II SA/Wa 856/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Sędziowie WSA Adam Lipiński, Janusz Walawski, Protokolant starszy specjalista Małgorzata Plichta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2018 r. sprawy ze skargi D.B. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Szkoły Wyższej [...] Uniwersytetu [...] w [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy materialnej w postaci stypendium socjalnego i dodatku mieszkaniowego do stypendium socjalnego - oddala skargę - W dniu 19 maja 2017 r. D. B. (zwany dalej skarżącym) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] Uniwersytetu [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Wydziałowej Komisji Stypendialnej Wydziału [...] w [...] Uniwersytetu [...] (zwanej dalej organem pierwszej instancji) z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] orzekającej o: 1) uchyleniu ostatecznej decyzji Wydziałowej Komisji Stypendialnej Wydziału [...] w [...] Uniwersytetu [...] z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] o przyznaniu skarżącemu pomocy materialnej w postaci stypendium socjalnego i odmowy przyznania pomocy materialnej w postaci dodatku mieszkaniowego do stypendium socjalnego w roku akademickim 2014/2015 z dnia [...] lutego 2015 r.; 2) odmowie przyznania skarżącemu pomocy materialnej w postaci stypendium socjalnego i dodatku mieszkaniowego do stypendium socjalnego w roku akademickim 2014/2015. Decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z dnia [...] października 2014 r. skarżący wystąpił o przyznanie pomocy materialnej w postaci stypendium socjalnego i dodatku mieszkaniowego do stypendium socjalnego w roku akademickim 2014/2015, oświadczając m.in., że studia pierwszego stopnia na kierunku [...] Wydziału [...] w [...] są jego pierwszymi studiami pierwszego stopnia. Decyzją organu pierwszej instancji z dnia [...] lutego 2015 r. przyznano skarżącemu pomoc materialną w postaci stypendium socjalnego w roku akademickim 2014/2015, odmawiając jednocześnie przyznania dodatku mieszkaniowego do stypendium socjalnego. Decyzja stała się ostateczna w toku postępowania administracyjnego. W dniu [...] października 2016 r. ustalono w ogólnopolskim wykazie studentów [...], że skarżący w dniu [...] lipca 2014 r. ukończył na Wydziale [...] w [...] [...] Akademii [...] studia pierwszego stopnia na kierunku [...], pobierając stypendium socjalne w okresie od marca do lipca 2013 r. oraz od października 2013 r. do lipca 2014 r. Postanowieniem nr [...] organ pierwszej instancji z dnia [...] listopada 2016 r. wznowił postępowanie w sprawie przyznania skarżącemu ww. pomocy materialnej, zakończone ostateczną decyzją organu pierwszej instancji z dnia [...] lutego 2015 r. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że ukończenie z dniem [...] lipca 2014 r. przez skarżącego studiów pierwszego stopnia na kierunku [...] Wydziału [...] w [...] [...] Akademii [...], będące jedną z przesłanek branych pod uwagę w postępowaniu o przyznanie pomocy materialnej w postaci stypendium socjalnego i dodatku mieszkaniowego do stypendium socjalnego w roku akademickim 2014/2015 na studiach pierwszego stopnia na kierunku [...] Wydziału [...] w [...] i nieujawnienie tego faktu we wniosku z dnia [...] października 2014 r. o przyznanie ww. pomocy materialnej, stanowi nowe okoliczności faktyczne, istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, a nieznane organowi pierwszej instancji, istniejące w dniu wydania decyzji ([...] lutego 2015 r.), będące podstawą do wznowienia postępowania w sprawie przyznania skarżącemu pomocy materialnej, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego. Pismem z dnia [...] lutego 2017 r. skarżący został zawiadomiony o zebraniu materiału dowodowego w sprawie oraz o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz zgłoszonych żądań. Pismem z dnia [...] lutego 2017 r. (uzupełnionym w dniu [...] lutego 2017 r.) skarżący przyznał, że złożył wniosek o przyznanie pomocy materialnej w postaci stypendium socjalnego i dodatku mieszkaniowego do stypendium socjalnego w roku akademickim 2014/2015, wskazując jednocześnie, że zrezygnował z pobierania tożsamego stypendium w [...] Akademii [...], w której od 2014 r. kontynuował naukę po ukończeniu studiów pierwszego stopnia. W ocenie skarżącego pobieranie stypendium socjalnego w [...] Akademii [...] w trakcie studiów pierwszego stopnia w latach 2011-2014 i nieujawnienie tego faktu organowi pierwszej instancji nie ma wpływu na ostateczną decyzję, bowiem skarżący dokonał wyboru pobierania stypendium socjalnego w Szkole [...], nie zaś w [...] Akademii [...]