II SA/Wa 856/24
WyrokWSA w Warszawie2024-12-05
Skład orzekający: Sławomir Antoniuk, Joanna Kruszewska-Grońska, Arkadiusz Koziarski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca nieważność rozkazu personalnego podwyższającego dodatek funkcyjny policjantowi, wydana na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (rażące naruszenie prawa), była prawidłowa, jeśli organ administracji uznał, że podwyższenie dodatku było rażąco niewspółmierne i dowolne, podczas gdy sąd uznał, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa, a jedynie do potencjalnie dowolnego lub lakonicznego uzasadnienia decyzji uznaniowej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wymaga kumulatywnego spełnienia trzech elementów: oczywistości naruszenia prawa, charakteru naruszonego przepisu oraz skutków naruszenia. W ocenie Sądu, samo lakoniczne uzasadnienie decyzji uznaniowej lub potencjalna dowolność w jej podjęciu, bez wykazania oczywistej sprzeczności z prawem i skutków niemożliwych do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności, nie stanowi rażącego naruszenia prawa. W związku z tym, decyzje stwierdzające nieważność rozkazu personalnego zostały wydane z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i podlegały uchyleniu.Stan faktyczny
Skarżący, D. S., Komendant Powiatowy Policji, złożył raport o zwolnienie ze służby. W tym samym dniu Komendant Wojewódzki Policji (KWP) wydał rozkaz personalny podwyższający skarżącemu dodatek funkcyjny, a następnie rozkaz o zwolnieniu ze służby. Komendant Główny Policji (KGP) stwierdził nieważność rozkazu personalnego o podwyższeniu dodatku, uznając go za wydany z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ podwyższenie było rażąco niewspółmierne i dowolne. WSA uchylił decyzję KGP, uznając, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] kwietnia 2024 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...]; zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz skarżącego D. S. kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, , Protokolant specjalista Joanna Głowala, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...]; 2. zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz skarżącego D. S. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Raportem z [...] stycznia 2024 r. D. S. (dalej: "skarżący") – Komendant Powiatowy Policji w G. wystąpił do Komendanta Wojewódzkiego Policji w O. (dalej: "KWP") o zwolnienie go ze służby w Policji z dniem [...] lutego 2024 r. na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 145 ze zm.; dalej: "u.P."). KWP uwzględnił w całości to żądanie, dokonując na raporcie adnotacji "Zgoda" oraz opatrując go pieczęcią i własnym podpisem w formie parafy.
Rozkazem personalnym z [...] stycznia 2024 r. nr [...], w oparciu o art. 104 ust. 2 w związku z art. 6f u.P. oraz § 8 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 1236 ze zm.; dalej: "rozp."), podwyższył skarżącemu dodatek funkcyjny I kategorii od [...] lutego 2024 r. do [...] lutego 2024 r. o kwotę 3.050 zł do wysokości 6.500 zł miesięcznie.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia KWP podał, że skarżący jest funkcjonariuszem zdyscyplinowanym, sumiennie wywiązuje się z obowiązków służbowych oraz w sposób odpowiedzialny realizuje zadania i czynności służbowe na zajmowanym stanowisku służbowym. Cechuje go pełne zaangażowanie w realizację zadań służbowych, a także jest konsekwentny w działaniu. Zatem skarżący wzorowo wywiązuje się ze swoich obowiązków.
Natomiast rozkazem personalnym z [...] stycznia 2024 r. nr [...] zwolnił skarżącego ze służby w Policji w trybie art. 41 ust. 3 u.P. z dniem [...] lutego 2024 r.
W dniu [...] stycznia 2024 r. w Komendzie Wojewódzkiej Policji w O. - jako jednostce podległej Komendzie Głównej Policji przeprowadzono, w imieniu Komendanta Głównego Policji (dalej: "KGP", "organ"), kontrolę uproszczoną na mocy ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o kontroli w administracji rządowej (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 224). Celem tej kontroli było zweryfikowanie prawidłowości przyznawania dodatków do uposażenia funkcjonariuszom Komendy Wojewódzkiej Policji w O. oraz jednostek jej podległych.
