II SA/Wa 875/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung, Sędziowie WSA Przemysław Szustakiewicz, Adam Lipiński (spr.), Protokolant Mateusz Rogala, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2008 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o umorzeniu postępowania: – oddala skargę. W dniu 18 listopada 2007 r. J. K. złożył wniosek o przyznanie wcześniejszej emerytury na podstawie artykułu 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) oraz wystąpił do organu rentowego - Oddziału ZUS w Ł., o przyznanie wcześniejszej emerytury na zasadach ogólnych. W dniu 29 stycznia 2008 r. skarżący złożył w inspektoracie ZUS w P. oświadczenie o cofnięciu wniosku dotyczącego świadczenia w drodze wyjątku, motywując to tym, że zamierza wystąpić do sądu powszechnego z odwołaniem od decyzji odmawiającej mu wcześniejszej emerytury na zasadach ogólnych. W dniu [...] marca 2008 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję umarzającą na podstawie art. 105 § 2 Kpa postępowanie w sprawie świadczenia w drodze wyjątku, powołując się w uzasadnieniu tej decyzji na treść oświadczenia J. K. z dnia 29 stycznia 2008 r. Od tej decyzji skarżący wniósł środek odwoławczy, w którym twierdził, że został wprowadzony w błąd przez urzędników ZUS, a jego intencją nie było cofnięcie wniosku o świadczenie w drodze wyjątku. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po rozpatrzeniu środka odwoławczego, decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa uchylił w całości swoją poprzedzającą decyzję z dnia [...] marca 2008 r., wskazując w uzasadnieniu decyzji, iż jak wynika z treści środka odwoławczego, intencją skarżącego nie było wycofanie wniosku o świadczenie w drodze wyjątku. Od powyższej decyzji J. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i domagając się merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. W uzasadnieniu skargi wskazywał na stan faktyczny sprawy i powołując się nań domagał się przyznania mu wnioskowanego świadczenia. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w odpowiedzi na skargę, wnosił o jej oddalenie i wskazywał, że żadna z wydanych w sprawie decyzji nie rozstrzygała w żaden sposób merytorycznie kwestii uprawnień skarżącego do wcześniejszej emerytury w drodze wyjątku, a zatem wywody skargi odnośnie odmawiania przez organ przyznania żądanego świadczenia są na tym etapie sprawy przedwczesne. Organ podkreślił, iż w zaskarżonej decyzji uczynił zadość żądaniu skarżącego i uchylił decyzję umarzającą postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona, czyli w tej sprawie - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Sąd ten zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wyraźnie podkreślić, iż na tym etapie postępowania, wobec braku decyzji merytorycznej dotyczącej dochodzonego przez skarżącego świadczenia, nie można rozstrzygnąć zasadności wniosku skarżącego o przyznanie emerytury w drodze wyjątku z tytułu opieki nad małżonką. J. K., wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Prezesa Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2008 r., poddał ocenie Sądu jedynie problem, czy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zasadnie uchylił swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] marca 2008 r., umarzającą postępowanie o przyznanie skarżącemu emerytury w drodze wyjątku. W ocenie Sądu, zestawiając treść środka odwoławczego z oświadczeniem skarżącego z dnia 29 marca 2008 r., należy podzielić stanowisko organu, iż żądanie umorzenia postępowania nie było intencją skarżącego i z tego względu zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Organ wydając tę decyzję, postąpił zgodnie z uzasadnionym żądaniem strony, zawartym we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, które w sposób niebudzący wątpliwości skorygowało wcześniejsze oświadczenie z dnia 29 stycznia 2008 r. Analizując konstrukcję prawną zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie uchybił prawu, ograniczając się w sentencji zaskarżonej decyzji jedynie do uchylenia swojej decyzji poprzedzającej (decyzji umarzającej postępowanie). Konstrukcja zaskarżonej decyzji odbiega wprost od treści art. 138 § 1 i § 2 Kpa. Przepis art. 138 § 1 pkt 2 Kpa, w przypadku uchylenia decyzji, nakazuje zastosowanie przez organ takiej konstrukcji decyzji, która zawiera dwa elementy – pierwszy: uchyla decyzję poprzedzającą i drugi: orzeka co do meritum sprawy albo postępowanie umarza. Taką konstrukcję przyjmuje decyzja organu. Niezachowanie jej stanowi wadę powodującą nieważność decyzji (porównaj wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2006 r. sygn. akt I OSK 700/06 – publ. LEX nr 320923). Jednakże w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z odwołaniem od decyzji organu I instancji, które to odwołanie rozpatruje organ II instancji – będący organem wyższego stopnia w stosunku do organu I instancji, ale z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy przez ten sam organ, uregulowanym przepisem szczególnym - art. 127 § 3 Kpa. Z ostatniego fragmentu tego przepisu wynika, że do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się "odpowiednio" przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy różni się od odwołania od decyzji wydanej przez organ I instancji tym właśnie, iż organ II instancji ponownie rozpatrując sprawę na skutek takiego wniosku będzie stosował przepisy dotyczące odwołań od decyzji nie wprost, ale "odpowiednio" – co znaczy, iż organ ten nie będzie stosował w całości i wprost takich przepisów jak art. 129 § 1, art. 132, art. 133, czy też art. 138 § 2 Kpa. Taki sposób konstruowania decyzji wydanych w trybie art. 127 § 3 Kpa przewidział ustawodawca, wprowadzając do tego przepisu słowo "odpowiedni". Stąd też konstrukcja decyzji podejmowanych po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie może być tożsama z decyzjami podejmowanymi przez organy II instancji po rozpatrzeniu odwołania, albowiem konstruowanie sentencji takich decyzji reguluje przepis szczególny (art. 127 § 3 Kpa), a nie przepis ogólny dotyczący odwołań od decyzji ( art. 127 § 1 i 2 Kpa). Przepis szczególny uchyla normę ogólną (jak w tym przypadku art. 138 § 1 pkt 2 Kpa oraz inne ogólne przepisy dotyczące odwołań od decyzji). Takie rozumienie sformułowania "odpowiednio" zawartego w art. 127 § 3 Kpa jest aprobowane zarówno przez doktrynę (porównaj B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, wydanie 8, Warszawa 2006, teza 31 do art. 127 str. 582), jak i przez orzecznictwo sądów administracyjnych (porównaj wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 1999 r. sygn. akt II SA 655/99 – publ. LEX nr 46800). A zatem Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych rozpatrując wniosek J. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy uznał środek odwoławczy za usprawiedliwiony i uchylił z tych powodów swoją poprzedzającą decyzję umarzającą postępowanie. Organ nie mógł w tejże decyzji stanowić co do istoty sprawy. Inaczej mówiąc, sprawa zainicjowana wnioskiem o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, na skutek omawianego rozstrzygnięcia, powinna być przez organ rozpoznawana merytorycznie i od decyzji wydanej w takim postępowaniu będzie skarżącemu przysługiwał jako środek odwoławczy – wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ, zaś od decyzji wydanej po rozpatrzeniu tego środka odwoławczego – skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego. W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się naruszenia prawa, dlatego też na podstawie art. 151 w związku z art. 132 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.