II SA/Wa 868/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, , Aleksandra Weiher, Protokolant specjalista, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2019 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...[ w przedmiocie odmowy przyjęcia do [...] - oddala skargę - W dniu 18 września 2018 r. do Domu Emeryta Wojskowego w W.wpłynął wniosek Pana J.S. o przyjęcie do placówki wraz z małżonką, Panią D.S. oraz małoletnią córką, L.S.. Dyrektor DEW decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2018 r. odmówił przyjęcia wnioskodawcy wraz z żoną oraz małoletnią córką do wyżej wymienionej placówki. W uzasadnieniu Dyrektor DEW podniósł, że Pan J.S. jako osoba uprawniona do wojskowego zaopatrzenia emerytalnego spełnia przesłanki, o których mowa w art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2018 r., poz. 2225 z późn. zm.). Niemniej jednak organ wskazał, iż Dom Emeryta Wojskowego z uwagi na swój charakter i przeznaczenie (jednostka senioralna), nie jest właściwym miejscem dla rozwoju małoletniego dziecka. Ponadto nie dysponuje lokalami mieszkalnymi przystosowanymi do zakwaterowania trzech osób i tym samym nie jest w stanie zapewnić właściwych warunków dla rodziny Pana S.. Nadto Dyrektor DEW podkreślił, że Pan J.S. z uwagi na trudną sytuację finansową, nie będzie w stanie wywiązać się z zobowiązania związanego z koniecznością ponoszenia comiesięcznych opłat za pobyt w placówce, która w jego przypadku wynosiłaby 1.800,59 zł miesięcznie, co daje roczne obciążenie w wysokości 21.607,08 zł. Od powyższej decyzji Pan J.S. złożył odwołanie. Zaskarżonej decyzji zarzucił, iż jest ona krzywdząca, a samo uzasadnienie decyzji jest pozytywnym i koniecznym stanem faktycznym do udzielenia pomocy jemu oraz jego rodzinie. Podnosi również, iż w obecnej chwili nie mają warunków do zamieszkania, pracy oraz nauki, z tych też względów prosi o przyjęcie do DEW. Rozpoznając powyższe odwołanie Minister Obrony Narodowej decyzją z [...] listopada 2018r. utrzymał w mocy skarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu przywołał art. 29 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin zgodnie z którym, osoby uprawnione do wojskowego zaopatrzenia emerytalnego oraz członkowie ich rodzin mają prawo do umieszczenia w domu emeryta wojskowego i odpłatnego w nim przebywania. Zasady przyjmowania do Domu Emeryta Wojskowego, tryb rozpatrywania odwołań oraz zakres świadczonej opieki przez ten dom reguluje rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 6 października 2005 r. w sprawie umieszczania osób uprawnionych do wojskowego zaopatrzenia emerytalnego oraz członków ich rodzin w domu emeryta wojskowego (Dz. U. z 2005 r. Nr 206, poz. 1721). Natomiast szczegółowe warunki pobytu mieszkańców w domu emeryta wojskowego określa regulamin przygotowany przez Dyrektora DEW i zatwierdzony przez Ministra Obrony Narodowej. W oparciu o posiadaną dokumentację ustalono, że Pan J.S.zecina posiada prawo do wojskowej emerytury i renty inwalidzkiej. Wnioskodawca pobiera aktualnie rentę inwalidzką w wysokości 2.826,67 zł brutto (po potrąceniu zajęć komorniczych do wypłaty przysługuje kwota 876,27 zł netto). A zatem ma prawo do ubiegania się o pobyt w Domu Emeryta Wojskowego. Organ odwoławczy wskazał też, iż zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 14 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin dom emeryta wojskowego jest placówką całodobową dla osób uprawnionych do zaopatrzenia emerytalnego oraz członków ich rodzin, prowadzoną przez Ministra Obrony Narodowej, świadczącą usługi bytowe i opiekuńcze na poziomie obowiązującego standardu określonego dla domów pomocy społecznej. Zakres świadczonej opieki przez dom, ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb osób samotnych w podeszłym wieku, określa rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 6 października 2005 r. w sprawie umieszczania osób uprawnionych do wojskowego zaopatrzenia emerytalnego oraz członków ich rodzin w domu emeryta wojskowego. Zgodnie z § 5 niniejszego rozporządzenia osobom zamieszkującym w domu emeryta wojskowego zapewnia się poczucie bezpieczeństwa osobistego, jak również warunki bytowe i zdrowotne, uwzględniając stopień sprawności psychicznej i fizycznej tych osób oraz prawo do intymnego, godnego życia. W tym celu pensjonariuszom zamieszkałym w placówce, podobnie jak w domach pomocy społecznej, zapewnia się: 1) zakwaterowanie; 2) pomieszczenia ogólnego użytku: jadalnię, pokoje dziennego pobytu, pomieszczenia do terapii i rehabilitacji, pomieszczenia pomocnicze do prania i suszenia, kuchenkę pomocniczą, palarnię, pokój gościnny, kaplicę, pomieszczenia sanitarne, gabinet zabiegowo-lekarski; 3) całodzienne wyżywienie; 4) pomoc ambulatoryjną; 5) pomoc w podstawowych czynnościach życiowych; 6) pomoc w zakresie utrzymania higieny i czystości; 7) bezpieczne przechowywanie środków pieniężnych i przedmiotów wartościowych; 8) organizację i umożliwienie udziału w terapii zajęciowej; i 9) możliwość podnoszenia sprawności i aktywności fizycznej i umysłowej mieszkańców; 10) możliwość korzystania z biblioteki oraz prasy codziennej; 11) organizację świąt, uroczystości okazjonalnych, udział w imprezach kulturalnych i turystycznych; 12) niezbędną pomoc w załatwianiu spraw osobistych; 13) pogrzeb zgodnie z wyznaniem zmarłego mieszkańca domu. Jak wynika z powyższego DEW jest placówką socjalną, która została utworzona z myślą o zaspokojeniu na starość potrzeb bytowych byłych żołnierzy zawodowych. Pensjonariuszami placówki są osoby starsze, często samotne, które z racji swojego wieku i wynikających z tego pewnych ograniczeń w życiu codziennym, wymagają pomocy i wsparcia. Zatem Minister podkreślił, że DEW nie jest placówką stworzoną w celu zabezpieczenia warunków mieszkaniowych oraz bytowych rodzin z małoletnimi dziećmi, które znajdują się w trudnej sytuacji finansowej i nie są w stanie zapewnić swojej rodzinie właściwych warunków socjalno-bytowych. W ocenie organu rozpatrując wniosek Pana J.S., należy mieć na względzie przede wszystkim "dobro dziecka", tj. małoletniej córki L. (13 lat). Nie ma co prawda definicji ustawowej pojęcia "dobro dziecka". Niemniej jednak to na rodzicach spoczywa szczególny obowiązek do zapewnienia dziecku stabilnego środowiska wychowawczego. Oboje rodzice ponoszą wspólną odpowiedzialność za wychowanie, utrzymanie i prawidłowy rozwój emocjonalny dziecka. Na nich to również spoczywa obowiązek zabezpieczenia jego interesów i właściwych warunków socjalno-bytowych. DEW z racji swojego charakteru (jednostka senioralna), nie jest placówką właściwą i przystosowaną do zabezpieczenia prawidłowych warunków dla rozwoju trzynastoletniego dziecka. Zadaniem przedmiotowej placówki jest zabezpieczenie potrzeb osób samotnych i w podeszłym wieku. Udzielanie pomocy i wsparcia osobom oraz rodzinom w przezwyciężeniu trudnych sytuacji życiowych oraz pomoc w ich usamodzielnieniu i podejmowaniu wszelkich działań zmierzających do zaspokojenia niezbędnych ich potrzeb leży w gestii, funkcjonujących na podstawie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163 z późn. zm.), ośrodków pomocy społecznej. Również ustawa z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin przewiduje pomoc dla osób pobierających wojskową emeryturę lub rentę w formie świadczeń socjalnych z tworzonego na ten cel funduszu socjalnego. Jak ustalono wnioskodawca, regularnie korzysta z tej formy pomocy. W ocenie Ministra istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma również kwestia ponoszenia odpłatności za pobyt w placówce przez Pana J.S.. Ustawodawca wyraźnie określił, iż jedną z zasad warunkujących pobyt w DEW jest ponoszenie odpłatności za pobyt w placówce. Miesięczna opłata za pobyt w domu emeryta wojskowego wynosi 400% najniższej emerytury, z tym że opłata nie może przekroczyć 60% miesięcznego dochodu, a w przypadku zamieszkania w DEW z rodziną, łączna opłata nie może przekroczyć 70% wspólnego miesięcznego dochodu tej rodziny. Każdy z mieszkańców jest zobowiązany do ich wnoszenia w terminie do 15 dnia każdego miesiąca, za miesiąc bieżący, w kasie DEW lub na rachunek bankowy. Od powyższej zasady ustawodawca nie przewidział żadnych wyjątków oraz zwolnień. Sytuacja finansowa przedstawiona przez odwołującego stwarza realne zagrożenie, iż nie będzie on wnosił opłat z tytułu zamieszkiwania w DEW. Od powyższej decyzji skargę do tut. Sądu wywiódł J.S. zarzucając Ministrowi antyludzkie postępowanie. Skarżący w treści skargi wniósł o przyjęcie do Domu Emeryta Wojskowego jego i jego żony wyjaśniając, ze córka zamieszka u braci lub w bursie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z treścią przepisu art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 z późn. zm.) Sąd Administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów, uznać należy, iż nie narusza ona prawa. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy organ postępował właściwie przy wydawaniu skarżonego aktu. W ocenie tut. Sądu na powyższe pytanie należało udzielić pozytywnej odpowiedzi. Swoje rozstrzygnięcie organ oparł na prawidłowo przywołanej podstawie prawnej. W uzasadnieniu decyzji poprawnie przywołał bowiem art. 29 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin zgodnie z którym, osoby uprawnione do wojskowego zaopatrzenia emerytalnego oraz członkowie ich rodzin mają prawo do umieszczenia w domu emeryta wojskowego i odpłatnego w nim przebywania. Powyższy przepis niewątpliwie stanowi podstawę prawną do wyartykułowania przez skarżącego żądania przyjęcia do domu emeryta wraz z rodziną. Analizując powyższą regulację prawną należy jednak mieć na względzie to, że przedmiotowe uprawnienie żołnierza, będzie mogło zostać zrealizowane wyłącznie wtedy, gdy konkretny dom emeryta będzie dysponował bazą lokalową odpowiednią dla wnioskodawcy i członków jego rodziny wskazanych we wniosku. Ustawodawca formułując normę art. 29 i następne ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin nie nałożył bowiem na organ prowadzący dom emeryta bezwzględnego obowiązku przyjęcia wszystkich osób objętych wnioskiem, niezależnie od możliwości lokalowych. Nie nałożył też na organ prowadzący dom emeryta obowiązku przebudowywania czy przeorganizowywania substancji mieszkaniowej w taki sposób, aby możliwym było przyjęcie większej ilości członków rodziny uprawnionego. Biorąc pod uwagę powyższe, jak również stwierdzenie jakie zawarte zostało w decyzjach obydwu instancji, iż dom emeryta "nie dysponuje lokalami mieszkalnymi przystosowanymi do zakwaterowania trzech osób", skarżone rozstrzygnięcie jawiło się jako wydane w zgodzie z prawem i stanem faktycznym. Dyrektor Domu Emeryta Wojskowego nie dysponując lokalem dla przyjęcia trzyosobowej rodziny, nie mógł bowiem pozytywnie rozpoznać wniosku strony. Sąd administracyjny nie jest zaś umocowany do tego, aby zobowiązywać Dyrektora przedmiotowej placówki do przebudowywania posiadanej bazy lokalowej – nawet gdyby istniała taka faktyczna możliwość. W tym stanie sprawy, brak stosownej bazy lokalowej stanowił wystarczającą przesłankę do odmownego rozpoznania wniosku. Organ nie musiał więc przywoływać już innej, dodatkowej argumentacji. Niezależnie bowiem od jej trafności przyjęcie do domu emeryta nie było możliwe z powodu braku odpowiedniego lokalu. Wyjaśnienia wymagała też okoliczność, iż Sąd administracyjny rozpoznając skargę na decyzję, może czynić to odnosząc się wyłącznie do stanu faktycznego istniejącego w chwili jej wydawania. Stąd zmiana zakresu żądania jakiej skarżący dokonał w skardze (wnosi obecnie o przyjęcie tylko siebie wraz z żoną), pozostawała bez wpływu na rozstrzygnięcie. Organ rozpatrując wniosek inicjujący postępowanie był zaś związany jego zakresem przedmiotowym i podmiotowym. Odnosząc się więc do żądania dotyczącego trzech osób, postąpił w sposób właściwy. Ocenił bowiem ten stan faktyczny, jaki skarżący przedstawił w swym wniosku. W tym stanie sprawy, nie podzielając argumentów zawartych w złożonej skardze, oraz uznając iż organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy, oraz iż przy wykonywaniu tych czynności nie naruszył przepisów prawa, Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm.).