Wstępna analiza wydanych w tym zakresie rozstrzygnięć wykazała wysokie prawdopodobieństwo, iż rozkaz personalny dotyczący skarżącego jest obarczony wadą kwalifikowaną, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej: "k.p.a."). Z uwagi na powyższe, KGP postanowieniem z 25 stycznia 2024 r. nr 15 wstrzymał w trybie art. 159 k.p.a. wykonanie ww. rozkazu personalnego KWP z [...] stycznia 2024 r. nr [...]. Po rozpoznaniu wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, postanowieniem z [...] marca 2024 r. nr 83 organ utrzymał w mocy własne postanowienie wydane w pierwszej instancji.
Natomiast w dniu [...] stycznia 2024 r. KGP wydał decyzję nr 26, którą - na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - stwierdził nieważność rozkazu personalnego KWP z [...] stycznia 2024 r. nr [...] podwyższającego skarżącemu - wówczas Komendantowi Powiatowemu Policji w G. - dodatek funkcyjny. W oparciu o art. 108 § 1 k.p.a., ww. decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności.
Po rozpoznaniu wniosku skarżącego o ponowne rozpoznanie sprawy, organ decyzją z [...] kwietnia 2024 r. nr [...], w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne z [...] stycznia 2024 r.
Uzasadniając swoje stanowisko, KGP w pierwszej kolejności odwołał się do art. 16 § 1 i art. 156 § 1 k.p.a., przedstawiając reguły postępowania zasady postępowania nieważnościowego. Dalej organ wskazał, że § 8 ust. 5 pkt 1 rozp. ustanawia dwa kryteria umożliwiające podwyższenie dodatku funkcyjnego policjanta, o którym mowa w § 8 ust. 1 rozp. Pierwszym kryterium (warunkującym zastosowanie drugiego kryterium) jest ocena wywiązywania się przez policjanta z obowiązków oraz realizacji przez niego zadań i czynności służbowych. Ustalenie, iż zaistniała ta przesłanka (wstępna) czyni dopiero możliwym podwyższenie mu tego dodatku w granicach określonych w § 8 ust. 4 rozp. Decyzja w przedmiocie podwyższenia dodatku funkcyjnego ma charakter uznaniowy.
Zdaniem KGP, nie może budzić wątpliwości, że przełożony właściwy w sprawach osobowych był uprawniony do skorzystania z przedmiotowego instrumentu. Istotne jest jednak, iż KWP w żaden sposób nie dokonał takiej oceny wywiązywania się przez skarżącego z obowiązków oraz realizacji przez niego zadań i czynności służbowych, która mogłaby stanowić podstawę do podwyższenia mu dodatku funkcyjnego od [...] lutego 2024 r. do [...] lutego 2024 r. o kwotę 3.050 zł. Na dokonaną ocenę służby policjanta KWP powołuje się tylko i wyłącznie w uzasadnieniu rozkazu personalnego, przy czym uzasadnienie to jest tożsame z uzasadnieniem zawartym w rozkazie personalnym KWP z [...] listopada 2023 r. nr [...]. Wówczas jednak te same okoliczności, tj. dokonana ocena postawy i zaangażowania skarżącego w służbie, stanowiły podstawę do podwyższenia mu dodatku funkcyjnego o kwotę 350 zł. W kwestionowanym rozkazie personalnym z [...] stycznia 2024 r. nr [...] tożsame okoliczności powodują podwyższenie należnego policjantowi dodatku funkcyjnego o kwotę prawie dziewięciokrotnie wyższą niż w analogicznym rozkazie wydanym niespełna dwa miesiące wcześniej. Jednocześnie nastąpiło podwyższenie dodatku funkcyjnego skarżącego o kwotę 3.050 zł - z 3.450 zł do 6.500 zł, czyli po upływie niespełna dwóch miesięcy od jego poprzedniego podwyższenia, dodatek ten został ponownie podwyższony o 88%. Nie sposób przyjąć, że ocena tych samych przymiotów skarżącego, a zatem wywiązywania się przez niego z obowiązków służbowych oraz sposobu realizacji zadań i czynności służbowych na zajmowanym stanowisku służbowym w tak krótkim czasie (w szczególności brak jest jakichkolwiek informacji, aby stopień wywiązywania się przez skarżącego z jego obowiązków służbowych lub realizacja zadań i czynności służbowych na zajmowanym przez niego stanowisku wzrosły w sposób niewspółmierny w stosunku do poprzedniego okresu) zwiększyła się aż tak diametralnie, by uzasadniało to podwyższenie niemal dwukrotnie przysługującego mu dodatku funkcyjnego.