. Nadto, skarżący zwrócił się o "przeksięgowanie" pobieranego stypendium socjalnego na poczet studiów magisterskich, jakie odbył w [...] Akademii [...] w latach 2014-2016. Powołując treść art. 145 § 1 pkt 5 Kpa oraz ww. ustalenia organ pierwszej instancji uznał, że zaistniały przesłanki warunkujące wznowienie postępowania w sprawie przyznania skarżącemu pomocy materialnej. Natomiast jako podstawę odmowy przyznania skarżącemu żądanej pomocy materialnej organ wskazał art. 184 ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że studentowi, który po ukończeniu jednego kierunku studiów kontynuuje naukę na drugim kierunku studiów pomoc materialną (w tym również stypendium socjalne) można przyznać tylko wtedy, gdy drugi kierunek prowadzi do uzyskania po raz pierwszy tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego. Student nie jest uprawniony do otrzymywania pomocy materialnej (w tym i stypendium socjalnego) w przypadku, gdy uzyskał już tytuł magistra na innym kierunku studiów (ponieważ nie zostaje spełniona przesłanka kontynuowania studiów na drugim kierunku studiów w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego) lub studiował drugi kierunek studiów na studiach pierwszego stopnia (ponieważ nie zostaje spełniona przesłanka kontynuowania studiów na drugim kierunku studiów w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego). Organ pierwszej instancji podkreślił, że skoro z dniem [...] lipca 2014 r. skarżący ukończył studia pierwszego stopnia na kierunku [...] Wydziału [...] w [...] [...] Akademii [...], a studia na kierunku [...] Wydziału [...] w [...] nie prowadzą do uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego, bowiem są to studia pierwszego stopnia, to należało odmówić przyznania mu pomocy materialnej w postaci stypendium socjalnego i dodatku mieszkaniowego do stypendium socjalnego w roku akademickim 2014/2015. W odwołaniu od ww. decyzji skarżący wniósł o jej zmianę decyzji i odmowę uchylenia ostatecznej decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] lutego 2015 r. Powołując się na wyrok WSA w Białymstoku z dnia 13 sierpnia 2013 r. sygn. akt II SA/Bk 203/13 skarżący podniósł, że art. 184 ust. 4 i ust. 5 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym należy interpretować łącznie. Nie ma wobec tego znaczenia, na którym kierunku (w takich sytuacjach, w jakiej znalazł się skarżący) student pobiera stypendium, istotne jest to, że kontynuuje naukę w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra i nie pobiera stypendium równocześnie na dwóch kierunkach. Skarżący podkreślił, że dzięki otrzymanemu stypendium mógł kontynuować studia w celu uzyskania tytułu magistra. To, że otrzymywał stypendium na kierunku, który bezpośrednio nie prowadził do uzyskania takiego tytułu, nie ma znaczenia, ponieważ ratio legis regulacji prawnej sprowadza się do wspierania studentów dążących do uzyskania tytułu magistra bez względu na to, czy właśnie bezpośrednio na tym kierunku złożyli wniosek o przyznanie takiego stypendium. Odwoławcza Komisja Stypendialna [...] Uniwersytetu [...] nie podzieliła stanowiska skarżącego zaprezentowanego w odwołaniu i decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] marca 2017 r. Organ drugiej instancji podkreślił, że stan faktyczny sprawy nie jest sporny. Wyjaśnił natomiast, że skarżący nie dostrzegł przesłanki negatywnej, uniemożliwiającej przyznanie pomocy materialnej (w tym również stypendium socjalnego), przejawiającej się kontynuacją nauki na studiach pierwszego stopnia, to jest studiach nieprowadzących do uzyskania tytułu magistra lub równorzędnego. Organ drugiej instancji wskazał, że o pomoc materialną może się ubiegać student, który po ukończeniu studiów pierwszego stopnia kontynuuje studia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego, czyli na studiach drugiego stopnia lub jednolitych magisterskich, których to w uczelni skarżący nie jest studentem. W ocenie organu drugiej instancji skoro skarżący z dniem [...] lipca 2014 r. ukończył studia pierwszego stopnia na kierunku [...] Wydziału [...] w [...] [...] Akademii [...], a studia na kierunku [...] Wydziału [...] w [...] Uniwersytetu [...] nie prowadzą do uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego, bowiem są to studia pierwszego stopnia, to organ pierwszej instancji prawidłowo postąpił odmawiając skarżącemu przyznania pomocy materialnej w postaci stypendium socjalnego i dodatku mieszkaniowego do stypendium socjalnego w roku akademickim 2014/2015. W skardze na ww. decyzję z dnia [...] kwietnia 2017 r. skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, czyli art. 184 ust. 4 i 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że w stanie faktycznym sprawy skarżący nie był uprawniony do tego, by przyznać mu stypendium socjalne w Szkole [...]. Wobec powyższego skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący podtrzymał interpretację przepisów art. 184 ust. 4 i ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym przedstawioną w odwołaniu od decyzji z dnia [...] marca 2017 r. