 5 lat, że wnioskodawca we wskazanym okresie pozostawał bez pracy na skutek represji politycznych. We wniosku z dnia [...] grudnia 2003 r. "o uzupełnienie" powyższej decyzji, H.G. wystąpił do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o uzupełnienie jej uzasadnienia następującą treścią: "Jako polityczny uchodźca i legalny [...] imigrant zostałem nielegalnie sprowadzony do PRL w dniu [...].02.1975 r., wbrew mojej woli, bez paszportu i wizy i poddawany represjom w sposób nieoficjalny, których rezultatem było m.in. pozostawanie bez pracy do [...].06.1989 r.". W uzasadnieniu podniósł, że przed Sądem Okręgowym w W. toczy się z jego wniosku postępowanie o ewentualne zaliczenie okresu pozostawania bez pracy do składkowego okresu zatrudnienia. Sąd ten zażądał od wnioskodawcy opinii organu reprezentującego kombatantów i osoby represjonowane, z której będzie jednoznacznie wynikać okres represji i pozostawania bez pracy. Wniosek ten został potraktowany przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i w związku z tym, decyzją z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 127 § 3, 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 117 ust. 4 w zw. z art. 7 pkt 4 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, organ utrzymał w mocy decyzję podjętą w dniu [...] listopada 2003 r. W uzasadnieniu podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, natomiast odnosząc się do żądania wniosku stwierdził, że w aktach sprawy brak jest dowodów wskazujących, aby strona została sprowadzona do PRL wbrew jej woli. Faktu tego nie potwierdza zaświadczenie Granicznej Placówki Kontroli Centralnego Portu Lotniczego [...] z dnia [...] lutego 1975 r. o zatrzymaniu w czasie kontroli paszportowej. Z postanowienia zaś Prezesa IPN z dnia [...] października 2003 r. nadającego H.G. status osoby pokrzywdzonej wynika jedynie, iż znajdował się on w kręgu zainteresowaniu organów bezpieczeństwa państwa, które mogły zbierać na jego temat informacje, w tym w sposób tajny. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie H.G. wniósł o jej uchylenie jako niezgodnej z prawem oraz o uzupełnienie uzasadnienia decyzji pierwszej instancji z dnia [...] listopada 2003 r. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 77 § 1 kpa poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych, a w szczególności faktu powrotu skarżącego z emigracji wbrew jego woli oraz art. 107 § 3 kpa, gdyż uzasadnienia obydwu decyzji poważnie zniekształcają sprawę na jego niekorzyść, a nadto art. 78 § 1 kpa poprzez nierozpatrzenie podania o wgląd w archiwa resortu pracy. W szczególności podniósł, że nie domagał się o potwierdzenie okresu pozostawania bez pracy, bo organ już to zrobił, lecz o korektę uzasadnienia decyzji, która nie jest pełnym i rzetelnym przeglądem postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie podnosząc, że żądanie skarżącego dotyczące potwierdzenia przez organ, że został on jako polityczny uchodźca i legalny imigrant [...] nielegalnie sprowadzony do PRL wbrew jego woli i poddawany represjom w sposób nieoficjalny, przekracza kompetencje organu orzekającego określone w art. 117 ust. 4 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, zaś skarżący nie podważa decyzji w części opartej na art. 7 pkt 4 tej ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W rozpatrywanej sprawie kwestią zasadniczą jest ocena wniosku, z którym H.G. zwrócił się do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Treść wniosku jednoznacznie wskazuje, że jego istotą jest żądanie uznania wnioskodawcy za osobę represjonowaną w okresie od [...] lutego 1975 r. do [...] czerwca 1989 r. Natomiast zaliczenie tego okresu do okresu składkowego w rozumieniu art. 5 ust. 3 i art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) jest konsekwencją pozytywnego rozstrzygnięcia dotyczącego żądania określonego w pierwszej części wniosku. Tymczasem Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w sposób nieuprawniony ograniczył wniosek skarżącego do żądania potwierdzenia okresu pozostawania bez pracy na skutek represji politycznych na podstawie art. 117 ust. 4 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Należy zgodzić się ze stanowiskiem organu, że jeśli chodzi o kwestię potwierdzenia okresów, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10 i art. 7 pkt 4 ww. ustawy, to wspomniany art. 117 ust. 4 nadaje Kierownikowi Urzędu uprawnienie do oceny tych okresów w drodze decyzji. Również twierdzenie, że nie może on potwierdzić okresów, o których mowa w art. 5 ust. 3 oraz art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, jest trafne. Jednakże przepis art. 22 ust. 1 zd. pierwsze ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.) przyznaje Kierownikowi Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych kompetencje do orzekania o uprawnieniach kombatanckich oraz o uprawnieniach równorzędnych z działalnością kombatancką. Stanowi on bowiem, że o spełnieniu warunków, o których mowa w art. 21, orzeka kierownik urzędu lub osoby przez niego upoważnione, na podstawie udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby oraz rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji, zaś art. 21 stwierdza, że uprawnienia określone w ustawie przysługują osobie, która uzyska decyzję potwierdzającą działalność wymienioną w art. 1 ust. 2 i w art. 2 albo fakty, o których mowa w art. 4, posiada obywatelstwo polskie lub posiadała je w okresie działalności kombatanckiej, bądź w okresie podlegania represjom. Jeśli organ miał wątpliwości co do żądania skarżącego, winien zgodnie z przepisem art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) wezwać go do usunięcia braków formalnych poprzez sprecyzowanie żądania, w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania. Należy również zwrócić uwagę na sformułowaną w art. 9 kpa zasadę udzielania informacji. Przepis ten stanowi, że organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Obowiązek wynikający z cyt. przepisu ciąży na organach administracji, zwłaszcza w sprawach, których okoliczności dają podstawę do wniosku, że strona pierwszy raz zetknęła się z takimi problemami faktycznymi i prawnymi nie mając przygotowania pozwalającego na ich rozeznanie (por. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 1984 r., III SA 729/84, ONSA 1984, Nr 2, poz. 117). W przedmiotowej sprawie akta postępowania administracyjnego nie zawierają jakichkolwiek dowodów mogących świadczyć, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przestrzegał powyższych regulacji. Organ nie zastosował się również do wskazówek wynikających z preambuły do ustawy o kombatantach i niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, która stwierdza m.in., że kombatantom oraz ofiarom represji należny jest głęboki szacunek wszystkich rodaków oraz szczególna troska i opieka ze strony instytucji państwowych, samorządów terytorialnych i organizacji społecznych. Wobec tego, że zaskarżona decyzja utrzymuje w mocy decyzję pierwszoinstancyjną, naruszającą przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, należało uchylić obydwie decyzje. Przy ponownym rozpoznaniu Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych winien rozstrzygnąć sprawę zgodnie z żądaniem zawartym we wniosku, a jeśli wywołuje on wątpliwości, należy wezwać wnioskodawcę do jego sprecyzowania i udzielić mu niezbędnych informacji w tym zakresie. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.