Jak podkreślił organ, zgodnie z § 8 ust. 4 rozp., dodatek funkcyjny przyznaje się policjantowi w stawce kwotowej, w wysokości uzależnionej od rangi zajmowanego stanowiska służbowego, zakresu ponoszonej odpowiedzialności, ze szczególnym uwzględnieniem szczebla działania i wielkości kierowanej przez tego policjanta jednostki lub komórki organizacyjnej Policji oraz rodzaju i poziomu posiadanych przez niego kwalifikacji zawodowych, wynoszącej miesięcznie nie mniej niż 20% i nie więcej niż 80% (dodatek funkcyjny I kategorii). Skarżący pełnił służbę na stanowisku Komendanta Powiatowego Policji w G. od [...] października 2018 r., kiedy to został powołany na to stanowisko. Przyznano mu wtedy dodatek funkcyjny w wysokości 2.000 zł. W okresie pełnionej przez niego służby na tym stanowisku, tj. przez okres ponad 5 lat, dodatek ten był systematycznie podnoszony zarówno na stałe, jak i na czas określony (o kwotę: 50 zł, 100 zł, 150 zł, 350 zł, 400 zł, 500 zł, 550 zł, 800 zł). Skarżącemu podwyższono też przedmiotowy dodatek o kwotę 3.845 zł na czas określony, ale było to umotywowane wprost przyznanymi środkami z mocy ustawy szczególnej.
Skoro przez okres sprawowania funkcji Komendanta Powiatowego Policji w G., ranga tego stanowiska, zakres ponoszonej odpowiedzialności, rodzaj i poziom posiadanych przez skarżącego kwalifikacji zawodowych nie uległy zmianie, a w każdym przypadku uzasadnienie podwyższenia dodatku stanowiły te same okoliczności świadczące o takiej samej, dokonanej przez przełożonego właściwego w sprawach osobowych, wzorowej ocenie wywiązywania się przez skarżącego z obowiązków oraz realizacji przez niego zadań i czynności służbowych, to nie sposób a priori przyjąć, iż taka sama ocena w okresie ponad 4 lat stanowi podstawę do podwyższenia dodatku o kilkaset zł, zaś tylko w ciągu niespełna dwóch miesięcy te same okoliczności stanowią podstawę do jednorazowego podwyższenia o kwotę 3.050 zł.
Według KGP, nie ma znaczenia, że podwyższenie omawianego dodatku nastąpiło na czas określony - od [...] lutego 2024 r. do [...] lutego 2024 r., tj. przypadło na miesiąc, w którym skarżący został zwolniony ze służby w Policji, o czym jego przełożony doskonale wiedział, ponieważ [...] stycznia 2024 r. skarżący złożył do niego pisemne zgłoszenie wystąpienia ze służby, a przełożony w tym samym dniu wydał wobec niego zarówno rozkaz personalny o podwyższeniu mu dodatku funkcyjnego, jak i o zwolnieniu ze służby w Policji. Powołując się na art. 106 ust. 3 u.P., organ odnotował, iż wysokość ostatnio należnego policjantowi uposażenia przekłada się wprost na wysokość świadczenia emerytalnego, które w związku z nabyciem przez skarżącego uprawnień emerytalnych, będzie mu przysługiwało po zwolnieniu ze służby w Policji.
Przywołane okoliczności dobitnie wskazują, iż decyzja o podwyższeniu dodatku funkcyjnego w ww. wysokości nie miała żadnego uzasadnienia, gdyż niewątpliwie nie była podejmowana w oparciu o ocenę określoną w § 8 ust. 5 pkt 1 rozp. KWP w ogóle nie poczynił ustaleń faktycznych pozwalających na dokonanie oceny w oparciu o ten przepis, które uzasadniałaby tak rażąco niewspółmierne podwyższenie dodatku funkcyjnego w stosunku do należnego skarżącemu. Dlatego w tym przypadku nie można mówić o przekroczeniu granic uznania administracyjnego, ale o skrajnej dowolności, rażąco naruszającej ww. przepis. Natomiast jeżeli KWP zastosował inne kryterium niewypełniające przesłanki objętej ww. przepisem, to także świadczy w dobitny sposób o tym, że ocena zawarta w uzasadnieniu kwestionowanego rozkazu personalnego ma charakter pozorny, co w konsekwencji bezsprzecznie dowodzi o rażącym naruszeniu § 8 ust. 5 pkt 1 rozp. Tak więc rozstrzygnięcie o podwyższeniu dodatku funkcyjnego uwzględniało wyłącznie partykularny interes zwalnianego ze służby skarżącego.
