II SA/Wa 864/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.S. z dnia [...] marca 2011 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J.S. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie wypłaty odprawy mieszkaniowej postanawia: 1. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, 2. oddalić wniosek w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej powoływana jako ppsa), prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W treści formularza wniosku J.S. oświadczył, że w prowadzonym wspólnie z żoną i sześciorgiem dzieci gospodarstwie domowym osiąga dochód w wysokości 2920 zł brutto, a źródłem tego dochodu jest przyznana mu wojskowa renta inwalidzka oraz przyznane jego żonie świadczenia pielęgnacyjne i zasiłki rodzinne z ośrodka pomocy społecznej. Natomiast w rubryce 5 formularza – jego uzasadnieniu – skarżący wyjaśnił, że jest inwalidą wojskowym I grupy inwalidzkiej i ma na utrzymaniu ośmioosobową rodzinę, a posiadane środki pieniężne nie wystarczają na ustanowienie adwokata bez dotkliwego uszczerbku utrzymania (wyżywienia) rodziny. Skarżący oświadczył też, że wskutek decyzji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, od dnia [...] marca 1998 r. zarówno on, jak i jego rodzina stali się osobami bezdomnymi. Wnioskodawca dokonał również zestawienia miesięcznych wydatków w prowadzonym gospodarstwie domowym i stwierdził, że na wydatki te składają się koszty zakupu leków (250 zł), energii elektrycznej (500 zł) oraz gazu (dwie butle – 114 zł). W rubryce 11. formularza wniosku dodatkowo wyjaśnił, że do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd wstrzymuje się z podaniem kwoty dochodu z tytułu przyznanej odprawy mieszkaniowej. Z kolei do składników swojego majątku skarżący zaliczył udział we własności domu o pow. 80 m2 po zmarłych rodzicach oraz nabyty na podstawie dziedziczenia udział w nieruchomości rolnej o pow. 0,5 ha wraz z udziałem we własności budynków gospodarskich. Do wniosku skarżący nie załączył jakichkolwiek dokumentów potwierdzających wskazany stan majątkowy i opisane możliwości płatnicze. Nadto z akt administracyjnych wynikało, że w oparciu o ostateczną (zaskarżoną) decyzję, Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej orzekł o wypłacie skarżącemu odprawy mieszkaniowej w wysokości 402.672,44 zł. Zgodnie zaś z treścią § 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 czerwca 2010 r. w sprawie warunków i trybu wypłaty odprawy mieszkaniowej, wypłata odprawy mieszkaniowej następuje na rachunek bankowy wskazany przez osobę, o której mowa w art. 23 ust. 1 lub 3 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, albo w innej uzgodnionej formie, w terminie do 7 dni od dnia, w którym decyzja o jej wypłacie stała się ostateczna. Według innego dokumentu z akt administracyjnych - treści pisma skierowanego do Prezesa WAM i Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w O. (pismo z dnia [...] grudnia 2010 r.- k. 89 akt administracyjnych) - skarżący wystąpił o wypłatę przyznanej odprawy mieszkaniowej na podany, posiadany wspólnie z żoną, rachunek bankowy w banku spółdzielczym. Wobec niewystarczającego oświadczenia w zakresie rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego i jego możliwości płatniczych, w tym, wobec niejednoznacznego oświadczenia w zakresie kwoty wypłaconej odprawy mieszkaniowej, pismem z dnia [...] lipca 2011 r., wezwano skarżącego do złożenia zaświadczenia o wysokości pobieranego świadczenia rentowego, kopii decyzji potwierdzających wysokość i rodzaj przyznanych świadczeń rodzinnych i zasiłków oraz okresy, na które świadczenia te przyznano, a także dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznych wydatków w prowadzonym gospodarstwie domowym za okres ostatnich trzech miesięcy Ponadto wezwano wnioskodawcę do przedstawienia wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy. W odpowiedzi na wezwanie, skarżący złożył dodatkowe oświadczenie, do którego dołączył wymagane dokumenty źródłowe, z wyjątkiem wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy. W oświadczeniu skarżący nie wyjaśnił przyczyn, z powodu których odstąpił od wykonania w tej części doręczonego mu wezwania. Oceniając złożone oświadczenia skarżącego i jego dalsze wyjaśnienia należy mieć na względzie regulację art. 252 § 1 ppsa, w myśl którego osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Trzeba nadto podkreślić, że zgodnie z art. 255 ppsa, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Tym samym, zgodnie z wolą ustawodawcy, wydanie prawidłowego orzeczenia w zakresie prawa pomocy możliwe jest tylko wówczas, gdy brak jest jakichkolwiek wątpliwości co do sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych strony. W niniejszej sprawie ten warunek dopuszczalności przyznania prawa pomocy nie został jednak spełniony. Wprawdzie skarżący odniósł się do skierowanego do niego wezwania, niemniej jednak treść udzielonej odpowiedzi nie usunęła zaistniałych w sprawie wątpliwości. Przede wszystkim skarżący nie wykazał w sposób wystarczający swoich możliwości płatniczych wynikających z okoliczności przyznania ostateczną decyzją administracyjną odprawy mieszkaniowej. W okolicznościach niniejszej sprawy dokumentem takim mógłby być wyciąg z posiadanego przez skarżącego rachunku bankowego i to tym bardziej, że, jak wskazano powyżej, rachunek taki skarżący posiadał i domagał się przelewu na dobro tego rachunku przyznanej kwoty odprawy. Bezsporne jest również, że ani w oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu, ani też w złożonym później, uzupełniającym oświadczeniu (pismo z dnia [...] sierpnia 2011 r.), skarżący nie zaprzeczył, że przyznaną odprawę otrzymał. Co więcej w piśmie procesowym z dnia [...] czerwca 2011 r. (k. 22 – akt sprawy) skarżący potwierdził, że domaga się różnicy pomiędzy wyliczoną przez siebie kwotą odprawy (614.584 zł) a kwotą odprawy już wypłaconej przez organ (402.672 zł). W tej sytuacji, nawet wykazane przez skarżącego zajęcia komornicze powodujące zmniejszenie jego dochodu do kwoty 560, 28 zł netto, a także wysokość potwierdzonych miesięcznych wydatków w gospodarstwie domowym nie dokumentują rzeczywistego stanu majątkowego skarżącego, a w konsekwencji nie są miarodajne do oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych. W dalszej konsekwencji oznacza to, że J. S. nie usunął budzącego wątpliwości oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, a tym samym nie wykazał przesłanek określonych w art. 246 § 1 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, postanowiono, jak w pkt 1 sentencji. Rozpoznając z kolei wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych, w pierwszej kolejności należy wskazać, iż w myśl art. 239 pkt 1 lit. "d" ppsa, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach ze stosunków pracy i stosunków służbowych. Do tej kategorii spraw zalicza się także sprawa ze skargi J.S., ponieważ przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja o wypłacie skarżącemu – inwalidzie wojskowemu – odprawy mieszkaniowej, a zatem akt administracyjny dotyczący praw i obowiązków wynikających ze stosunku służbowego byłego żołnierza zawodowego. Trzeba podkreślić, że zwolnienie to ma charakter ustawowy, co oznacza, że strona skarżąca działanie organu w tej kategorii spraw nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi), poprzez cały tok tego postępowania, zarówno przed sądem pierwszej instancji – wojewódzkim sądem administracyjnym – jak i przed sądem II instancji – Naczelnym Sądem Administracyjnym. Tym samym, w sytuacji ustawowego zwolnienia nie wydaje się w tym zakresie odrębnego orzeczenia, bowiem skutek w postaci zwolnienia od kosztów sądowych nastąpił już w momencie wniesienia skargi, a w rezultacie złożony w tym właśnie zakresie przez stronę wniosek podlega oddaleniu. Dlatego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 cyt. ppsa, postanowiono, jak w pkt 2 sentencji.