II SA/Wa 864/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA - Ewa Pisula-Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. z dnia [...] marca 2011 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie wypłaty odprawy mieszkaniowej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. J. S. zwrócił się w niniejszej sprawie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2011 r. odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika, wobec braku wykazania ustawowych przesłanek, warunkujących jego przyznanie, wskazując jednocześnie, że skarżący w niniejszej sprawie jest zwolniony z ustawy z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Wnioskodawca pismem z dnia 11 września 2011 r. wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia, złożył również - na wezwanie Sądu - oświadczenie dotyczące sytuacji finansowej oraz załączył kserokopie dokumentów, wskazujących na trudną sytuację ekonomiczną jego rodziny. We wniosku oraz w załączonych do niego pismach wskazał, iż jest inwalidą wojskowym I grupy, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz [...] dzieci. Oświadczył, że osiąga dochód w wysokości 2.920 zł brutto, a źródłem tego dochodu jest jego wojskowa renta inwalidzka oraz przyznane żonie świadczenia pielęgnacyjne i zasiłki rodzinne z ośrodka pomocy społecznej. Podniósł, że posiadane środki pieniężne nie wystarczają na ustanowienie adwokata bez "dotkliwego uszczerbku" w kosztach utrzymania rodziny. Podał, że posiada (po zmarłych rodzicach) udział (wspólnie z ośmioma współspadkobiercami) we własności domu o pow. 80 m2 oraz udział w nieruchomości rolnej o pow. 0,5 ha wraz z udziałem we własności budynków gospodarczych, o łącznej powierzchni 257 m2. Natomiast – odpowiadając na wezwanie Sądu - wskazał, że nikt z członków rodziny nie posiada rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych. Wnioskodawca dokonał również zestawienia miesięcznych wydatków w prowadzonym gospodarstwie domowym i stwierdził, że na wydatki te składają się koszty zakupu leków (250 zł), energii elektrycznej (500 zł) oraz gazu (dwie butle – 114 zł). Natomiast w rubryce 11. formularza wniosku dodatkowo wyjaśnił, że do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd nie podaje wysokości przyznanej odprawy mieszkaniowej. Skarżący oświadczył też, że wskutek decyzji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, od dnia [...] marca 1998 r. zarówno on, jak i jego rodzina stali się osobami bezdomnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zaskarżone postanowienie traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 246 § 1 tej ustawy (powoływanej dalej, jako ppsa), prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpoznając wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych, w pierwszej kolejności należy wskazać, iż w myśl art. 239 pkt 1 lit. "d" ppsa, strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach ze stosunków pracy i stosunków służbowych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Do tej kategorii spraw zalicza się także sprawa ze skargi J. S., ponieważ przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja o wypłacie skarżącemu – inwalidzie wojskowemu – odprawy mieszkaniowej, a zatem akt administracyjny, dotyczący praw i obowiązków wynikających ze stosunku służbowego byłego żołnierza zawodowego. Trzeba podkreślić, że zwolnienie to ma charakter ustawowy, co oznacza, że strona skarżąca działanie organu w tej kategorii spraw nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego poprzez cały tok tego postępowania, zarówno przed sądem pierwszej instancji – wojewódzkim sądem administracyjnym – jak i przed sądem II instancji – Naczelnym Sądem Administracyjnym. Natomiast należało zbadać, czy jest zasadny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego. Zgodnie bowiem z art. 262 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie, wobec niewystarczającego oświadczenia J. S. w zakresie jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych, w szczególności, wobec niejednoznacznego oświadczenia w zakresie kwoty wypłaconej odprawy mieszkaniowej, wezwano wnioskodawcę do złożenia zaświadczenia o wysokości pobieranego świadczenia rentowego, kopii decyzji potwierdzających wysokość i rodzaj przyznanych świadczeń rodzinnych i zasiłków oraz okresy, na które świadczenia te przyznano, a także dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznych wydatków w prowadzonym gospodarstwie domowym za okres ostatnich trzech miesięcy. Ponadto wezwano skarżącego do przedstawienia wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy. W odpowiedzi na wezwanie J. S. złożył dodatkowe oświadczenie, do którego dołączył wymagane dokumenty źródłowe, z wyjątkiem wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy. W związku ze złożonym sprzeciwem od postanowienia referendarza sądowego, Sąd badając przedmiotowy wniosek o przyznanie prawa pomocy, wezwał wnioskodawcę o uzupełnienie wniosku poprzez nadesłanie wyciągów i wykazów z posiadanych przez członków rodziny, pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, rachunków bankowych. Oceniając złożone oświadczenia skarżącego i jego dalsze wyjaśnienia należy wskazać, że zgodnie z art. 252 § 1 ppsa, osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia dokładnego oświadczenia dotyczącego jej sytuacji finansowej. Trzeba nadto podkreślić, że zgodnie z art. 255 ppsa, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W związku z powyższym wydanie prawidłowego orzeczenia w zakresie prawa pomocy możliwe jest tylko wówczas, gdy brak jest jakichkolwiek wątpliwości, co do sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych strony. Należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie ten warunek dopuszczalności przyznania prawa pomocy nie został spełniony. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że w oparciu o ostateczną (zaskarżoną) decyzję, Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej orzekł o wypłacie skarżącemu odprawy mieszkaniowej w wysokości [...] zł. Zgodnie zaś z treścią § 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 czerwca 2010 r. w sprawie warunków i trybu wypłaty odprawy mieszkaniowej, wypłata odprawy mieszkaniowej następuje na rachunek bankowy wskazany przez osobę, o której mowa w art. 23 ust. 1 lub 3 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, albo w innej uzgodnionej formie, w terminie do 7 dni od dnia, w którym decyzja o jej wypłacie stała się ostateczna. Według innego dokumentu z akt administracyjnych - treści pisma skierowanego do Prezesa WAM i Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w [...] (pismo z dnia [...] grudnia 2010 r.- k. [...] akt administracyjnych) - skarżący wystąpił o wypłatę przyznanej odprawy mieszkaniowej na podany, posiadany wspólnie z żoną, rachunek bankowy w banku spółdzielczym. Wprawdzie skarżący odniósł się do skierowanych do niego wezwań, niemniej jednak treść udzielonych odpowiedzi nie usunęła zaistniałych w sprawie wątpliwości, wskazał on bowiem, że ani on, ani jego żona (ani dzieci), nie posiadają rachunków bankowych. Przede wszystkim jednak skarżący nie wykazał w sposób wystarczający swoich możliwości płatniczych w związku z okolicznością przyznania mu ostateczną decyzją administracyjną odprawy mieszkaniowej. W postępowaniu z wniosku o przyznanie prawa pomocy dokumentem takim mógłby być wyciąg z posiadanego przez skarżącego rachunku, zwłaszcza że, jak wskazano powyżej, rachunek taki skarżący posiadał i domagał się przelewu na to konto przyznanej kwoty odprawy. Bezsporne jest również, że ani w oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu, ani też w złożonych później, uzupełniających oświadczeniach (pismo z dnia 10 sierpnia 2011 r. oraz z dnia 24 października 2011 r.), skarżący nie zaprzeczył, że przyznaną odprawę otrzymał. Co więcej w piśmie procesowym z dnia 15 czerwca 2011 r. (k. 22 – akt sprawy) skarżący potwierdził, że domaga się różnicy pomiędzy wyliczoną przez siebie kwotą odprawy [...], a kwotą odprawy już wypłaconej przez organ [...]. W tej sytuacji, nawet wykazane przez skarżącego zajęcia komornicze powodujące zmniejszenie jego dochodu do kwoty 560, 28 zł netto, a także wysokość potwierdzonych miesięcznych wydatków w gospodarstwie domowym, nie dokumentują rzeczywistego stanu majątkowego skarżącego, bowiem - jak wynika z akt sprawy - dysponuje on kwotą w wysokości [...] zł. Oznacza to, że J. S. nie usunął wątpliwości dotyczących jego sytuacji finansowej i możliwości płatniczych, a tym samym nie wykazał przesłanek określonych w art. 246 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 262 i art. 260 powołanej ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.