II SA/Wa 86/15
WyrokWSA w Warszawie2015-10-19
Skład orzekający: Andrzej Kołodziej, Ewa Pisula-Dąbrowska, Sławomir Antoniuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych jest uprawniony do nakazania proboszczowi parafii naniesienia w księdze chrztów adnotacji o wystąpieniu wiernego z Kościoła Katolickiego, gdy akt ten nie został dokonany zgodnie z wewnętrznymi przepisami Kościoła?Ratio decidendi
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych nie jest uprawniony do rozstrzygania o przynależności religijnej ani o skuteczności aktu wystąpienia z Kościoła Katolickiego, gdyż jest to sfera podlegająca wewnętrznym przepisom Kościoła i gwarantowanej konstytucyjnie jego autonomii. Organ państwowy nie może ingerować w wewnętrzne sprawy związku wyznaniowego, chyba że jego działanie rażąco narusza podstawowe normy prawne państwa. W sytuacji, gdy K.W. nie dokonał aktu apostazji zgodnie z wewnętrznym prawem Kościoła, GIODO nie mógł nakazać proboszczowi naniesienia adnotacji.Stan faktyczny
Proboszcz Parafii Rzymskokatolickiej zaskarżył decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych (GIODO), która utrzymała w mocy decyzję nakazującą proboszczowi naniesienie w księdze chrztów adnotacji o wystąpieniu K.W. z Kościoła Katolickiego. K.W. domagał się sprostowania danych osobowych poprzez wpisanie informacji o akcie apostazji. Proboszcz odmówił, wskazując na niespełnienie wymogów formalnych aktu apostazji według prawa kościelnego. GIODO uznał, że proboszcz nie dopełnił obowiązku sprostowania danych osobowych.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych oraz poprzedzającą ją decyzję, zasądzając jednocześnie od GIODO na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędziowie WSA Ewa Pisula-Dąbrowska (spr.), Sławomir Antoniuk, Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2015 r. sprawy ze skargi Proboszcza Parafii Rzymskokatolickiej [...] w S. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie przetwarzania danych osobowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] marca 2014 r., 2. zasądza od Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych na rzecz strony skarżącej Proboszcza Parafii Rzymskokatolickiej [...] w S. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych decyzją z [...] listopada 2014 r. [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy własną decyzję z [...] marca 2014 r., którą to decyzją nakazał Proboszczowi Parafii Rzymskokatolickiej pw. [...] w S., ul. [...], przywrócenie stanu zgodnego z prawem, poprzez uaktualnienie danych osobowych K.W., polegające na naniesieniu w Księdze Chrztów adnotacji o treści zgodnej z żądaniem K.W., zawartym w jego "oświadczeniu woli" z dnia 16 maja 2013 r.
Jako podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 18 ust. 1 pkt 2, art. 22, art. 35 ust. 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1182).
W motywach uzasadnienia organ podał, że K.W. zwrócił się do Generalnego Inspektora o wydanie decyzji zobowiązującej Proboszcza Parafii Rzymskokatolickiej pw. [...] w S. (dalej "Proboszcza Parafii") do sprostowania jego nieaktualnych danych osobowych, wobec złożenia oświadczenia woli o wystąpieniu z Kościoła Katolickiego.