KGP ustosunkował się również do stanowiska i zarzutów skarżącego podniesionych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Za nierelewantne i zmierzające do przedłużenia postępowania organ uznał wnioski dowodowe zgłoszone przez skarżącego. KGP stwierdził też, że nie naruszył art. 10 k.p.a., bo w ramach postanowienia organu z [...] stycznia 2024 r. nr [...], doręczonego [...] lutego 2024 r., skarżący został zawiadomiony o wdrożeniu trybu nadzwyczajnego, tj. postępowania w przedmiocie stwierdzenie nieważności rozkazu personalnego KWP z [...] lutego 2024 r. nr [...]. Nadto pełnomocnik skarżącego nie przedstawił argumentów świadczących, iż ewentualne naruszenie ww. przepisy mogło mieć wpływ (tym bardziej istotny) na wynik sprawy.
Opisana wyżej decyzja KGP z [...] kwietnia 2024 r. stała się przedmiotem skargi skarżącego (reprezentowanego przez adwokat A. W.) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzucił naruszenie:
1. art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji o stwierdzeniu nieważności rozkazu personalnego o podwyższeniu dodatku funkcyjnego, pomimo braku zaistnienia przesłanki rażącego naruszenia prawa;
2. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na zaniechaniu podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, nieuwzględnienie słusznego interesu społecznego i obywateli, w tym słusznego interesu skarżącego, jednostronną i wybiórczą ocenę materiału dowodowego;
3. art. 8 § 1 i 2 k.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej oraz wydanie rozstrzygnięcia z pominięciem zasady proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania;
4. art. 75 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a. poprzez bezpodstawną odmowę uwzględnienia żądania skarżącego odnośnie przeprowadzenia dowodów, mimo że mogły przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i dotyczyły okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia;
5. art. 10 § 1 w związku z art. 61 § 4, art. 73 § 1 i art. 81 k.p.a. m.in. poprzez niepowiadomienie skarżącego o wszczęciu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności, uniemożliwienie mu dostępu do akt sprawy, zapoznania się z materiałem dowodowym i wypowiedzenia się na temat zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji, co skutkowało pozbawieniem skarżącego czynnego udziału w postępowaniu.
W oparciu o ww. zarzuty skarżący domagał się uchylenia decyzji organu obu instancji i zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych, o ile nie zostanie złożony spis kosztów.
Ponadto, na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a.") skarżący wniósł o:
1. zwrócenie się do KGP o przedłożenie akt wszczętych i zakończonych postępowań administracyjnych w przedmiocie stwierdzenia nieważności rozkazów personalnych KWP nr [...], [...] oraz [...]na okoliczność sposobu zakończenia ww. postępowań, innej praktyki organu rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym, naruszenie przez organ zasady proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania;
2. zwrócenie się do KGP o dołączenie do akt niniejszego postępowania akt i sprawozdania z kontroli przeprowadzonej przez Komendę Główną Policji w styczniu 2024 r. na okoliczność wyników kontroli i wniosków w niej zawartych;
3. zwrócenie się do KGP o dołączenie do akt postępowania akt i sprawozdania z audytu przeprowadzonego przez Komendę Główną Policji w styczniu 2024 r. dotyczącego przyznawania dodatków funkcyjnych komendantom i naczelnikom odchodzącym na emeryturę, na okoliczność wyników audytu i wniosków w nim zawartych;
4. zwrócenie się za pośrednictwem KGP (który posiada odpowiednie rejestry) do komendantów wojewódzkich Policji, Komendanta Stołecznego Policji, komendantów: BSWP, CLKP, CBŚP, CBZC, CPKP "BOA", Komendanta Rektora Akademii Policji w Szczytnie oraz szkół policyjnych o udzielenie informacji o:
• wysokościach i terminach przyznawania (daty) dodatków funkcyjnych (na stałe oraz na czas określony) w okresie od października 2023 r. do końca lutego 2024 r. z uwzględnieniem tak funkcjonariuszy pozostających w służbie, jak i zwolnionych ze służby, a dodatkowo:
• w odniesieniu do funkcjonariuszy zwolnionych ze służby w okresie od października 2023 r. do końca lutego 2024 r. - datę ostatniej zmiany dodatku funkcyjnego przed zwolnieniem ze służby oraz wysokość dodatku funkcyjnego przed ostatnią jego zmianą, datę złożenia raportu o zwolnienie ze służby, datę zwolnienia ze służby, uzasadnień rozkazów o podwyższeniu dodatku funkcyjnego, na okoliczność praktyki przyznawania dodatków funkcyjnych;