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej jako P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej z punktu widzenia legalności tj. z punktu widzenia zgodności zaskarżonych decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Żądanie skargi może być więc uwzględnione w razie stwierdzenia przez sąd, że rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub przepisów postępowania, jeżeli takie naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź z naruszeniem prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Ponadto sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Nadto w myśl art. 134 § 1 P.p.s.a. - sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Powołany przepis daje podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy strona nie podniosła w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Rozpoznawana sprawa toczyła się w trybie nadzwyczajnym wznowienia postępowania Organ wznawiając postępowanie powołał się na przesłanki wznowienia z art. 145 § 1 k.p.a. zawarte w pkt 5 tego przepisu. Zgodnie z tym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Zatem przesłankami wznowienia na wskazanej podstawie są: - istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, - istniejące w dniu wydania decyzji, - nieznane organowi, który wydał decyzję. Zdaniem Sądu w sprawie niniejszej, zgromadzony materiał dowodowy oraz dokonana przez organ jego ocena w kontekście przesłanki wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji. W kontrolowanym postępowaniu "nową okolicznością", zdaniem organu, był fakt ukończenia przez skarżącego w dniu [...] lipca 2014 r. studiów stacjonarnych I stopnia na Wydziale [...] w [...] [...] Akademii [...] na kierunku [...], na którym pobierał stypendium socjalne w okresie od marca do lipca 2013 r. oraz od października 2013 r. do lipca 2014 r. Organ ustalił tę okoliczność w ogólnopolskim wykazie studentów [...] w dniu [...] października 2016 r. Tak więc nie budzi wątpliwości fakt, że skarżący pobierał stypendium przed datą wydania ostatecznej decyzji Wydziałowej Komisji Stypendialnej Wydziału [...] w [...] Uniwersytetu [...] z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] o przyznaniu skarżącemu pomocy materialnej w postaci stypendium socjalnego i odmowy przyznania pomocy materialnej w postaci dodatku mieszkaniowego do stypendium socjalnego w roku akademickim 2014/2015 z dnia [...] lutego 2015 r. Niewątpliwie była to też okoliczność istotna dla sprawy, bowiem zgodnie z art. 184 ust. 5 ustawy o szkolnictwie wyższym, studentowi, który po ukończeniu jednego kierunku studiów kontynuuje naukę na drugim kierunku studiów, nie przysługują świadczenia, o których mowa w art. 173, chyba że kontynuuje on studia po ukończeniu studiów pierwszego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego, jednakże nie dłużej niż przez okres trzech lat. Sąd podziela stanowisko organu, jako nienaruszające prawa, że ukończenie przez skarżącego studiów pierwszego stopnia było okolicznością nową, nieznaną organowi w dniu wydawania decyzji o przyznaniu D. B. stypendium socjalnego na rok akademicki 2014/2015, bowiem ustaleń w sprawie przyznania przedmiotowego stypendium dokonywano w oparciu o wiążące oświadczenie wnioskującego studenta (które powinno być zgodne z prawdą), bez możliwości weryfikacji podanych tam danych w wówczas niedostępnym systemie informatycznym [...] czy [...]. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, element nowości dotyczy organu (okoliczności mają być nowe w odniesieniu do organu), który nie znał tych okoliczności i nie dysponował nimi. Chodzi zatem o okoliczności "nowo odkryte lub po raz pierwszy zgłoszone przez stronę", przy czym – jak wskazuje większość orzeczeń - nie jest istotne, czy ujawnione nowe okoliczności nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotne w wyniku zaniedbań (np. niedokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego), czy z innych powodów (vide wyroki z dnia 9 grudnia 2010 r., I OSK 1256/10; wyrok z dnia 18 grudnia 2013 r., IV SA/Po 838/13, wyrok z dnia 20 października 2016 r. II SA/Bk 451/16 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sądy wskazują wręcz, że nowe okoliczności faktyczne dotyczą tylko tych nowo odkrytych dowodów lub okoliczności, lub po raz pierwszy zgłoszonych w postępowaniu, a więc takich, o których organ nie wiedział bez względu na przyczyny braku tej wiedzy (wyrok z dnia 4 grudnia 2014 r., II OSK 1200/13, CBOSA). Większość orzeczeń łączy element niewiedzy organu o nowej okoliczności z samym faktem niewiedzy, niezależnie od przyczyn leżących lub nie po stronie organu. To stanowisko Sąd orzekający w sprawie niniejszej podziela. Niewątpliwie przepisy o wznowieniu postępowania chronią stan praworządności i są wyjątkiem od zasady niewzruszalności decyzji ostatecznej (art. 16 § 1 k.p.a.). Brzmienie przepisu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie różnicuje "niewiedzy organu o nowych okolicznościach" w zależności od powodów