K.W. domagał się od Proboszcza uaktualnienia swoich danych osobowych w Księdze Chrztów przez naniesienie adnotacji o treści "dnia 16 maja 2013 r. formalnym aktem wystąpił z Kościoła Katolickiego" oraz przesłania jako potwierdzenia odpisu aktu chrztu z powyższym sprostowaniem. Pismem z 24 maja 2013 r. Proboszcz Parafii poinformował K.W. , że akt odstąpienia, który wywołuje skutki kanoniczne, składa się w obecności proboszcza swego obecnego miejsca zamieszkania, zauważając, że wnioskodawca K.W. nie zamieszkuje na terenie Parafii [...] w S. Proboszcz poinformował jednocześnie, że należy się zgłosić do niego w towarzystwie dwóch pełnoletnich świadków, wówczas nastąpi uruchomienie dalszej procedury. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, uzasadniając decyzję nakazującą Proboszczowi naniesienie w księdze chrztów adnotacji o akcie apostazji K.W. , wskazując że na terenie Diecezji [...], na której znajduje się wspomniana parafia, kwestię apostazji reguluje Dekret Ogólny Papieskiej Rady ds. Tekstów Prawnych "Actus Formalis defectionis ab Ecclesia catholica" z 13 marca 2006 r. zatwierdzony przez Papieża Benedykta XVI. Dokument ten obowiązuje w całym Kościele Katolickim. Głównym celem tego dokumentu jest zwrócenie uwagi, że cyt. "akt formalny wystąpienia z Kościoła (apostazji), aby takim rzeczywiście był, powinien wypływać z aktu woli skierowanego na zerwanie więzów wiary z Kościołem" i dokument z 2008 r., przyjęty przez Konferencję Episkopatu Polski "Zasady postępowania w sprawie apostazji dokonanej poprzez formalny akt wystąpienia z Kościoła", który został ogłoszony w piśmie urzędowym "Prezbiterium", jako obowiązujący w Archidiecezji. Jak wyjaśniono, ogłoszenie dokumentu w piśmie urzędowym danej diecezji należy traktować analogicznie do publikowania aktów prawnych prawa państwowego w Dzienniku Ustaw.
Organ wskazał, że Proboszcz ww. parafii jest administratorem danych osobowych K.W. zawartych w Księdze Chrztu zgodnie z przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (u.o.d.o.). Stwierdził, że skarżący wystąpił do Proboszcza jako do administratora swoich danych osobowych o ich sprostowanie oraz że Proboszcz Parafii nie dopełnił obowiązku, który wynika z art. 35 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych. Przepis ten stanowi, że w razie wykazania przez osobę, której dane osobowe dotyczą, że są one niekompletne, nieaktualne, nieprawdziwe lub zostały zebrane z naruszeniem ustawy albo są zbędne do realizacji celu, dla którego zostały zebrane, administrator danych jest zobowiązany, bez zbędnej zwłoki, do uzupełnienia, uaktualnienia, sprostowania danych, czasowego lub stałego wstrzymania, przetwarzania kwestionowanych danych lub ich usunięcia ze zbioru, chyba że dotyczy to danych osobowych, w odniesieniu do których tryb ich uzupełnienia, uaktualnienia lub sprostowania określają odrębne ustawy. W ocenie organu skarżący słusznie wystąpił do Generalnego Inspektora zgodnie z dyspozycją ust. 2 tego przepisu stanowiącego, że w razie niedopełnienia przez administratora danych obowiązku, o którym mowa w ust. 1 osoba, której dane dotyczą, może się zwrócić do Generalnego Inspektora z wnioskiem o nakazanie dopełnienia tego obowiązku.
W ocenie GIODO skoro bezspornym jest, iż K.W. złożył Proboszczowi Parafii miejsca chrztu oświadczenie woli o wystąpieniu z Kościoła Katolickiego z dnia 16 maja 2013 r., to jego wolność w zakresie przynależności do związku wyznaniowego, zagwarantowana przepisami Konstytucji RP, art. 2 pkt 2a nie może zostać ograniczona. Wyjaśnił, że postępowanie przez GIODO zostało przeprowadzone na podstawie art. 22 oraz art. 28 k.p.a.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi Parafii Rzymskokatolickiej pw. [...] w S. do tutejszego Sądu.
Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji strona skarżąca zarzuciła naruszenie:
1. art. 7, art. 25 ust. 3 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483 z późn. zm.),
2. art. 1, art. 5 i art. 27 Konkordatu między Stolicą Apostolską i Rzeczpospolitą Polską podpisanego 28 lipca 1993 r. (Dz. U. z 1998 r., Nr 51, poz. 318),
3. art. 2 ustawy z 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 1169),
4. art. 9 ust. 2 pkt 2, art. 10 ust. 1, art. 11 ust. 1 i 2, art. 19 ust. 2 pkt 1, 4, art. 32 ust. 2 pkt 8 ustawy z 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r., nr 231, poz. 1965 z późn. zm.)
5. art. 6, art. 7, art. 19, art. 77, art. 107 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 267).
Uzasadniając zarzuty skargi Proboszcz Parafii, podniósł iż Generalny Inspektor w zaskarżonej decyzji nie wskazał na jakiej podstawie prawnej uznał się za podmiot uprawniony do rozstrzygania w przedmiocie przynależności skarżącego do Kościoła Katolickiego, jak również nie wskazał okoliczności, na podstawie których doszedł do przekonania, że skarżący wystąpił z tego związku wyznaniowego. Proboszcz zarzucił ponadto błędną interpretację przez organ przepisów ustawy o ochronie danych osobowych, w zakresie dotyczącym przyjęcia, iż dane osobowe osób, które wystąpiły z Kościoła Katolickiego przetwarzane są w zbiorze odrębnym od zbioru danych jego członków. Proboszcz podniósł też, że "GIODO nie jest uprawniony do dokonywania oceny skuteczności wystąpienia z Kościoła, a także wydawania nakazów skierowanych do proboszczów, a dotyczących dokonania wpisów w księgach ochrzczonych. Ignorując wewnętrzne sprawy Kościoła, wykroczył poza zakres swoich kompetencji, czym naruszył przepis art. 19 k.p.a. Tym samym działanie organu w tym zakresie należy uznać za podjęte bez podstawy prawnej, z naruszeniem zasady legalizmu (określonej w art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 k.p.a.)".
W odpowiedzi na skargę Proboszcza Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że K.W. w oświadczeniu woli z 16 maja 2013 r. skierowanym do Proboszcza Parafii żądał naniesienia w Księdze Chrztu adnotacji: "dnia 16 maja 2013 r. formalnym aktem wystąpił z Kościoła Katolickiego". Nadto domagał się przesłania mu jako potwierdzenia odpisu aktu chrztu z naniesionym sprostowaniem. Bezsporne również jest, iż powyższe oświadczenie K.W. wpłynęło do Proboszcza Parafii, albowiem pismem z 24 maja 2013 r. poinformował on K.W. , że akt odstępstwa, który wywołuje skutku kanoniczne, składa się w obecności proboszcza swego obecnego miejsca zamieszkania, zauważając, że wnioskodawca nie zamieszkuje na terenie Parafii [...] w S. W powyższym piśmie Proboszcz poinformował jednocześnie, że akt ten wymaga dwóch pełnoletnich świadków.
Istota sporu sprowadziła się do oceny skuteczności oświadczenia woli K.W. z 16 maja 2013 r., jako aktu wystąpienia z Kościoła Katolickiego przez pryzmat przepisów prawa powszechnie obowiązującego, zapewniających wolność sumienia i wyznania, kompetencji Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych oraz przez pryzmat wewnętrznych przepisów Kościoła Katolickiego, które regulują procedurę wystąpienia z Kościoła.
W pierwszej kolejności należy wskazać na liczne w polskim prawodawstwie gwarancje autonomii Kościoła Katolickiego i jego niezależności od państwa. Zgodnie z przepisem art. 25 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), stosunki między państwem a kościołami i innymi związkami wyznaniowymi są kształtowane na zasadach poszanowania ich autonomii oraz wzajemnej niezależności każdego w swoim zakresie, lecz również współdziałania dla dobra człowieka i dobra wspólnego. Natomiast w myśl ust. 4 powołanego przepisu, stosunki między Rzecząpospolitą Polską a Kościołem Katolickim określają umowa międzynarodowa zawarta ze Stolicą Apostolską i ustawy.
Zasadę autonomii i niezależności w odniesieniu do Kościoła Katolickiego wyrażają postanowienia, w szczególności art. 1 i art. 5, Konkordatu między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską podpisanego 28 lipca 1993 r. (Dz. U. z 1998 r. Nr 51, poz. 318) oraz przepisy ustawy z 17 maja 1989 r. o stosunku państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1169), a szczególnie jej art. 2 stanowiący, iż Kościół rządzi się w swych sprawach własnym prawem, swobodnie wykonuje władzę duchowną i jurysdykcyjną oraz zarządza swoimi sprawami.
Należy zgodzić się ze skarżącym, iż z powołanych przepisów wynika, że Kościół Katolicki (podobnie jak i inne kościoły i związki wyznaniowe), ma prawo do samoorganizacji i samorządności. Może więc m. in. stanowić normy obowiązujące w ramach własnych struktur organizacyjnych, a w ich stanowieniu i stosowaniu jest wolny od ingerencji władz państwowych. Z regulacji tych wynika w szczególności, że określenie przesłanek nabycia przynależności osoby (wiernego) do Kościoła, faktycznych i prawnych skutków tego faktu oraz utraty przynależności ("wystąpienia" w różnych postaciach normowanych przez prawo kanoniczne), pozostaje wewnętrzną sprawą Kościoła, wolną od reglamentacji prawnej ze strony państwa. Stanowisko to potwierdzają pośrednio także przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 231, poz. 1965 ze zm.). Obligują one do tego, aby określenie sposobu nabywania i utraty członkostwa w grupie religijnej, która ma być wpisana do rejestru Kościołów i innych związków wyznaniowych, zostało dokonane w statucie tej grupy (art. 32 ust. 2 pkt 8), a więc w sposób niezależny od jakichkolwiek władz państwowych. Niezależność tę zauważono również w sądownictwie, bowiem Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 13 sierpnia 2003r., sygn. akt VI ACa 81/03 (Wokanda 2005, nr 1) przyjął, iż "odmowa przyjęcia do społeczności danego wyznania, podobnie jak wykluczenie, nie podlegają kontroli sądu powszechnego".
Zasadne jest przy tym wskazanie że, podstawowym (choć nie jedynym) źródłem prawa wewnętrznego Kościoła Katolickiego jest Kodeks Prawa Kanonicznego z 25 stycznia 1983 r. (AAS75: 1983, pars. II, z późn. zm.), zaś organem uprawnionym do dokonywania autentycznej interpretacji ustaw kościelnych jest Papieska Rada Tekstów Prawnych, której kompetencje określa Konstytucja Apostolska ("Pastor Bonus" z 29 czerwca 1988 r. (AAS 80: 1988, s. 841-912, z późn. zm.) (art. 154 i 155). Z uwagi na powyższe, podstawę prawną odnoszącą się do kwestii wystąpienia z Kościoła Katolickiego, oprócz ogólnych przepisów Kodeksu Prawa Kanonicznego (kan. 751), stanowi Obwieszczenie Papieskiej Rady Tekstów Prawnych "Actus formalis defectionis ab Ecclesia catholica" z 13 marca 2006 r. (Prot. N. 10279/2006), zatwierdzona przez papieża Benedykta XVI. Zawiera ono przepisy nadrzędne w stosunku do jakiegokolwiek dokumentu zarówno o charakterze wykonawczym, jak i duszpasterskim, i stanowi podstawę prawną do rozpatrywania przedmiotowych spraw. Zostały w nim określone elementy materialne aktu formalnego wystąpienia z Kościoła Katolickiego, tj. wewnętrzna decyzja opuszczenia Kościoła Katolickiego, realizacja i zewnętrzna manifestacja tej decyzji, przyjęcie tej decyzji przez kompetentną władzę kościelną oraz formalne, tj. wystąpienie musi stanowić prawnie skuteczny (ważny) akt prawny dokonany w sposób osobisty, świadomy i wolny, w formie pisemnej wobec kompetentnej władzy kościelnej (tzn. wobec ordynariusza lub własnego proboszcza), która jest jedynym organem uprawniającym do wydania osądu dotyczącego zaistnienia lub niezaistnienia przedmiotowego wystąpienia.
Dokumentem zawierającym przepisy wykonawcze, jednakże jedynie o charakterze duszpasterskim, dotyczące Kościoła Katolickiego w Polsce, są przyjęte przez Konferencję Episkopatu Polski "Zasady postępowania w sprawie apostazji dokonanej poprzez formalny akt wystąpienia z Kościoła" z 27 września 2008 r. (Akta KEP 14: 2008, s. 89 - 91).
Z powyższego wynika, iż wewnętrzne przepisy kościelne zastrzegły dla aktu formalnego wystąpienia z Kościoła Katolickiego formę szczególną, co nie jest niczym nadzwyczajnym także na gruncie polskiego prawa powszechnie obowiązującego. Przykładem takiej szczególnej formy dokonania czynności prawnej jest np. wymóg formy aktu notarialnego przy sprzedaży nieruchomości, co nie oznacza przecież ograniczenia konstytucyjnego prawa własności.
Analogicznie, wbrew stanowisku GIODO z powołaniem się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazana forma szczególna aktu apostazji nie może być postrzegana jako ograniczenie wolności sumienia i religii, w tym w szczególności wolności wystąpienia z kościoła lub innego związku wyznaniowego. Podkreślić bowiem wypada, że Kościół Katolicki nie tylko nie wyklucza dopuszczalności wystąpienia z Kościoła, ani tej możliwości nie czyni złudną lub iluzoryczną (co jest cechą tzw. nieliberalnych kościołów i religii), ale uznaje tę instytucję i poddaje ją zracjonalizowanej procedurze. W tej sytuacji nie sposób uznać, by przedstawione regulacje wewnętrzne naruszały konstytucyjnie zagwarantowaną w art. 53 wolność sumienia i religii. O takim naruszeniu można by było mówić wtedy, gdyby przepisy Kościoła Katolickiego ustanowiły zakaz apostazji lub w inny sposób uniemożliwiałyby lub znacznie utrudniały realizowanie konstytucyjnego prawa do zmiany wyznania.
Skoro zatem K.W. nie dokonał aktu apostazji w formie przewidzianej przez wewnętrzne prawo Kościoła Katolickiego, czego sam nie kwestionuje, to niezrozumiałe jest przyjęcie przez Generalnego Inspektora, iż w oświadczeniu z 16 maja 2013 r. skutecznie wyraził swoją wolę wystąpienia z Kościoła, pomimo, że Proboszcz Parafii pw. [...] w S. wyraził jasne stanowisko co do bezskuteczności dokonanego w takiej formie wystąpienia.
Państwo w żaden sposób nie może ingerować w sferę przynależności do kościoła lub związku wyznaniowego, bowiem naruszałoby to nie tylko wspomnianą chronioną konstytucyjnie autonomię Kościoła Katolickiego, ale wkraczałoby w sferę wolności religii i wyznania. Nie sposób zaakceptować sytuacji, w której o przynależności do kościoła, lub jej braku, rozstrzygałby organ państwowy, jakim jest GIODO, na podstawie przepisów powszechnie obowiązujących.
Zdaniem Sądu, w sytuacji, gdy zagadnienie wystąpienia z Kościoła Katolickiego jest jedną z przesłanek wykonywania kompetencji przez organ administracji publicznej, to organ ten ustala przynależność do Kościoła wyłącznie w oparciu o dowody przedstawione przez stronę kościelną, w tym przede wszystkim na podstawie aktu chrztu z dokonaną adnotacją o wystąpieniu z Kościoła. Ustalanie tego faktu z powołaniem się na inne dowody jest niedopuszczalne. Nie jest przy tym wystarczające odwołanie się do oświadczenia o woli wystąpienia z Kościoła, a sprawy sporne na tym tle są sprawami kościelnymi, które winny być rozstrzygane na zasadach i w trybie określonych przez prawo kościelne.
Dokonując ustaleń w zakresie przynależności K.W. do Kościoła Katolickiego w oparciu o przepisy prawa powszechnie obowiązującego i wydając rozstrzygnięcie w przedmiocie przetwarzania jego danych osobowych przez Proboszcza Parafii, Generalny Inspektor wkroczył w sferę autonomii Kościoła Katolickiego w tej materii, czym niewątpliwie dopuścił się naruszenia art. 6, art. 7 i art. 19 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r.. poz. 267 ze zm.), dalej K.p.a., jak również wskazanych w skardze przepisów Konstytucji RP, Konkordatu, ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczpospolitej Polskiej oraz ustawy o gwarancjach wolności sumienia i wyznania. Ponadto organ naruszył art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 K.p.a., poprzez błędną ocenę dowodów i oparcie uzasadnienia prawnego swojego rozstrzygnięcia w większości na tezach uzasadnień wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych nie jest uprawniony do oceny, czy dana osoba jest czy też nie jest członkiem danego związku religijnego, czy też nie wyznaje żadnej religii (ateizm). Nie jest do tego uprawniony żaden organ administracyjny ani żaden sąd w Polsce. Sprawa przynależności religijnej, czy też kwestia wystąpienia z danego związku wyznaniowego to sprawa regulowana przede wszystkim zasadami danej religii. Prawo państwowe jak i organy państwa mogłyby działać w takich spawach jedynie wtedy, gdyby działanie danego związku religijnego wprost i w sposób rażący naruszało podstawowe normy prawne obowiązujące w Państwie. Inne rozumienie powyższej zasady stanowiłoby rażące naruszenie art. 25 ust. 3 i art. 53 Konstytucji RP oraz art. 9 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Wyjątkowo trafny jest tu wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 13 sierpnia 2003 r. - sygn. akt VI Aca 81/03 (publikowany, LEX, Wokanda 2005/1/33, OSA 2005/1/1) w którym wskazano, iż wykluczenie z grona członków danej społeczności wyznaniowej, jak i odmowa przyjęcia do niej, nie stanowi naruszenia dobra osobistego, jakim jest swoboda wyznania i sumienia, gdyż decyzje organów związków wyznaniowych w tym przedmiocie nie podlegają kontroli sądów powszechnych. Wychodząc z powyższej zasady, również należy w sposób kategoryczny podkreślić niemożność wywiedzenia w praworządnym i demokratycznym państwie skutecznego powództwa o braku przynależności do jakiegokolwiek związku wyznaniowego (ateizm), czy też powództwa o ustalenie wystąpienia z takiego związku.
Zdaniem Sądu, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych nie jest uprawniony do oceny, czy dana osoba jest czy też nie jest członkiem danego związku religijnego i dlatego w tym zakresie powinien odnieść się do ustaleń organów danego związku – w niniejszej sprawie – wyjaśnień Proboszcza Parafii Rzymskokatolickiej pw. [...] w S.i następnie po analizie tych wyjaśnień i stanu prawnego podjąć stosowną decyzję.
W polskim prawie jest mocno ugruntowana zasada uprzedniego rozstrzygania sporu pomiędzy obywatelem a daną organizacją na zasadzie prawa wewnętrznego tej organizacji (porównaj obowiązek wyczerpania postępowania wewnątrzspółdzielczego pomiędzy daną spółdzielnią a jej członkiem przed złożeniem powództwa do sądu powszechnego, jak i inne podobne zasady uprzedniego wyczerpania trybu postępowania wewnątrzorganizacyjnego - członkostwo w klubie sportowym czy w stowarzyszeniu). W niniejszej sprawie Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych rażąco uchybił tej zasadzie, wkraczając z rozstrzygnięciem stanowczym w sprawie, która powinna zostać załatwiona zgodnie z Kodeksem Prawa Kanonicznego.
W istocie skarga K.W. , która inicjuje przedmiotowe postępowanie przed Generalnym Inspektorem Ochrony Danych Osobowych, wywołała ten skutek, iż bez wyczerpania postępowania w przedmiocie aktu apostazji zgodnie z zasadami wewnętrznymi Kościoła Katolickiego skarżący obszedł przepisy wewnętrzne tego związku wyznaniowego, by poprzez decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych uzyskać skutek wystąpienia z Kościoła Katolickiego.
Konkludując, zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja narusza art. 7, art. 25 ust. 3 Konstytucji RP, art. 1, art. 5 i art. 27 Konkordatu między Stolicą Apostolską a Rzeczpospolitą Polską, art. 2 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła katolickiego w Rzeczpospolitej Polskiej, art. 9 ust. 2 pkt 2, art. 10 ust. 1, art. 11 ust. 1 i 2, art. 19 ust. 2 pkt 1 i 4, art. 32 ust. 2 pkt 8 ustawy o gwarancjach wolności sumienia i wyznania.
Wobec stwierdzonych naruszeń zarówno przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania, koniecznym było uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji.
Rozpoznając sprawę ponownie, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych winien uwzględnić w/w rozważania Sądu, ze szczególnym uwzględnieniem zasady autonomii kościołów i związków wyznaniowych w Rzeczypospolitej Polskiej.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 w związku z art. 205 § 1 pkt 1, powołanej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło