II SA/Wa 860/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędziowie WSA Andrzej Góraj, Andrzej Kołodziej (spr.), Protokolant Referent stażysta Małgorzata Ciach, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2014 r. sprawy ze skargi K.K. na decyzję Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do wzrostu uposażenia z tytułu wysługi lat z tytułu pracy w gospodarstwie rolnym 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r., na podstawie art. 88 ust. 2, ust. 4 pkt 4, art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2013, poz. 1340 ze zm.) w zw. z art. 1 ust. 1 pkt 3 art. 88 ust. 2, ust. 4 pkt 4, art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2013, poz. 1340 ze zm.), art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (j.t. Dz. U. z 1989 r., Nr 24, poz. 133 ze zm.) w zw. z § 2 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (j.t. Dz. U. z 1988 r., Nr 2, poz. 10 ze zm.), odmówił K.K. prawa do wzrostu uposażenia z tytułu wysługi lat w związku z niewliczeniem do okresu służby okresu pracy w gospodarstwie rolnym matki w okresach: [...].07.1983 r. – [...].09.1983 r., [...].04.1984 r. – [...].09.1984 r., [...].04.1985 r. – [...].09.1985 r., [...].04.1986 r. – [...].09.1986 r. i [...].04.1987 r. – [...].08.1987 r. W uzasadnieniu podał, że do wniosku o zaliczenie do wysługi lat pracy w gospodarstwie rolnym funkcjonariusz załączył oświadczenie w sprawie braku dokumentów z dnia [...].11.2013 r., pismo Urzędu Gminy [...] z dnia 14.11.2013 r. o niedysponowaniu dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, zeznania dwóch świadków na okoliczność pracy w gospodarstwie rolnym, zaświadczenie ze Starostwa Powiatowego w J. z dnia [...].01.2012 r. o posiadaniu gospodarstwa rolnego przez W. K., poświadczenie zameldowania z dnia [...].01,2012 r. pod adresem [...], prośbę o wydanie zaświadczenia potwierdzającego zameldowanie w internacie przyszkolnym z dnia [...].10.2013 r., odpowiedź Zespołu Szkół Samochodowych w R. z dnia [...].10.2013r., zaświadczenie z Urzędu Miasta R. z dnia [...].10.2013 r. o nie figurowaniu w ewidencji mieszkańców R. oraz oświadczenie wnioskodawcy z dnia [...].01.2014 r. Uzasadniając decyzję odmowną organ wskazał, iż jedną z przesłanek uznania członka rodziny za domownika, określoną w art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin jest uznanie, że praca w gospodarstwie rolnym stanowiła jego główne źródło utrzymania. Natomiast w myśl § 2 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, praca domownika w gospodarstwie rolnym nie stanowi głównego źródła utrzymania, jeżeli domownik kształci się w szkole ponadpodstawowej lub wyższej. W odwołaniu od powyższej decyzji K. K.zarzucił jej naruszenie: 1. art. 88 ust 4 pkt. 4 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej; 2. art. 1 ust. 1 pkt. 3 ustawy z dn. 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy; 3. art. 2 pkt. 2 ustawy z dn. 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin; 4. § 2 ust. 2 pkt. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dn. 28 marca 1983 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Wskazując na powyższe wniósł o jej uchylenie i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, ewentualnie o jej zmianę i ustalenie prawa do wzrostu uposażenia z tytułu wysługi lat w związku z zaliczeniem do okresu służby pracy w gospodarstwie rolnym matki. W uzasadnieniu powołał się na orzecznictwo sądowoadministracyjne dotyczące przedmiotowej problematyki. Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej decyzją Nr [...] z dnia [...] marca 2014 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podał, iż we wskazanych okresach strażak, mieszkając z rodzicami, wykonywał pracę w gospodarstwie rolnym będącym własnością matki i łączył ją z nauką w szkole ponadpodstawowej – Technikum Samochodowym w R. W miesiącach jesienno-zimowych w latach 1983-1987 wymieniony mieszkał w internacie szkolnym. Organ wskazał, że zgodnie z art. 88 ust. 4 pkt 4 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, do okresu służby, od którego zależy prawo do wzrostu uposażenia i jego wysokość, zalicza się również inne okresy, jeżeli z mocy odrębnych przepisów podlegają one wliczeniu do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze. Tymi innymi okresami zaliczonymi z mocy odrębnych przepisów są m. in. wyszczególnione w ustawie z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, okresy pracy w gospodarstwie rolnym, zgodnie z jej art. 1 ust. 1 pkt 3. We wskazanej ustawie nie zostało zdefiniowane pojęcie domownika, a ustawodawca odesłał w tym zakresie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Kierując się poglądami orzecznictwa organ przyjął, że normatywnej treści pojęcia "domownik" należy poszukiwać w ustawie obowiązującej w okresie, w którym praca w gospodarstwie rolnym była wykonywana. Zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, przez użyte w ustawie określenie "domownik" należy rozumieć członków rodziny rolnika i inne osoby pracujące w gospodarstwie rolnym, jeżeli pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z rolnikiem, ukończyły 16 lat, nie podlegają obowiązkowi ubezpieczenia na podstawie innych przepisów, a ponadto praca w gospodarstwie rolnym stanowi ich główne źródło utrzymania. Natomiast rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. z 1988 r., Nr 2, poz. 10 ze zm.) precyzowało, w § 2 ust. 2 pkt, że praca w gospodarstwie rolnym nie stanowiła głównego źródła utrzymania, jeżeli domownik kształcił się w szkole ponadpodstawowej. Zatem, według stanu prawnego obowiązującego w okresach wskazanych przez strażaka, nie mógł być on uznany za domownika, ponieważ bezspornie kształcił się w szkole ponadpodstawowej. Skoro więc nie był w tym czasie domownikiem, tych okresów pracy w gospodarstwie rolnym nie można uwzględnić przy ustalaniu uprawnień