5. zwrócenie się do KGP o przedłożenie informacji dotyczącej przyznawania dodatków funkcyjnych odchodzącym na emeryturę kierownikom jednostek w Komendzie Głównej Policji, na okoliczność praktyki organu w zakresie przyznawania dodatków funkcyjnych;
6. zwrócenie się do KGP o przedłożenie informacji o datach odwołania ze stanowisk komendantów wojewódzkich Policji, Komendanta Stołecznego Policji, komendantów: BSWP, CLKP, CBŚP, CBZC, CPKP "BOA", Komendanta Rektora Akademii Policji w Szczytnie w okresie od października 2023 r. do końca lutego 2024 r. na okoliczność praktyki przyznawania dodatków funkcyjnych przez odchodzących kierowników ww. jednostek;
7. przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do skargi na okoliczności wskazane w uzasadnieniu skargi, bowiem dowody te są niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowodują nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął poszczególne jej zarzuty.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, a także o oddalenie wniosków dowodowych. W uzasadnieniu organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i ustosunkowując się do zarzutów skargi uznał je za bezpodstawne.
Na rozprawie w dniu 5 grudnia 2024 r. Sąd, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., oddalił zgłoszone przez skarżącego wnioski dowodowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności aktu jest nadzwyczajnym trybem postępowania i stanowi wyłom od zasady stabilności decyzji wyrażonej w art. 16 k.p.a., stąd ustalenie podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji musi być niewątpliwe. Postępowanie nieważnościowe ma na celu zweryfikowanie, czy ostateczna decyzja jest dotknięta jedną z wad kwalifikowanych wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Organ prowadzący to postępowanie nie jest kompetentny do rozstrzygania sprawy co do meritum, lecz ma obowiązek rozpatrzyć sprawę w granicach zakreślonych ww. przepisem. Zatem organ orzeka wyłącznie kasacyjnie, stwierdzając nieważność decyzji albo jej niezgodność z prawem, a w przypadku braku przesłanek takiego rozstrzygnięcia - odmawia stwierdzenia nieważności decyzji.
Objęty wnioskiem o stwierdzenie nieważności rozkaz personalny wydał właściwy - w obowiązującym wówczas stanie prawnym – organ; było to pierwsze rozstrzygnięcie w sprawie, skierowane do skarżącego, nie było niewykonalne, nie zawierało wady powodującej nieważność z mocy prawa ani też nie zostało wydane bez podstawy prawnej. Tak więc w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki ujęte w punktach: 1, 3, 4, 5, 6 i 7 art. 156 § 1 k.p.a., co jest niesporne między stronami postępowania.
Kwestia sporna sprowadza się do oceny, czy KWP, wydając przedmiotowy rozkaz personalny "rażąco naruszył prawo". W doktrynie i orzecznictwie utrwalił się pogląd, że przewidziana art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przesłanka "rażącego naruszenia prawa" wymaga kumulatywnego spełnienia trzech elementów; są to: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja (tu: rozkaz personalny KWP). Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, iż nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa. Zatem nie chodzi tu o spór o wykładnię prawa, gdyż odmienność wykładni budzących wątpliwości przepisów prawa nie może być podstawą żądania stwierdzenia nieważności decyzji, lecz o działanie wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w prawie. Innymi słowy, o rażącym naruszeniu prawa można mówić wyłącznie w sytuacji, gdy proste zestawienie treści decyzji z treścią przepisu prowadzi do wniosku, że pozostają one ze sobą w jawnej sprzeczności. Brak któregoś z ww. elementów wyklucza możliwość uznania, iż doszło do wydania decyzji administracyjnej z rażącym naruszeniem prawa (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego; dalej: "NSA" z 20 czerwca 2024 r., sygn. akt II OSK 2455/21- orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Obowiązkiem organu stwierdzającego nieważność decyzji - jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa - jest wyraźne wskazanie, jaki konkretnie przepis został naruszony, przy czym nie wystarczy samo tylko stwierdzenie, że doszło do takiego naruszenia prawa. Organ zobowiązany jest do wykazania, iż uchybienie ma charakter kwalifikowany i stanowi rażące naruszenie prawa.