tej niewiedzy. Stąd też Sąd zgadza się z przeważającym w orzecznictwie stanowiskiem, że brak znajomości organu co do nowych okoliczności może wystąpić "bez względu na przyczyny tej niewiedzy", bowiem wystarczy jedynie, że z badanego materiału dowodowego nie wynikały okoliczności faktyczne lub dowody, których istnienie później, po wydaniu decyzji ostatecznej, ujawniono. Przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. zachodzi wówczas, gdy organ w dniu orzekania nie posiada wiedzy o okolicznościach mających wpływ na ustalenie stanu faktycznego sprawy, a zatem wystarczające jest ustalenie, że z badanego przed wydaniem decyzji ostatecznej materiału dowodowego nie wynikały okoliczności lub dowody później ujawnione. Okoliczność, że skarżący ukończył już studia pierwszego stopnia nie była okolicznością poddaną badaniu w momencie rozstrzygania o prawie skarżącego do stypendium socjalnego za rok 2014/2015. Tym samym była okolicznością nową, nieznaną organowi w dniu orzekania, a mającą istotne znaczenie dla sprawy – w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Ustalenie przez organ "nowej okoliczności" spowodowało konieczność jej oceny, tj. ustalenia czy zachodzą przesłanki do nabycia przez skarżącego prawa do stypendium. Stosownie do art. 173 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym, student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie: 1) stypendium socjalnego, 2) stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych, 3) stypendium rektora dla najlepszych studentów, 4) stypendium ministra za wybitne osiągnięcia. Określone w art. 173 ust. 1 tej ustawy prawo do pomocy materialnej przysługuje zatem studentowi, czyli osobie kształcącej się na studiach wyższych (zob. art. 2 ust. 1 pkt 18k powołanej ustawy), które ustawa definiuje jako studia pierwszego stopnia, studia drugiego stopnia lub jednolite studia magisterskie, prowadzone przez uczelnię do tego uprawnioną (zob. art. 2 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy). Zdaniem Sądu organ dokonał prawidłowej wykładni art. 184 ust. 5 Prawa o szkolnictwie wyższym, który wprowadził zasadę prawa do świadczeń pomocy materialnej, w tym prawa do stypendium socjalnego, do czasu ukończenia jednego kierunku studiów, bowiem studentowi, który po ukończeniu jednego kierunku studiów kontynuuje naukę na drugim kierunku studiów, nie przysługują świadczenia, o których mowa w art. 173 ust. 1 tej ustawy. Warunkiem zachowania prawa do tych świadczeń, jest kontynuacja studiów po ukończeniu studiów pierwszego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego, jednakże nie dłużej niż przez okres trzech lat. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi. Skarżący nie dostrzegł przesłanki negatywnej, uniemożliwiającej przyznanie mu pomocy materialnej (w tym również stypendium socjalnego), przejawiającej się kontynuacją nauki na studiach pierwszego stopnia, to jest studiach nieprowadzących do uzyskania tytułu magistra lub równorzędnego. Zgodzić się należy z organem, że o pomoc materialną może się ubiegać student, który po ukończeniu studiów pierwszego stopnia kontynuuje studia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego, czyli na studiach drugiego stopnia lub jednolitych magisterskich, których to w uczelni skarżący nie jest studentem. Skoro zatem skarżący z dniem [...] lipca 2014 r. ukończył studia pierwszego stopnia na kierunku [...] Wydziału [...] w [...] [...] Akademii [...], a studia na kierunku [...] Wydziału [...] w [...] Uniwersytetu [...] nie prowadzą do uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego, bowiem są to studia pierwszego stopnia, to organ pierwszej instancji prawidłowo postąpił odmawiając skarżącemu przyznania pomocy materialnej w postaci stypendium socjalnego i dodatku mieszkaniowego do stypendium socjalnego w roku akademickim 2014/2015. Zatem w tym przypadku nie została spełniona przesłanka kontynuowania studiów na drugim kierunku studiów w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra. W tej sytuacji skarżącemu nie powinno być przyznane stypendium rektora dla najlepszych studentów za wyniki w nauce. Prawidłowo zatem organ uchylił ostateczną decyzję z dnia [...] lutego 2015 r. i odmówił skarżącemu przyznania stypendium socjalnego za rok 2014/2015 i odmowy przyznania pomocy materialnej w postaci dodatku mieszkaniowego do stypendium socjalnego w roku akademickim 2014/2015 Jak wyjaśniono, organ trafnie zastosował w sprawie podstawę wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., nie dokonał dowolnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, ale dokonał jej w kontekście zastosowanej podstawy wznowienia, zaś ocena ta nie narusza prawa. Zatem nie mógł także prowadzić do uwzględnienia skargi zarzut naruszenia przepisów postępowania administracyjnego wskazanych w skardze. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalono skargę.