związanych z uposażeniem. Powołując się także na poglądy orzecznictwa organ stwierdził, że przepisy ww. ustawy, jak i rozporządzenia wykonawczego, mają charakter bezwzględnie obowiązujący. W skardze na powyższą decyzję do wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. K. zarzucił jej naruszenie prawa materialnego, tj.: 1. art. 88 ust. 4 pkt 4 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej określającego wliczenie do okresu służby, od których zależy uprawnienie pracownicze innych okresów, jakimi są w związku z art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy , w związku z art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniach społecznych rolników indywidualnych i członków ich rodzin, okresy pracy w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika, poprzez błędną interpretację przepisu określającego pojęcie domownika i przyjmując rozszerzoną formę, wykraczającą poza przepisy ustawy, co skutkował niemożliwością zaliczenia pracy w gospodarstwie rolnym matki do stażu pracy; 2. art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz w związku z § 2 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, poprzez niewłaściwe zastosowanie w postaci przyjęcia pojęcia domownika do sytuacji będącej przedmiotem rozpoznania, do której przepis ten nie znajduje zastosowania. Z uwagi na powyższe zarzuty wniósł o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu ponowił argumentację o błędnej wykładni pojęcia domownika w oparciu o § 2 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r., "poszerzającej kształt ustawy", z powołaniem się na orzecznictwo. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości swoje dotychczasowe stanowisko faktyczne oraz prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniona w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2013, poz. 1340 ze zm.), dalej "ustawa o PSP", uposażenie zasadnicze strażaka ustala się według stawki odpowiadającej grupie uposażenia należnej na danym stanowisku służbowym. Natomiast w myśl ust. 4 pkt 4 tego przepisu, do okresu służby, od którego zależy prawo do wzrostu uposażenia i jego wysokość, zalicza się również inne okresy, jeżeli z mocy odrębnych przepisów podlegają one wliczeniu do okresu pracy, od którego zależy uprawnienie pracownicze. Takimi odrębnymi przepisami w rozumieniu art. 8 ust. 4 pkt 4 ustawy o PSP są przepisy ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wyliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310). Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy ilekroć przepisy prawa lub postanowienia układu zbiorowego pracy albo porozumienia w sprawie zakładowego systemu wynagradzania przewidują wliczanie do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, okresów zatrudnienia w innych zakładach pracy, do stażu tego wlicza się pracownikowi także przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Skoro skarżący wniósł o zaliczenie do stażu służby jego pracy wykonywanej w charakterze domownika w gospodarstwie rolnym matki w latach 1983 – 1987, to normatywnej treści pojęcia "domownika" należy poszukiwać, jak wynika z poglądów judykatury, w ustawie obowiązującej w okresie, w którym praca w gospodarstwie rolnym była wykonywana, a zatem w obowiązującej w tym okresie ustawie z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 268 ze zm.). Stosownie do przepisu art. 2 pkt 2 tej ustawy, przez użyte w ustawie określenie "domownicy" – rozumie się członków rodziny rolnika i inne osoby pracujące w gospodarstwie rolnym, jeżeli pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z rolnikiem, ukończyły 16 lat, nie podlegają obowiązkowi ubezpieczenia na podstawie innych przepisów, a nadto praca w gospodarstwie rolnym stanowi ich główne źródło utrzymania. Organy administracji publicznej orzekające w niniejszej sprawie, miast badać, czy skarżący, który po ukończeniu 16 – go roku życia, będąc uczniem Technikum Samochodowego w R. i w okresach letnich zamieszkujący z rodzicami, pozostając we wspólnym gospodarstwie domowym i pracujący w gospodarstwie rolnym, spełniał definicję domownika, ograniczyły się do wskazania treści § 2 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. W myśl tego przepisu, praca w gospodarstwie rolnym nie stanowi głównego źródła utrzymania, jeżeli domownik kształci się w szkole ponadpodstawowej lub wyższej. Organy w związku z tym przyjęły, że według stanu prawnego obowiązującego w okresach wskazanych przez skarżącego, nie mógł być on uznany za domownika, ponieważ bezpośrednio kształcił się w szkole ponadpodstawowej. Powyższe stanowisko jest w ocenie Sądu całkowicie błędne. Trzeba mieć bowiem na uwadze, że cytowana jednostka redakcyjna zastała zamieszczona w rozporządzeniu określającym warunki konieczne do spełnienia przy ustaleniu obowiązku ubezpieczenia domowników. Przepis ten służył w istocie zwolnieniu z ustawowego obowiązku podlegania ubezpieczeniu społecznemu osób kształcących się w szkołach ponadpodstawowych i wyższych. Stąd brak jest podstaw do przyjęcia jako zasady, iż samo kształcenie się w szkole ponadpodstawowej oznacza, że praca w gospodarstwie rolnym nie jest głównym źródłem utrzymania. W tej sytuacji podniesione w skardze zarzuty naruszenia wskazanych przepisów prawa materialnego są w pełni uzasadnione, a Sąd był zobligowany do wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwych decyzji. Rozpoznając sprawę ponownie organy Państwowej Straży Pożarnej powinny dokonać ustalenia, czy skarżący spełnia przesłanki do uznania go za domownika w oparciu o definicję zawartą w art. 2 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, a w konsekwencji, czy przysługuje mu wzrost uposażenia zasadniczego z tytułu zaliczenia do stażu służby jego pracy w gospodarstwie rolnym. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono w oparciu o przepis art. 152 powołanej ustawy.