Reasumując, z rażącym naruszeniem prawa nie może być utożsamiane każde naruszenie prawa, a jedynie dyskwalifikujące decyzję w takim stopniu, iż niezbędne jest zniweczenie wszelkich jej następstw, w taki sposób, jakby gdyby nie została wydana.
W podstawie prawnej rozkazu personalnego KWP z [...] stycznia 2024 r. nr [...] przywołano art. 104 ust. 2, art. 6f u.P. oraz § 8 ust. 5 pkt 1 rozp. Pierwszy z ww. przepisów stanowi, że policjantowi pełniącemu służbę lub obowiązki na stanowisku kierowniczym lub samodzielnym przysługuje dodatek funkcyjny. Wedle drugiego z kolei przepis, tj. art. 6 f u.P., komendant wojewódzki Policji oraz komendant powiatowy (miejski) Policji są przełożonymi policjantów na terenie swojego działania. Natomiast ostatni z ww. przepisów, czyli § 8 ust. 5 pkt 1 rozp. został uznany przez KGP za rażąco naruszony. W myśl tego przepisu, dodatek funkcyjny można w zależności od oceny wywiązywania się przez policjanta z obowiązków oraz realizacji przez niego zadań i czynności służbowych podwyższać na stałe lub na czas określony w granicach stawek wynikających z ust. 4.
Stosownie zaś do treści § 8 ust. 4 rozp., dodatek funkcyjny przyznaje się policjantowi w stawce kwotowej, w wysokości uzależnionej od rangi zajmowanego stanowiska służbowego, zakresu ponoszonej odpowiedzialności, ze szczególnym uwzględnieniem szczebla działania i wielkości kierowanej przez tego policjanta jednostki lub komórki organizacyjnej Policji oraz rodzaju i poziomu posiadanych przez niego kwalifikacji zawodowych, wynoszącej miesięcznie nie mniej niż 20% i nie więcej niż: 1) w I kategorii - 80%, 2) w II kategorii - 70%, 3) w III kategorii - 60% - podstawy wymiaru stanowiącej sumę należnego policjantowi uposażenia zasadniczego oraz dodatku za stopień w stawce ustalonej dla policyjnego stopnia etatowego odpowiadającego zajmowanemu stanowisku służbowemu.
Sąd rozpoznający przedmiotową sprawę nie podziela oceny organu, iż KWP nie ustalił okoliczności faktycznych, które - w oparciu o ww. przepis - pozwalałyby na tak rażąco niewspółmierne podwyższenie dodatku funkcyjnego skarżącemu, co skutkowało rażącym naruszeniem § 8 ust. 5 pkt 1 rozp.
Z przytoczonych przepisów u.P. oraz rozp. wynika, że wysokość dodatku funkcyjnego została pozostawiona uznaniu przełożonego, który w zależności od własnej oceny sposobu wywiązywania się przez policjanta z obowiązków służbowych oraz okoliczności wymienionych w § 8 ust. 4 rozp., może podwyższyć omawiany dodatek. Natomiast w przypadku decyzji uznaniowej istotne jest, aby nie nosiła ona cech dowolności - organ administracji musi wybrać prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia, a wybór powinno poprzedzać ustalenie i rozważenie okoliczności istotnych dla sprawy z punktu widzenia obowiązujących przepisów. W doktrynie podkreśla się, iż "tzw. luzy decyzyjne, z których korzysta organ przy wydawaniu decyzji, są związane przede wszystkim z koniecznością oceny stanu faktycznego lub istotnych jego elementów, a wobec tego dopiero jawne wyjście poza granie tych luzów czy też wykorzystanie ich w celu innym niż określone w przepisach prawnych może stanowić podstawę do stwierdzenia, że naruszenie miało charakter rażący" (vide B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2019 r., str. 993).
W kontrolowanej sprawie Sąd nie dopatrzył się takich okoliczności, które uzasadniałyby uznanie, że rozkaz personalny KWP z [...] stycznia 2024 r. nr [...] rażąco narusza prawo. O ile należy zgodzić się z KGP, iż uzasadnienie podwyższenia skarżącemu dodatku funkcyjnego o kwotę 3.050 zł jest lakoniczne, o tyle nie można zaaprobować stanowiska organu, że wybór tego rozstrzygnięcia (wysokość dodatku) nie nastąpił po ustaleniu i rozważeniu okoliczności istotnych dla sprawy z punktu widzenia obowiązujących przepisów. Wprawdzie KGP mógł ocenić uzasadnienie rozkazu jako niewystarczające, a KWP podjął to rozstrzygnięcie w sposób dowolny. Jednakże oczywistości naruszenia prawa nie można kwalifikować jako rażącego naruszenia prawa. Jak już bowiem wzmiankowano, na tę przesłankę stwierdzenia nieważności składają się trzy elementy. Tylko w przypadku zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności możliwe jest wzruszenie zasady stabilności, pewności obrotu prawnego wywodzonej z art. 16 k.p.a., a z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Dostrzec wypada, iż KGP, stwierdzając nieważność rozkazu personalnego z [...] stycznia 2024 r. nr [...], w istocie nie zakwestionował wzorowego wypełniania przez skarżącego obowiązków służbowych. W żaden sposób nie podważył też ustaleń KWP co do oceny realizacji przez skarżącego zadań i czynności służbowych.
Na tle tej sprawy zaakcentować należy, że przesłanką rażącego naruszenia prawa nie mogą, zdaniem Sądu, być objęte te treści decyzji uznaniowej, które wiążą się z realizowaniem określonej polityki administracyjnego stosowania prawa (celowości administracyjnej czy roli słuszności w kształtowaniu treści decyzji) w ramach luzów decyzyjnych stworzonych przez podstawy decyzji uznaniowej. Poprzez tryb nadzwyczajny, jakim jest postępowanie nieważnościowe, nie jest dopuszczalne - w takim zakresie, jak to uczynił KGP w przedmiotowej sprawie - wkraczanie w kompetencje organów i ocenianie słuszności realizowanej przez nie polityki kadrowej. Naruszenia prawa mają charakter rażący wtedy, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji oraz treść decyzji stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części, zaś z tego rodzaju sytuacja nie zaistniała w rozpoznawanej sprawie.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż zaskarżona decyzja KGP, jak i poprzedzająca ją decyzja z [...] stycznia 2024 r. nr [...] stwierdzająca nieważność rozkazu personalnego KWP z [...] stycznia 2024 r. nr [...], zostały wydane z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z § 8 ust. 5 pkt 1 rozp. Dlatego należało je wyeliminować z obrotu prawnego.
Tutejszy Sąd, oddalając wnioski dowodowe skarżącego, po pierwsze, miał na uwadze, że art. 106 § 3 p.p.s.a. wyznacza ścisłe granice wykorzystania w postępowaniu sądowoadministracyjnym nowych dowodów, a mianowicie pozwala jedynie w drodze wyjątku przeprowadzić dowód z dokumentów w razie wystąpienia istotnych wątpliwości co do zgodności z prawem zaskarżonego aktu, a nie co do prawidłowości poczynionych w postępowaniu administracyjnym ustaleń faktycznych. Po wtóre, skoro w kontrolowanej sprawie mamy do czynienia z trybem nieważnościowym, to dodatkowo trzeba zawęzić stosowanie ww. przepisu do uzupełniających dokumentów, które mogłyby być przedstawione w tym postępowaniu nadzwyczajnym (vide wyrok NSA z 19 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 755/18). W takim postępowaniu nie rozpoznaje się sprawy ponownie, lecz weryfikuje określone rozstrzygnięcie pod kątem wad kwalifikowanych.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.
O kosztach postępowania obejmujących wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika skarżącego (480 zł) rozstrzygnięto w pkt 2 sentencji wyroku na mocy art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło